Kamerlingh Onnes

Museum Boerhaave clips

Van alle gassen is helium het moeilijkst vloeibaar te maken. Desondanks is Heike Kamerlingh Onnes (1853 -1926) daar op 10 juni 1908 in geslaagd, maar hij had er wel een hele fabriek van vloeibare gassen voor nodig. Een fabriek bovendien waarvoor veel van de apparatuur ter plekke ontworpen en gemaakt was. Zulke ongebruikelijke apparaten als kookflessen en liquefactoren, waarin de gassen vloeibaar gemaakt werden, waren nu eenmaal niet in de handel.

Heike Kamerlingh Onnes schiep in Leiden een ware onderzoeksfabriek, waar met enorme koelinstallaties zo laag mogelijke temperaturen werden bereikt, met als climax het vloeibaar maken van helium bij-269° C. Bij deze lage temperaturen werd vervolgens onderzoek gedaan.
In 1911 werd ontdekt, dat de elektrische weerstand bij extreem lage temperaturen plotseling wegvalt: supergeleiding. Het lopende onderzoek naar weerstand in metalen bij lage temperaturen werd daarmee op een onverwachte manier bekroond.
Kamerlingh Onnes kreeg voor zijn onderzoek naar de eigenschappen van materie bij lage temperaturen in 1913 de Nobelprijs voor de natuurkunde.