De Neandertaler heeft er nooit echt bij gehoord. Vanaf 1856, toen de eerste overblijfselen van deze vroege mens gevonden werden in het Duitse Neandertal, is hij uitgemaakt voor simpele geest en domme aaseter. De Engelse paleo-antropoloog Chris Stringer achtte het dan ook uitgesloten dat onze slimme voorouders, de Vroeg Moderne Mens, zich er ooit toe zouden hebben verlaagd zich met deze brute dommekracht zonder taal of cultuur te vermengen. De Neandertaler staat te boek als een mislukt experiment van de evolutie, een doodlopende tak in ons familie-album. Zo'n 30.000 jaar geleden legde hij het loodje, omdat hij niet opgewassen zou zijn tegen de zoveel fittere Vroeg Moderne Mens.

 

Dat is althans de gangbare opvatting.

 

Ruim een jaar geleden ontdekten Portugese archeologen bij toeval een kinderskeletje, wat de familiegeschiedenis van de mens drastisch op zijn kop lijkt te zetten. Het skeletje werd gevonden in de Lapedo Vallei, ruim honderd kilometer ten noorden van Lissabon. De archeologen Joao Zilhao en Cidalia Duarte van het Portugese Instituto de Arquelogia hielden de vondst in eerste instantie geheim - ze wilden in alle rust hun werk doen. Want dat het om een belangrijke vondst ging, was hen al meteen duidelijk: de botten van het kind waren besmeerd met rode oker, een begrafenisritueel dat vooral aan het eind van het Paleolithicum, zo'n 25.000 jaar geleden, werd toegepast. Zulke oude vondsten zijn uiterst zeldzaam.

 

Maar hoe uniek hun vondst was, bleek pas een paar maanden later. Erik Trinkaus, paleo-antropoloog aan de Washington University in St. Louis, bestudeerde de foto's die Zilhao en Duarte tijdens hun opgravingen hadden gemaakt. Toen hij ter plekke botmetingen verrichtte kwam hij tot de verrassende conclusie dat het kinderskeletje zowel trekken vertoonde van Vroeg Moderne Mensen als van Neandertalers. Volgens Trinkaus lijdt het geen twijfel dat tussen de voorouders van het kind, - het kind zelf werd geboren enkele millennia nadat de laatste Neandertaler van de aardbodem verdween - , Neandertalers gezeten moeten hebben. En dat zou betekenen dat Neandertalers en Vroeg Moderne Mensen, hoezeer ze uiterlijk ook verschilden, elkaar op zijn minst als soortgenoten accepteerden.

 

Samenstelling en regie: Hansje van Etten
Research: Jacqueline de Vree
Produktie: Madeleine Somer, Karin Spiegel
Eindredactie: Rob van Hattum