Al tweehonderd jaar geleden pasten mensen elektrische stroom toe om hersenfuncties te veranderen. Giovanni Aldini joeg in 1804 al stroom door de dakpan van neergeslagen mensen om hen beter te laten voelen. Inmiddels zijn we natuurlijk een heel stuk verder en weten we meer over welke functies zich waar in het brein bevinden en hoe ze werken. Wetenschappers zitten niet stil met deze kennis. Recentelijk ontdekten neurowetenschappers dat je het werkgeheugen kunt verbeteren door met elektrodes een lichte stroom door je schedel te laten lopen. Volgens Thomas Gladwin, onderzoeker naar cognitieve controle en verslaving aan de Universiteit van Amsterdam, zou deze techniek verslaafden wel eens kunnen helpen datgene waar ze afhankelijk van zijn, makkelijker links te laten liggen.

tDCS: neuronenkatalysator
Je werkgeheugen stelt je in staat om informatie te gebruiken die je nodig hebt bij bewuste zelfcontrole, redeneren en begrijpen. Je slaat er tijdelijke informatie mee op en kan deze manipuleren bij complexe taken. Het werkgeheugen is simpel gezegd een functie van de dorsolaterale prefrontale cortex (DLPC), dit is het gebied in de buitenste schil van het voorste deel van de hersenen ligt, net boven je voorhoofd.

De methode waar Thomas Gladwin gebruik van maakt, verbetert de werking van het werkgeheugen. Bij ‘transcranial Directs Current Stimulation’, of tDCS, worden de hersenen gestimuleerd door een zwakke stroom door het hoofd te laten lopen. Het stroompje wordt toegediend via twee vochtige sponsjes waar elektroden aanhangen en lijkt ervoor te zorgen dat neuronen in de DLPC sneller communiceren met elkaar, doordat het actiepotentiaal sneller bereikt wordt. Dit maakt dat de informatieverwerking makkelijker verloopt en het werkgeheugen dus beter werkt. Van de stimulatie gaan je haren gelukkig niet overeind staan. Meer dan wat tintelingen of een jeukgevoel veroorzaakt tDCS niet.

Luisteren naar jezelf
Maar wat heb je aan een verbeterd werkgeheugen als je verslaafd bent? Als een alcoholverslaafde geconfronteerd wordt met drank, spoort het deel van het brein dat actief is bij beloningen de verslaafde aan meteen te pakken wat hij pakken kan. Dit is een automatisch proces dat resulteert in een impuls. Een verslaafde heeft waarschijnlijk goede redenen die impuls te onderdrukken, maar voor deze redenen is hij afhankelijk van zijn werkgeheugen. Als zijn werkgeheugen krachtig en snel is, zal de verslaafde de impuls te reiken naar het biertje beter kunnen weerstaan dan wanneer dit niet het geval is.

Samen met professor Reinout Wiers gaat Thomas Gladwin daarom tDCS onderzoek bij verslaafden doen. In voorbereidend werk heeft hij al onderzocht hoe tDCS het werkgeheugen verbetert. Verder liet hij proefpersonen plaatjes zien van alcoholische en non-alcoholische dranken. De deelnemers waren geen verslaafden, maar wel liefhebbers van alcohol. Ze kregen de opdracht alcoholische dranken virtueel te vermijden door een joystick naar voren te duwen. Non-alcoholische dranken moesten zij juist toenaderen. De hypothese is nu dat tDCS het werkgeheugen verbetert en dat de deelnemers aan het onderzoek daardoor beter in staat waren hun eerste impuls (om de alcohol te grijpen en voor de snelle beloning te gaan) te overrulen. Dit onderzoek loopt nog, maar de eerste resultaten lijken in grote lijnen de hypothese te bevestigen.

Minder hunkering
Maar er zou ook iets anders aan de hand kunnen zijn. Wetenschappers aan de Mackenzie Universiteit in Sao Paulo onderzochten of tDCS de hunkering naar alcohol bij verslaafden kan verminderen. Het antwoord hierop is positief. De onderzoekers maten de hunkering naar alcohol voor- en nadat de verslaafden filmpjes te zien kregen waarin alcohol werd geconsumeerd. Hierna maten ze de hunkering terwijl de deelnemers aan de tDCS gingen. De hunkering nam significant af in de tweede situatie! Uit dit onderzoek volgt de hypothese dat tDCS de hunkering of impuls vermindert. Uit ander onderzoek blijkt dat soortgelijke resultaten worden gehaald bij hunkering naar eten, roken en cocaïne.

Of door tDCS het werkgeheugen effectiever de alcoholimpuls tegengaat, of dat het de hunkering en dus de impuls zelf vermindert, is nu de vraag. Zeker is dat klinische toepassingen van tDCS in de toekomst tot de mogelijkheden zullen horen. Goed nieuws voor verslaafden die er genoeg van hebben.