Zwangere vrouwen mogen geen alcohol drinken, niet roken, en geen rauwe vis of kaas eten. O ja, en vooral niet stressen over wat ze allemaal wel en niet mogen, want ook stress is slecht voor het baby’tje in hun buik.  Nu is er weer iets ontdekt dat zwangere vrouwen beter kunnen laten: cannabis roken.

Zijn er vrouwen die dat doen dan? Blijkbaar wel. In een groot Rotterdams bevolkingsonderzoek bleek drie procent van de aanstaande moeders regelmatig een jointje op te steken. Onderzoekster Hanah el Marroun van de Erasmus Universiteit deed onderzoek naar deze vrouwen en hun kinderen. Hoewel een groot deel van de vrouwen stopte in de eerste maanden van hun zwangerschap, had hun wietgebruik toch invloed op hun ongeboren baby. De kindjes groeiden minder snel in de baarmoeder en hadden vaak een laag geboortegewicht. En dat zorgt voor een hogere kans op babysterfte rond de geboorte. Plus allerlei mogelijke gezondheidsproblemen op latere leeftijd.

Cannabis had zelfs een negatiever effect op de ongeboren baby’s dan gewone tabak. Wie zwanger is of wil worden kan dus beter niet alleen de gewone sigaret, maar ook de pretsigaret een poosje links laten liggen.

Waarom worden Tahitiaanse vrouwen altijd afgebeeld met blote borsten en een bloemenslinger daar zorgvuldig langs gedrapeerd? En waarom is de Franse schilder Gauguin medeschuldig aan dit zorgvuldig gekoesterde beeld? Bekijk vanavond deel 22 van de televisieserie 'Beagle, in het kielzog van Darwin'.

In The Origin of Species durfde Darwin het nog niet te hebben over de herkomst van de mens. Pas 12 jaar later, in 1871, betoogt Darwin in The Descent of Man dat alle mensen dezelfde stamouder hebben als de aap. Een theorie waaruit geconcludeerd kon worden dat verschillende volkeren zich in verschillende ontwikkelingsfasen bevinden. Ergo: de ene soort is verder ontwikkeld dan de andere. De Tahitiaan plaatste Darwin daarbij tussen de werkelijke wilde en de beschaafde Westerling. In zijn reisverslag, The Voyage of the Beagle, noteert hij over zijn bezoek aan het eiland: "‘Niets deed mij hier meer plezier dan de bevolking. Hun gelaatsuitdrukking getuigt van een mildheid die het beeld van de wilde onmiddellijk uit de gedachten verdrijft, en van een intelligentie die laat zien dat zij vooruitgang boeken op de weg naar beschaving."

In deze aflevering komt onder meer Bert Sliggers, conservator van Teylers Museum in Haarlem, aan boord. Hij stelde de tentoonstelling 'De Exotische mens' samen; over het tentoonstellen van inheemse 'wilden' aan een Westers publiek, begin 20e eeuw. Hij gaat voor de Beagle op zoek naar de geschiedenis van deze 'tentoongestelde mens' en brengt daarbij een bezoek aan Tiki Village. Dit toeristendorp op het eiland Moorea, vlakbij Tahiti, houdt de mythe van de 'exotische en nobele authentiekelingen' speciaal voor de Westerse toerist in stand.

Sociaaldarwinisten gingen aan de haal met termen als 'survival of the fittest' en 'missing link' en probeerden zo een wetenschappelijke basis te creëren voor reeds lang sluimerende sentimenten. Waar dat toe kon leiden, hebben we gezien in WO II en in Zuid-Afrika. De geschiedenis plaatst daarmee de onschuldige blote-borsten-vrouwen in Tahiti wel in een totaal ander perspectief.

Uitzending: zondag 28 februari, 21.10 op Ned 2.

Lees ook de Beagle-berichten uit Tiki Village, in de VPRO Gids van deze week.

Gebouwen verbruiken 40 procent van alle energie in de Verenigde Staten. En maar liefst 70 procent van alle elektriciteit. Amerikaanse onderzoekers keken of dat niet zuiniger kan en kwamen tot een opmerkelijke conclusie. Door de architectuur van het internet te gebruiken, is een totale energiebesparing van ongeveer 20 procent mogelijk. Het ‘geheim’ zit in een meer intelligent ontwerp van toekomstige gebouwen, waarbij verwarming- en koelingsystemen met elkaar communiceren. Een praktijkvoorbeeld van energieverspilling komt van een van de gebouwen van het Massachusetts Institute of Technology (MIT), waar twee van de drie onderzoekers werken. De airconditioning in dat gebouw begint al vier uur voordat de werkdag begint automatisch met koelen, terwijl dat vaak ook in een half uur kan. En de airconditioning koelt ook als de buitentemperatuur lager is dan de gewenste binnentemperatuur. De airconditioning zou direct moeten handelen afhankelijk van de momentsituatie. Bijvoorbeeld door het inschakelmoment flexibel aan te passen, en actief gebruik te maken van koelere buitenlucht. Het aanleggen van nieuwe intelligente regelsystemen met sensoren in bestaande gebouwen is echter heel duur. Het onderzoek richt zich daarom op toekomstige gebouwen, en heeft volgens de onderzoekers veel potentie om energieverbruik, energiekosten en CO2-uitstoot terug te dringen.

De nieuwste generaties kleine elektronica verbruiken steeds minder elektriciteit. Volgens Amerikaanse onderzoekers is het al bijna zover dat elektriciteit opgewekt door lichaamsbewegingen batterijen kan vervangen. Zij ontwikkelden een nieuw flinterdun en flexibel materiaal dat lichaamsbewegingen in elektriciteit kan omzetten. Longkracht zou al voldoende zijn om een pacemaker te laten werken. De loopbeweging van de hiel kan zelfs voldoende vermogen leveren voor een mobiele telefoon. Om die energie te vangen en om te zetten in elektriciteit, ontwikkelden de onderzoekers een superdun en flexibel ‘piëzo-rubber’. Dit unieke materiaal bestaat uit minuscule strookjes piëzo-elektrisch materiaal, niet dikker dan 1/50 duizendste van een mensenhaar, bevestigd op flexibele strookjes siliconenrubber. Lees verder op Noorderlog.

Wat doe je als je op een afgelegen eilandje woont en je wilt een geboortekaartje naar je familie op het vaste land sturen? Zelf de overtocht maken is niet zo’n goed idee, zeker als er net een kleintje bij is gekomen.
In de jaren dertig werd daar al wat op gevonden: raketpost. Reken uit hoeveel brandstof je nodig hebt, zet de raket in de goede hoek en hou een beetje rekening met de wind. Dan moet je deze uit de klauwen gewassen vuurpijl wel aardig van A naar B kunnen krijgen.
Het geboorteverhaal komt van het Schotse eilandje Scarp, waar in 1934 een brief op deze manier verstuurd werd. Jammer alleen dat de Duitse wetenschapper Zucker vervolgens door zijn Nazi-thuisland werd gearresteerd, hij had immers rakettechnologie met de Britten gedeeld…