Ik ben de hele week in Lindau, Duitsland. Op een eilandje dat uitkijkt over een meer, waarachter de Alpen hun besneeuwde toppen laten zien. Hier komen in totaal 61 Nobelprijswinnaars (van middelbaar tot stokoud) voordrachten houden en discussiëren. Met de honderden jonge wetenschappers die zijn ingevlogen, voornamelijk. Dit soort bijeenkomsten is zestig jaar geleden begonnen, maar zo groot was het nog nooit. Er mogen de laatste jaren ook persmuskieten zoals ik komen. Ik hoop een paar interviews te doen en wat interessante voordrachten te verslaan, maar wij journalisten mogen lang niet overal bij zijn. Thuis kun je bijna hetzelfde doen, want de lezingen zijn online te volgen. De mensen van Nature mogen veel meer, geloof ik, want hun bedrijf is een soort partnerschap aangegaan met de organisatie. Wie wil, kan nog vragen voor Nobelprijswinnaars insturen en/of beoordelen, waar zij mee aan de slag gaan. Ik ben benieuwd.

Koop je je fake-Rolex voor een paar tientjes in Turkije? Je namaak-Ray Ban op de markt? Je nep-Gucci op internet? Dat scheelt een hoop geld, en ze zijn vaak niet van echt te onderscheiden. Je flest er echter niet alleen de merkeigenaren mee, maar ook jezelf. Het gebruik van nepspullen blijkt allerlei negatieve bij-effecten te hebben: je gaat er mensen van bedonderen, vertrouwt anderen niet meer en raakt vervreemd van jezelf.

Nou, zo erg zal het toch niet zijn, hoor ik je denken. Toch wel. Geef een groep mensen allemaal dezelfde Chloe zonnebril, vertel de ene helft dat het een nepperd is, en zie: ze gaan zich onmiddellijk anders gedragen. Tamelijk verbijsterend. Al vraag ik me wel af of het onderzoek niet stiekem is gesponsord door een aantal merken dat vaak vervalst wordt.

Wat heeft de uitbarsting van de vulkaan onder de gletsjer Eyafjallajökull op IJsland voor klimaatgevolgen gehad? Op korte termijn heeft zo’n gebeurtenis een verkoelend effect, doordat de asdeeltjes zonlicht tegenhouden, meldt het KNMI. En in dit geval bleven duizenden vliegtuigen een hele tijd aan de grond, wat tegen de 2 miljoen ton CO₂-uitstoot heeft voorkomen. Maar de vulkaan stootte zelf ook een enorme hoeveelheid van het broeikasgas uit, naar schatting een miljoen ton. Netto resultaat: een miljoen ton minder CO₂ in de lucht, zou je zeggen.

Deze berekening ziet iets heel belangrijks over het hoofd, stelt de Utrechtse emeritus hoogleraar Olaf Schuiling: de CO₂-bindende eigenschappen van de as. In Greenhouse Issues – een blad zonder wetenschappelijke status – maakt hij een soort bierviltjesberekening (Every cloud has a silver lining). De pakweg 100 miljoen kubieke meter vulkaanas bevat ongeveer 5.5 % CaO en 3 % MgO, twee mineralen die met CO₂ kunnen reageren. Dat doen ze, omdat de deeltjes zo klein zijn, behoorlijk snel. In totaal zal zo omstreeks 19 miljoen ton CO₂ uit de lucht verdwijnen, schat Schuiling. Wat maar weer aantoont dat kunstmatig versnelde verwering van bepaalde gesteenten klimaatverandering kan tegengaan aldus de geoloog, die zich daar al jaren voor inzet.

The Long Playing Microgroove. Onder die naam introduceerde Columbia in juni 1948 de langspeelplaat. De plaat draaide op 33-1/3-toeren, zodat de zwarte schijf maarliefst twintig minuten muziek per kant kon bevatten. Een lachertje naar digitale maatstaven. Maar de LP zou een standaard worden die zelfs door cd's en mp3-spelers niet overbodig werd: veel dj's en sommige muziekliefhebbers geven nog steeds de voorkeur aan vinyl.

Maar de langspeelplaat had nog veel ouder kunnen zijn, schrijft Wired. Al in 1931 ontwikkelde RCA Victor er een, maar door de Grote Depressie en WOII belandde het project in de la. Toen Columbia er in 1948 mee kwam, patenteerden ze meteen maar de term 'LP'. Andere platenmaatschappijen mochten dus wel langspeelplaten maken, maar geen LP's. Ongeveer zoals iedereen tegenwoordig een mp3-speler mag maken, maar alleen Apple een iPod.

Ga je deze vakantie naar Madrid, blijf dan een beetje uit de buurt van de lokale duiven. Volgens onderzoekers van het Animal Health Research Center uit de Spaanse hoofdstad zitten de beestjes daar namelijk vol vervelende bacteriën. Waar je flink ziek van kunt worden. In het dierkundig vakblad Acta Veterinaria Scandinavica schrijven de Spanjaarden deze week hoe ze met pistoolnetten 118 duiven vingen en bloed en darminhoud onderzochten. Bij meer dan de helft van de vogels troffen ze Chlamydophila psittaci of Campylobacter jejuni bacteriën aan. De duiven zelf waren kerngezond, maar mensen kunnen er goed ziek van worden. Van de Chlamydophila kun je de ‘papegaaienziekte’ krijgen, met griepverschijnselen of zelfs longontsteking. Ook de Campylobacter is geen fijne jongen: die leidt tot acute diarree, darmkrampen en koorts. Onderzoeksleider Fernando Esperón spreekt dan ook over een gezondheidsrisico - in ieder geval voor wat betreft de straten van Madrid. Ons advies: ook met de duiven op de dam kun je maar beter voorzichtig zijn.

Het wondermateriaal grafeen is al meer dan dertig jaar superveelbelovend. Deze koolstofmatjes van een atoom dik zijn supergeleidend, flexibel, rekbaar en oersterk. De mogelijke toepassingen schier oneindig. Je kunt er computers van maken, beeldschermen, een waterstoftank of zelfs een ruimtelift.

Maar je blijft natuurlijk geen dertig jaar veelbelovend als er geen addertje onder het gras zit. Het probleem is namelijk dat grafeen moeilijk in grote hoeveelheden is te produceren, wat toepassing op grote schaal moeilijk maakt. Of beter: dat was het probleem. Koreaanse wetenschappers zijn er nu in geslaagd om een flexibel grafeen-vel te maken met een diagonaal van 30 inch, ofwel 76 centimeter. Dat is het formaat van een gemiddelde televisie. Een flinke stap voorwaarts dus, hoewel het op dit moment nog moeilijk is om schermen te maken zonder dode pixels.

Grafeen lijkt vooral erg geschikt om touchscreens van te maken. En omdat grafeen zo goed kan rekken en strekken, lijkt het slechts een kwestie van tijd voordat vrijwel elk oppervlak kan worden veranderd in een interface. De buigzame computer komt eraan!

Vrouwen die de pil Flibanserin bij wetenschappelijk onderzoek hebben geslikt, rapporteerden weliswaar dat ze iets meer seks hadden dan dames die een neppil kregen, maar hun zin in het gerollebol was niet toegenomen. En ze hadden last van bijwerkingen als hoofdpijn en duizeligheid (bijwerkingen die overigens bij vrijwel elke medicijnproef worden gezien). Dat staat in dit rapport van de FDA, de Amerikaanse instantie die beslist over de toelating van medicijnen. In het rapport adviseert het FDA-personeel de pil niet toe te laten. Morgen stemmen de deskundigen die het uiteindelijke besluit moeten nemen hierover.

Voor fabrikant Boehringer Ingelheim staat er nogal wat op het spel, want een zin-in-seks-pil zou miljarden per jaar kunnen opbrengen. Het bedrijf benadrukt dan ook dat het middel veel vrouwen zou kunnen helpen die nu ernstig lijden onder hun gebrek aan lust. Critici verwachten juist dat zo'n pil veel vrouwen in geestelijke nood zou kunnen brengen, omdat geen seks willen gelijk zou komen te staan aan een ziekte. Flibanserin was trouwens oorspronkelijk ontwikkeld als middel tegen depressie, maar faalde daar (ook) in. Lees meer over deze kwestie in the New York Times: Push to Market Pill Stirs Debate on Sexual Desire

Naschrift: de FDA heeft inderdaad tegen toelating gestemd.

Onderstaand filmpje staat al twee maanden op Youtube, maar ik zag het nu voor het eerst. Eigenlijk is het niet meer dan een korte lezing met doorlopend tekenwerk. Er is veel geniaal aan. Kijk en oordeel zelf. Weinig beleidsmakers beseffen dat het klopt wat nonfictieschrijver Dan Pink hier overtuigend aantoont: het heeft geen zin om topmannen miljoenen te betalen, want meestal gaan mensen juist slechter presteren van extra geld. Meer van dit soort prachtfilmpjes zijn te vinden bij de Britse RSA. Maar kijk eerst: The surprising truth about what motivates us.

Er ligt een intelligente onderbroek in het verschiet voor Amerikaanse militairen. Het slipje werkt als een biosensor en meet belangrijke parameters van het menselijk lichaam, zoals bloeddruk en hartslag. Als een soldaat gewond raakt, communiceert de onderbroek met een ander apparaat om de taille, die op zijn beurt pijnstillers in de bloedbaan kan inbrengen. Dat is op termijn tenminste de bedoeling.

Het klinkt allemaal mooi en spannend, maar ik vraag mij echt af of zoiets werkt. Als je gewond raakt in het veld maakt je lichaam zelf gewoon natuurlijke pijnstillers aan. En als dat niet voldoende is om de pijn te stillen, is het dan niet juist een goed idee om naar je lichaam te luisteren? Verstoppen lijkt mij in dat geval een beter idee dan je plat te laten spuiten door een intelligente onderbroek en zo je dood tegemoet te gaan.

Maar goed, toch is het een interessante technologische ontwikkeling, vooral wanneer hij uiteindelijk in de huiskamer terecht komt. Denk bijvoorbeeld aan mensen met een suikerziekte: de slimme onderbroek houdt het suikergehalte in het bloed in de gaten en geeft (via dat ding om de taille) automatisch op het juiste moment medicijnen aan de patiënt.

Een van de ontdekkingen van de Apollo maanlanders was dat er op de maan geen druppel water te bekennen is. Niets wees er op dat er ooit water geweest was. Maar dankzij stenen die in de jaren zeventig van de vorige eeuw naar de aarde zijn gebracht, blijkt nu dat er toch wel degelijk water in het binnenste van de maan zit. Tenminste, dat zeggen onderzoekers van het Carnegie Instituut. De groep Amerikanen maakte hun ontdekking bekend in het wetenschappelijke tijdschrift PNAS.

Ze hebben drie stukjes maansteen bekeken met een speciale spectrometer en komen tot de conclusie dat het mineraal apatiet, waar de maan vol mee zit, honderden tot duizenden delen hydroxyl per miljoen bevat. Hydroxyl is feitelijk water dat een van z'n twee waterstofatomen mist. Waarschijnlijk hadden twee van de drie stenen ook nog echt water in zich, afkomstig uit magma. Dat zou betekenen dat de maan dit water niet van buiten gekregen heeft, maar het al bij z'n geboorte heeft meegekregen.

De kans is klein dat het beste team van het WK voetbal aan het einde van de rit ook uiteindelijk als winnaar uit de bus komt. Dat concludeert astrofysicus Gerald Skinner op basis van statistisch onderzoek. Het beste team ter wereld heeft volgens zijn berekeningen zo’n 28 procent kans om de wereldbeker in de wacht te slepen. Toeval en willekeur hebben meer invloed op de uitkomst van een potje voetbal.

Skinner analyseerde de goals van het WK in 2006 en berekende dat wanneer een wedstrijd opnieuw gespeeld zou worden, de uitkomst bijna nooit hetzelfde is. Zowel het aantal doelpunten, als de winnaar van een wedstrijd konden sterk variëren.

De oneerlijkheid van de uitkomst zit hem in het feit dat er bij voetbal zo weinig gescoord wordt. Volgens Skinner kan het dus geen kwaad om de spelregels een beetje aan te passen zodat er meer ballen in het doel terecht komen. Door bijvoorbeeld het doel breder te maken, kan het spelletje al een stuk eerlijker worden, zegt de astrofysicus.

Op zich geen slecht idee, want wie geniet er nou niet van een paar extra doelpunten? Het spelletje wordt niet alleen eerlijker, maar ook nog eens een stuk interessanter om naar te kijken. Toch is de kans klein dat iemand uit de voetbalwereld luistert naar een wetenschapper die zich normaal gesproken niet bezig houdt met aardse zaken.

Politieke debatten domineerden de afgelopen maanden de media, daarom is het je misschien ontgaan dat de nanokaravaan door Nederland trok. Vijf sciencecafé's deden mee, en daar werden voor- en nadelen van technieken op de miljoenste millimeter besproken. Het idee is dat 'de' burger er nu iets van gaat vinden. Dat valt niet mee, want het onderwerp leeft niet echt. Ook niet bij politici trouwens. Het woord nanotechnologie heb ik in de tv-debatten niet gehoord - hoewel het wel in verkiezingsprogramma's voorkomt.

Maar toch. Onderzoekster Anne Dijkstra van de Universiteit Twente, heeft de nanokaravaan wetenschappelijk begeleid. Rondom en tijdens de bijeenkomsten heeft ze onderzocht hoe het publiek over nanotech denkt, en haar conclusies zal ze vanavond in het slotdebat presenteren. Thema van de avond: hoe moeten we de publieke discussie over nanotechnologie voeren? Wie wil meepraten, is van harte welkom in debatcentrum TUMULT bij de Nano-Ver van je bedshow. Wie liever thuis wil kijken, kan de live webcast volgen. Het begint om 20.00 uur. En nog veel meer nano vind je in hier.

Nog een andere reden om het debat te volgen: het is waarschijnlijk je laatste kans om debatcentrum Tumult in actie te zien. Wegens geldgebrek gaan de deuren op 1 juli definitief dicht. Nou ja, definitief… er wordt overlegd over een doorstart. Dus wie weet.

Kinderen uit Amerikaanse achterstandswijken scoren slechter bij een leestests en een toets die de woordenschat meet als er kort tevoren een moord in de buurt is gepleegd. Socioloog Patrick Sharkey leidt dat af uit de resultaten van kinderen in Chicaco tussen 1994 en 2002, die hij vergeleek met de moordregistratie van de politie. In die periode werden maar liefst 6041 moorden gerapporteerd. Was er de afgelopen week een moord gepleegd in een buurt, dan scoorden de kinderen (leeftijd: 5 tot 17 jaar) daar meetbaar lager, ook als ze geen getuige waren geweest van het geweld. Hoe korter geleden het was gebeurd, en hoe dichterbij, hoe groter het effect op de testuitslagen. Blijkbaar heeft de stress die een moord in een gemeenschap veroorzaakt, grote gevolgen in de hele buurtgemeenschap, aldus Sharkey in een wetenschappelijk artikel in PNAS.

Alle tuiniers en mensen met groene vingers opgelet. U kunt uw planten en bloemen gewoon midden op de dag en in de volle zon water geven. Dat bladeren erdoor verbranden is een mythe, blijkt uit Hongaars onderzoek.

De waterdruppels op bladeren werken net als kleine vergrootglazen, was altijd het idee achter dit broodjeaapverhaal. Het water zou zonnestralen bundelen en zo bruine brandplekken op het groene bladoppervlak veroorzaken. 

Onmogelijk, zeggen de Hongaarse biologen. Het is inderdaad zo dat waterdruppels zonnestralen samenbundelen, maar de hitteontwikkeling is lang niet genoeg om planten te beschadigen. Bovendien verdampt water in de volle zon in rap tempo en is er dus nauwelijks tijd om schade aan te richten.

Toch is het nog steeds een aanrader om de tuin niet in de volle zon te besproeien. Niet alleen het water op de bladeren verdampt snel, ook het water in de ondiepe grond verdwijnt zo weer de lucht in. En dat is zonde. 

Een zeehond heeft een neus, ogen en oren en ook nog eens snorharen. 
En die snorharen zitten er niet voor niks, zo hebben Duitse biologen vastgesteld. Dankzij hun snorharen zijn zeehonden in staat om de beweging van vissen tot op honderd meter waar te nemen.

De onderzoekers blinddoekten de zeehonden én zetten ze een koptelefoon op. Vervolgens lieten ze de zeehonden reageren op de beweging van een kunstvis (eigenlijk een rubberen vin op een stok). 

De dieren waren in staat de richting waarin de kunstvis zich bewoog met het hoofd te volgen - tot op honderd meter afstand en tot 35 seconden nadat de vis zijn vinnen had bewogen.

Het blijkt dat de zeehonden uit de structuur van de waterwervelingen zelfs kunnen afleiden om wat voor waterdier het gaat; een vis een schildpad of een collega-zeehond. Wel moet er bij gezegd worden dat deze experimenten werden uitgevoerd in een nagenoeg rimpelloos bassin, zodat de achtergrondruis bij de vinbewegingen minimaal was.