Ruis: ‘Kunstlicht speelt een belangrijke rol bij het houden van leghennen. Er bestaat geen standaard lichtschema. Elke kippenhouder doet ’t weer anders als het gaat om lichtintensiteit of inval van daglicht in de stal.’ Dat lichtduur invloed heeft, is goed te zien aan kippen in de natuur. Zij hebben namelijk een ‘winterstop’ waarin ze geen eieren leggen. Dit komt door de korte daglengte. Verlichting in kippenstallen maakt de daglichtlengte in de winter langer waardoor kippen blijven leggen en je ook in de winter een vers eitje kan eten. ‘Het grappige is dat kippen in de natuur als het sneeuwt soms eieren gaan leggen. Sneeuw reflecteert het zonlicht waardoor het voor de kip lijkt of de dagen langer worden. Hierdoor kan ze opeens eieren gaan leggen,’ vertelt Ruis.

Een legkip kan zo’n zestig weken lang eieren leggen. Om dit te bereiken is een speciaal lichtschema nodig. Van kuiken tot aan de puberteit - de eerste zestien weken - brengt een kip door in een opfokbedrijf. In de 5e week tot de 16e week krijgt het dier tien uur per dag licht. Daarna verhuist ze naar een legbedrijf waar het lichtschema wordt opgebouwd naar zestien uur per dag licht. Zodra de kip langere tijd licht krijgt, gaat ze eieren leggen. Ruis: ‘De daglichtlengte zorgt voor hormoonveranderingen waardoor o.a. haar voortplantingsorganen ontwikkelen en ze eieren gaat leggen.’

Niet alleen de ei-productie is te beïnvloeden met licht maar ook het gedrag van kippen. Zo ontdekte Ruis dat kunstlicht met UV-A licht (UV licht met een korte golflengte, onzichtbaar voor het mensenoog) het verenpikken bij kippen kan verminderen. Kippen kunnen elkaars veren tot bloedens toe uitpikken. In het ergste geval kan dit zelfs leiden tot kannibalisme. Door licht aan te bieden met UV-A licht, zien kippen de omgeving beter en neemt de kans op verenpikken af. Ruis maakt nog wel een kanttekening: ‘Dit werkt alleen in een omgeving met mogelijkheid tot natuurlijk gedrag en voldoende prikkels - zoals strooisel en graankorrels op de grond. In een kale omgeving gaat betere verlichting de verveling niet tegen en gaan ze alsnog naar elkaar pikken.’

Kunstlicht kan ook de fijnstofemissie van legbedrijven verminderen. Als kippen stofbaden of scharrelen - met hun poten over grond schrapen – malen ze mest en zaagsel zo fijn dat er fijnstof vrijkomt. Zodra de lichtsterkte terug wordt gedraaid, gaan de kippen minder scharrelen waardoor de fijnstofemissie verminderd.

Kippenwelzijn
Ruis vindt het terugdraaien van de lichtsterkte tegen fijnstofemissie niet erg diervriendelijk: ‘Kippen houden van stofbaden en scharrelen, dat is hun natuurlijk instinct.’ Ook al is een lage lichtsterkte nadelig voor het welzijn van de kip, dit is niet terug te zien in de ei-productie. Een scharrelkip legt niet meer eieren dan een legbatterijkip. Productie is daarom geen goede parameter voor het dierenwelzijn. Maar er zijn meer dilemma’s binnen het kippenwelzijn: een rooster waarop de kip staat zodat de mest door het rooster op een mestband valt, is veel hygiënischer en zorgt voor minder infecties. Maar kippen kunnen op een rooster niet scharrelen.

‘Zelf denk ik dat de ideale kippenstal verschillende functiegebieden heeft. Er moet een plek zijn waar ze kunnen scharrelen,een plek om te eten en te drinken, een rustige plek waar ze hun eieren leggen en stokken waarop ze kunnen slapen. De plekken waar de kippen actief zijn moeten goed verlicht worden. Plekken waar ze rusten en eieren leggen moeten schemerig zijn. Zo kun je de kippen op een diervriendelijke manier managen.’ Een goed voorbeeld waar dit wordt toegepast is de Rondeelstal, een nieuw en uniek huisvestingsysteem voor leghennen.

Waarom Ruis zo begaan is met het welzijn van kippen wordt duidelijk als hem wordt gevraagd wat er zo leuk aan is. Ruis: ‘Kippen zijn sociaal. Ze hebben wel dertig verschillende geluiden om met elkaar te communiceren. Als ik bij mijn kippen aankom, begroeten ze mij met een speciale ‘tok’.

Door: Floor Borlée