De smaak van moeders stem

Een oog ziet licht, een oor hoort geluid. Voor sommige mensen ligt dat anders. Hun hersenen lijken alle zintuiglijke indrukken op een grote hoop te gooien, zodat geluid een smaak kan krijgen, of het betasten van een bal naar aardbeien kan ruiken.

De dood van een rivier

Al enkele jaren neemt de Delftse hoogleraar geologie Salomon Kroonenberg eerstejaars studenten mee op excursie door de stad. Hij vertelt dat het huidige Nederland ooit de delta was van de Eridanos, een rivier half zo groot als de Amazone.

Spiegel in het brein

Waarom jeuken onze vingers als we een kind onhandig veters zien strikken? Waarom schrikken we als een onbekende valt? Dat komt omdat in het brein van de toeschouwer deels dezelfde neuronen actief worden als bij het kind of degene die valt.

Schrijven met de verkeerde hand

Noorderlicht van 10-01-2002

Volgens de Britse psycholoog Simon Baron-Cohen, University of Cambridge, schuilt in iedere man een autist. In Noorderlicht een speurtocht naar de grens tussen extreem mannelijk gedrag en neurologische afwijking.

De menselijke genen

deel 1: de evolutie van de schepping

Met prof. dr Ronald Plasterk, geneticus en directeur van het Nederlands Instituut voor Ontwikkelingsbiologie (Utrecht) en prof. dr Jacques van Alphen, dier-ecoloog bij het Instituut voor Evolutionaire Ecologische Wetenschappen (Leiden).

Geestesoog

Doorgaans hebben we de indruk de ons omringende wereld met grote precisie continu waarnemen. Recente inzichten in verschijnselen als 'veranderingsblindheid' - het niet waarnemen van toch opvallende veranderingen - tonen het tegendeel.

Denken als discipline

Computerkundige prof. Dijkstra heeft een vleugel in plaats van een tv en zijn favoriete tekstverwerker is de vulpen. Terwijl overal om hem heen gehackt wordt bij het leven, pleit Dijkstra voor correcte computerprogramma's.

De vermoeidheid moe

Het Chronische Vermoeidheids Syndroom (CVS) of ME kan zodanige vormen aannemen dat sommige patiënten zelfs in een rolstoel belanden. Ze kunnen het dagelijks leven moeilijk aan en raken geleidelijk in een isolement.

De wijze slaper

De pianist die een stuk instudeert, de student die blokt voor een tentamen: een goede nachtrust blijkt veel effectiever dan doorploeteren tot in de kleine uurtjes - en een nachtje overslaan is zelfs rampzalig als je probeert iets nieuws te leren.

Dyslexie

Als je eenmaal kunt lezen en schrijven is het moeilijk voorstelbaar hoe de letters ooit betekenisloze lijntjes waren, grillige inktspatten op een wit vlak - zoals het Arabische of Chinese schrift er voor de meeste mensen uitziet.

Genezend gif

Schizofrenen roken veel meer dan welke bevolkingsgroep dan ook - en ook veel meer dan andere psychiatrische patienten. Nu blijkt dat roken voor de schizofreen een vorm van zelfmedicatie is: het kalmeert en helpt focussen.

De mythe van het oerbos

Noorderlicht van 28-11-2000

Was Nederland voor de komst van de eerste boeren zo'n 6000 jaar geleden één groot dicht oerbos? Bioloog Frans Vera gelooft er niets van. In zijn in proefschrift dweilt hij de vloer aan met palynologen die uitgaan van de oerbostheorie.

Echo van de oerknal

Prof David Wilkinson speurt al bijna veertig jaar de ruimte af naar de kosmische achtergrondstraling. Begin jaren zestig bouwde hij als eerste een apparaat dat deze zwakke signalen - de echo van de oerknal - op zou kunnen vangen.

Vernieuwend Vuur

Noorderlicht van 24-10-2000

Hoe ontstaan bosbranden en wat zijn de gevolgen? Manfred van Eijk en Karin Schagen reisden af naar twee gebieden waar veel bosbranden voorkomen: het tropisch regenwoud in Kalimantan en het boreale bos in het noorden van Canada.

Verwoestend Vuur

Noorderlicht van 17-10-2000

Hoe ontstaan bosbranden en wat zijn de gevolgen? Manfred van Eijk en Karin Schagen reisden af naar twee gebieden waar veel bosbranden voorkomen: het tropisch regenwoud in Kalimantan en het boreale bos in het noorden van Canada.

Jaloezie

Noorderlicht van 30-05-2000

Volgens de Amerikaanse evolutionair-psycholoog David Buss is jaloezie een noodzakelijk kwaad in het leven van de mens. Een passie die net zo noodzakelijk is voor de in standhouding van de soort als liefde en sex.

Moeder Aap

Noorderlicht van 18-04-2000

In deze aflevering aandacht voor moederliefde en moederschap. Primatologe en antropologe Sarah Blaffer-Hrdy bestudeert de evolutie van de zorg voor en opvoeding van het nageslacht door aap en mens.

In gedachten verloren

Mensen met een meervoudige persoonlijkheids stoornis (MPS) leven in een verwarrende, chaotische en vaak angstige wereld. Regelmatig zijn ze tijd "kwijt": uren, dagen, weken of zelfs jaren. De laatste jaren is veel twijfel gezaaid over deze aandoening.

Onbekend Gezicht

Noorderlicht van 29-02-2000

Door het bestuderen van patienten met een visuele afwijking brengen wetenschappers in steeds gedetailleerder in kaart hoe het visuele systeem, dat ongeveer eenderde deel van de hersenschors in beslag neemt, werkt.

Het Familiegeheim

Noorderlicht van 15-02-2000

De vondst van een 25.000 jaar oud kinderskeletje in een verlaten Portugese vallei lijkt er op te wijzen dat Neanderthalers en Vroeg Moderne Mensen een wel zeer intiem contact hadden: ze brachten gemeenschappelijke nakomelingen voort.

Het mysterie van de paling

Noorderlicht van 08-02-2000

De laatste tien jaar is de Nederlandse palingstand sterk omlaag gegaan. De paling dreigt uit te sterven zonder dat we weten wat er mis ging. Want uitgestorven betekent in dit geval ook echt uitgestorven: de paling kan niet gekweekt worden.

Killing Time

Noorderlicht van 01-02-2000

Al jarenlang proberen natuurkundigen de relativiteitstheorie en de kwantummechanica met elkaar te rijmen voor een 'theorie van alles'. De Britse natuurkundige Julian Barbour meent dat dit mogelijk is als we durven concluderen dat 'tijd' niet bestaat.

Vleugellam

Noorderlicht van 14-11-2000

RSI is een syndroom waaraan volgens het Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid op dit moment circa een miljoen Nederlanders lijden, terwijl zo'n tweeenhalf miljoen Nederlanders het risico lopen RSI te krijgen.

Gedwongen Leven

Noorderlicht van 14-01-2000

Sommige mensen zijn zo bang iets fout te doen dat ze niets meer doen dan hun eigen handelingen controleren. Medicijnen en therapie helpen redelijk, maar niet voor iedereen: voor hen is er als laatste redmiddel operatief ingrijpen.

Potent Geheugen

Noorderlicht van 11-01-2000

Eind januari adviseert het College van Zorgverzekeraars het Ministerie voor VWS over de mogelijke opname van Viagra in het ziekenfondspakket. In Potent Geheugen wordt gepraat over de (bij)werkingen van Viagra voor mannen en vrouwen.

Grijze muizen

Bestaat er een wondermiddel dat veroudering een halt toeroept? Sinds Texaanse onderzoekers bewezen hebben dat het eiwit telomerase gewone cellen eindeloos kan laten delen, is eeuwig leven niet langer een waanbeeld.

Het gedachte lichaam

Noorderlicht van 21-09-1999

Als iemand op je hand slaat voel je dat in je hand. Logisch. Maar waarmee voel je het precies? Met je hand of met je brein? Volgens professor Ramachandran is het bewustzijn van ons lichaam helemaal niet zo vanzelfsprekend als het lijkt.

Geerat Vermeij - Schelpen en evolutie

Noorderlicht

Bioloog Geerat Vermeij is gespecialiseerd in de evolutie van slakken en schelpdieren. Op zijn vierde jaar werden vanwege een oogziekte zijn beider ogen verwijderd. Hij onderzoekt zijn schelpen daarom op de tast.

De levende kosmos

De theoretisch natuurkundige Lee Smolin beschouwt het universum als een levend organisme, onderworpen aan de wetten van de evolutietheorie. De kosmos plant zich in zijn theorie voort via zwarte gaten.

Drugsproef

Noorderlicht van 21-12-1997

De ex-verslaafde Howard Lotsof patenteerde ibogaïne (van de iboga-wortel) als geneesmiddel tegen opiaatverslaving. Zo kwam hij in contact met prof. dr. Jan Bastiaans, die interesse toonde in de behandeling van verslaafden met ibogaïne.