Er gaat geen moment van de dag voorbij zonder dat je je bezig houdt met taal. Taal is onmisbaar, het staat aan de basis van vrijwel iedere vorm van communicatie. En taal bestaat niet alleen uit het snappen van woorden en zinnen. Je moet ook duidelijk kunnen maken wat je bedoelt, de context van het gesprek kennen en gezichts- uitdrukkingen van sprekers kunnen lezen.

Bij sommige mensen werkt het taalgebruik niet goed meer als gevolg van de beschadiging van een bepaald deel van de hersenen. Dit wordt afasie genoemd, wat letterlijk ‘niet spreken’ betekent. Afasie kan zich op verschillende manieren uiten, afhankelijk van de plaats en de ernst van het hersenletsel. Zo is er bij sensorische afasie sprake van beschadiging van het sensorische spraakcentrum. Iemand met sensorische afasie kan vloeiende zinnen spreken, maar de zinnen hebben geen enkele betekenis. Bij motorische afasie is er juist een beschadiging in het motorische spraakcentrum. Bij deze vorm van afasie is het niet moeilijk te begrijpen wat er gezegd wordt, maar is het onmogelijk om zelf grammaticale verbanden uit kunnen drukken.

Afasie belemmert dus de normale werking van het taalgebruik, maar vaak is er juist door deze belemmering ook sprake van spontane compensatie in andere hoeken van de communicatie. Dit uit zich bijvoorbeeld in een overgevoeligheid voor de context van het gesprek of de lichaamshouding van de spreker. “Tegen iemand die aan afasie lijdt kun je niet liegen, ze prikken er zo doorheen”, aldus Oliver Sacks. De Britse neuroloog verhaalt in zijn boek The Man Who Mistook His Wife for a Hat over de afasiepatiënten die hij behandeld heeft. Als zij midden in de toespraak van een zekere president in lachen uitbarsten wordt duidelijk dat afasie letterlijk een andere blik werpt op taal en communicatie. Lees hier het hoofdstuk 'The President's Speech'.