Het geheim van de paling

De laatste tien jaar is de palingstand in Nederland sterk omlaag gegaan. Vissers op het IJsselmeer mogen nog maar een beperkte hoeveelheid vangen en de IJsselmeerse palingvloot is als gevolg hiervan gehalveerd. De paling dreigt uit te sterven zonder dat we zelfs maar weten wat er mis ging. Want uitgestorven betekent in dit geval ook echt uitgestorven: paling kan niet in gevangenschap gekweekt worden.

Onderzoekers Vincent van Ginneken en Guido van den Thillart van de Universiteit Leiden hebben een nieuwe aanpak bedacht: ze vermoeden dat de fysieke activiteit van de paling tijdens zijn reis van 6000 kilometer zwemmen van Europa naar de Sargasso zee, de rijping op gang brengt. Hun idee klinkt eenvoudig: laat een paling 6000 kilometer zwemmen in een perspex buis gevuld met zeewater, en kijk of hij aan het eind van de trip rijp is. Is het ook zo eenvoudig?

De levenscyclus van de paling is voor een groot deel nog steeds een mysterie. Mensen lopen op de maan, maar we weten nog steeds niet waar de paling haar ei legt. En als dat niet snel ontrafeld wordt, is het te laat.
Hoewel wetenschappers al meer dan 50 jaar proberen om palingen in gevangenschap geslachtsrijp te krijgen, is dat tot op heden niet gelukt. Het inspuiten van hormonen leidde vooralsnog niet tot gezonde palinglarven.

Palingen leven hun volwassen leven in zoetwater. Maar daar worden ze niet geboren. Waar dat wel gebeurt is pas begin deze eeuw ontdekt, door de Deense onderzoeker Johannes Schmidt. Hij was op expeditie naar Groenland en vond rare kleine larven in het zeewater. Dat bleken kleine palingen te zijn. En hoe verder Schmidt de Atlantische oceaan opvoer, hoe kleiner ze werden. Tot hij aankwam bij de Azoren, en Bermuda. Daar, in de Sargassozee vond hij de kleinste larven. Beestjes van een paar millimeter groot. Hoewel hij geen eieren vond, en ook geen zwangere palingen, dacht Schmidt hiermee toch de paaiplaats van de paling gevonden te hebben. Volgens Schmidt kwamen alle palingen in Europa hier vandaan. Ze dobberen op de warme golfstroom naar Europa, en groeien tijdens die reis uit tot zogenaamde glasaal, nog steeds vrij klein, 10 cm, en doorzichtig. Deze komen massaal aan bij de Europese kusten in het voorjaar en gaan dan van zoutwater naar zoetwater. De vissers vangen deze glasaal, en verkopen die ondermeer aan kwekerijen, waar de kleine aaltjes worden opgekweekt tot paling en verkocht. Glasaal is fors in prijs gestegen, en kost soms wel 1000 gulden per kilo. Er is dus zeker ook een commerciele interesse in de levenscyclus van de paling.