Spelen met de Bliksem

Over hoe de muzikale teslacoil in de NWQ kwam

  • Door: Rob van Hattum

Als kind wilde ik perse weten wat er uit het stopcontact kwam. Wat dat mysterieuze goedje dat mijn vader elektriciteit noemde? Op een gegeven moment was er niemand in de kamer en legde ik mijn vingertjes op de twee pootjes van de stekker van het kleine schemerlampje op de schoorsteen. Voorzichtig bewoog ik mijn hand naar het stopcontact en stopte de pootjes in de gaatjes. Een hamerslag volgde. Elektriciteit was een letterlijk een schok…..

 Sindsdien ben ik altijd gefascineerd door elektriciteit, bouwde ik schakelingen en vonkmachientjes. Mijn grote helden waren (naast Einstein) mensen als Micheal Faraday en Nikola Tesla. Vooral de plaatjes van Tesla die te midden van grote vonken rustig een boek zit te lezen spraken tot mijn verbeelding.

Zoom
Nikola Tesla

Toen redacteur Diederik Jekel dan ook een filmpje liet zien van iemand die in een pak de met geweldige vonken van een muzikale Tesla Coil speelt was ik gelijk verkocht. “Dat is zooooo cool” gilden we allebei nerderig uit. “Dat was nog nooit in Nederland gedaan……dat gaan we in de wetenschapsquiz doen”. Diederik vond al snel Roy Piepers, student van de TU Eindhoven die een zelf een muzikale Teslacoil van ruim 2 en een halve meter hoog gebouwd had. Hij was bereid om zijn muzikale Teslacoil te demonstreren maar nam zeker niet de verantwoordelijkheid voor het pak en het dansen bij de Teslacoil. Hij had het ook wel eens gezien op een filmpje maar waar zo’n pak precies aan moest voldoen wisten we geen van allen. Ook onze producer en de regisseur maakten zich zorgen over het idee dat ik zonder absolute zekerheid dat het zou werken me zou blootstellen aan een half miljoen Volt en dodelijke piekstromen van 700 Ampère.

Maar Diederik en ik hebben een rostvast vertrouwen in de natuurkunde…..een metalen Faradaypak leidt alle elektriciteit naar de buitenkant van het pak en naar de grond. Ik had wel experimenten gedaan met een kooi van Faraday en een van der Graaffgenerator…..maar dit was toch wel even wat anders….500 kV en 700 Ampère. Hoe maak je een Faradaypak.

Met een maliënkolder, een Harnas, oesterhandschoenen en metaalgaas hadden we bedacht. Een hele dag hebben we zitten prutsen het metaalgaas aan elkaar zitten hechten, aan de handschoenen vastgemaakt met ijzerdraad, aan het maliënkolder vastgemaakt. Dat weer vastgemaakt aan een helm van gaas en gaas om de benen gebonden. Roy vond het minstens zo spannend als wij. Hij wilde natuurlijk niet dat iemand gedood zou worden door ‘zijn’ Teslacoil. Om mij heen hing een merkwaardige combinatie van een middeleeuws ijzerwaren, kippengaas en oesterhandschoenen. Roy pakte zijn multimeter en begon de weerstand te meten. Meer dan 50 Ohm….No Way was zijn antwoord. Het pak moet overal onder de 1 Ohm zijn. De ringen van de maliënkolder bleken een coating te hebben, het harnas van binnen geschilderd en de verbindingen weerstandbruggen.

Een dag voor de repetitie: Einde oefening dachten we allemaal.

De volgende ochtend werd ik dromend wakker. Ik lag met mijn rug op een groot stuk kippengaas terwijl er allemaal mensen over mij heen stapten. Dat was het dacht ik toen ik wakker werd. Terug in de repetitieruimte stelde ik voor dat ik op de grond ging op het gaas liggen en ze met een viltstift mijn lichaamscontouren moesten aftekenen en dat tweemaal en die op elkaar naaien. Zo maak je een pak, dacht ik naïef. Gelukkig was er in het pand waar wij de quiz opnemen iemand aanwezig die aan de kunstacademie studeerde en een goeie naaimachine had en wist hoe je een pak moest maken. Ze naaide een pak van dun aluminiumgaas…..

Aan het eind van de dag ging Roy weer meten…..0,5 ohm, het hele pak. Hij gaf een go.

Ik heb dan we vertrouwen in de natuurkunde maar….de adrenaline stoort zich niet aan rationele argumenten. Wat moest dat moest. Als het mis zou gaan zou ik sterven in het harnas van Farady. Een mooie gedachte.

Eenmaal in de kooi….de eerste flits, ik voel niets, helemaal niets. Het is fascinerend, ik kan de bliksem aanraken, pakken, dirigeren, afleiden. Als eerste in Nederland …. triomf !!!!

Nadat ik het pak had uitgedaan besloten ik de show de volgende dag kon opvoeren. Hi Five. Ik ging naar huis, Roy en zijn kompaan moesten “…nog even wat bijstellen aan de TeslaCoil”.

Toen ik de volgende dag terug kwam lag het pak iets verfrommeld op tafel. Ze waren zo blij als een kind, ze hadden hun foto’s en filmpjes van hen zelf in de kooi terwijl ook zij de bliksem trotseerden.

Eerste repetitie

Eerste repetitie van Rob bij de NWQ met een zelfgemaakt Faradaypak bij de Teslacoil van de Universiteit Eindhoven gebouwd door Roy Piepers. Spannend was het wel.