Egodocumenten

Wat is er in het verleden gebeurd? Hoe beleefden mensen hun tijd? Sommige historici vinden geschiedenis vooral een kwestie van lezen en tellen. Zo verkrijg je harde, objectieve gegevens over vroeger. Anderen beschouwen harde gegevens als slechts de helft van het verhaal. Hoe mensen hun tijd beleefden, vind je nooit in cijfers en officiële documenten terug.

Egodocumenten
Voor de 'menselijke beleving' van historische periodes, heb je andere bronnen nodig. Die bronnen noemen we egodocumenten. Brieven, dagboeken en dergelijke, waarin mensen hun alledaagse leven aan het papier toevertrouwen.Het dagboek van Anne Frank is het meest voor de hand liggende voorbeeld. Door haar persoonlijke invalshoek heeft het dagboek veel meer zeggingskracht, dan een algemene studie over de tweede wereldoorlog.

Inventarisatie
Historici dr. Rudolf Dekker en dr. Arianne Baggerman van de Erasmus Universiteit Rotterdam inventariseren (niet uitgegeven) egodocumenten tussen de zeventiende en twintigste eeuw. In het Algemeen Rijksarchief in Den Haag liggen dagboeken en familiearchieven bewaard. Medewerkers van het Rijksarchief helpen de historici aan materiaal.

Als we de egodocumenten van Otto van Eck en Magdalena van Schinne vergelijken, levert dat verschillende perspectieven van dezelfde gebeurtenissen op. Zo vullen ze onze leemtes in de kennis van die tijd op.

Dagboek Otto
Welke informatie verschaffen dit soort egodocumenten? Neem Otto van Eck (1791-1797). Hij hield vanaf zijn elfde jaar een dagboek bij. Zijn dagboek is een van de weinige kinderdagboeken uit die tijd. Het geeft een uniek beeld van zijn opvoeding. Vooral details over de spelletjes die hij speelde, de bezoekjes aan familie en de gesprekken met zijn ouders, geven unieke informatie over zijn tijd.Dagboek MagdalenaIn dezelfde tijd en stad (Den Haag) leefde Magdalena van Schinne. Zij was dochter uit een koopmans- en regentengeslacht. Ze schrijft in brieven en een dagboek op openhartige manier over haar dagelijks leven. Ze had een voortdurend gebrek aan geld. Ook dit dagboek geeft informatie over de achttiende eeuw, die elders amper te vinden is.Het perspectief van vrouwen kwam in het verleden amper voor.

Egodocumenten werpen ook een nieuw licht op de geschiedenis van de literatuur. Kijk naar de autobiografie van broodschrijver Jacob Eduard de Witte (1763 -1853). Na zijn veroordeling als landverrader belandde hij in de gevangenis. Uit tijdverdrijf schreef hij romans, toneelstukken en uiteindelijk een autobiografie: 'Fragmenten uit de roman van mijn leven'. Die titel laat zien dat de vervlechting van fictie en autobiografie niet begon bij het werk van Connie Palmen, maar al veel ouder is dan gedacht.

Jota! is een Teleac-programma dat Nederlands wetenschappelijk onderzoek onder de loep hield en onbekende terreinen belichtte. Het programma werd voor het laatst in 2003 uitgezonden.