Denk je apps, dan denk je smart phone. Waarschijnlijk zelfs iPhone. Zeker niet auto. Toch? De Amerikaanse autofabrikant Ford denkt daar anders over, en heeft Microsoft samen met universiteitsstudenten aan het werk gezet om apps te ontwikkelen die draaien op de computers in personenauto's. En dat alles onder het motto Cloud computing in the commute. Eigenlijk een heel logische gedachte van Ford. In je auto heb je immers anders apps nodig dan wanneer je met je smart phone over straat loopt. Denk bijvoorbeeld aan een app die je helpt zuiniger te rijden. En waarom zouden apps zich eigenlijk beperken tot smart phones en auto's? Het lijkt bijna onvermijdelijk: binnenkort zijn ze er ook voor je fietscomputer en je koelkast. Zolang ze maar in verbinding staan met de cloud.

Boodschappen doen zonder lange rijen voor de kassa, wie wil dat nu niet? Binnenkort is het mogelijk dankzij de RFID chip, ofwel de streepjescode van de toekomst. Een RFID (radio frequency identification) chip bevat informatie over een product en kan op afstand worden uitgelezen. De chips zitten nu al in de OV-chipkaart, ons nieuwe paspoort, de toegangspasjes van uw bedrijf en op de verpakkingen van veel consumptieartikelen. Technisch gezien allemaal buitengewoon interessant. U doet rustig boodschappen en bij de uitgang is alles al keurig afgerekend via de RFID chips in uw boodschappen en bankpas. Maar de digitale sporen die u achterlaat worden met deze nieuwe technologie vele malen groter. Hoe veilig is zo’n chip eigenlijk? In 2008 kraakte een onderzoeksgroep al de beveiliging van de OV-chipkaart. Is deze ondertussen voldoende beveiligd, of loopt onze privacy gevaar? Bekijk het vanavond in Labyrint, het nieuwe wetenschapsprogramma van VPRO en Teleac.

Uitzending: woensdag 17 maart, 20.50 hr, Ned 2.

Vrijwel iedereen kent de leugendetector, is het niet van CSI dan wel van Dr.Phil. Maar hoe werkt dat apparaat nu precies, hoe betrouwbaar is het en hoe kun je zelf leugens herkennen? Benieuwd naar de antwoorden op deze vragen? Zondag 21 maart was de lezing met interactieve experimenten uit de reeks van Kennis aan ’t IJ in NEMO. Disndag 23 maart komt de registratie op W24.nl te staan.

Nieuwsgierig naar andere lezingen van Kennis aan 't IJ? Kijk op de site van NEMO.

Op z’n gemak en nietsvermoedend loopt de medewerker van het ruimtevaartuig door het schip. Tot hij plots hevige buikpijn krijgt, neervalt, en –waaaaah! – een Alien via een gat in z’n buik naar buiten komt. Ben jij ook zo blij dat de gebeurtenissen in deze filmreeks fictie zijn? Mis. Er bestaat, gewoon hier bij ons op aarde, een worm die verdacht veel overeenkomt met de aliens uit de gelijknamige films.

Het beestje in kwestie heet de guineaworm. Nog niet zo lang geleden kwam dit monsterlijke diertje veel voor rond de evenaar. En dan met name in Afrika. Je kan er simpelweg mee besmet raken door water te drinken waar z’n larven in zitten. Eenmaal in je lichaam neemt de worm het ervan: in een jaar tijd groeit hij uit van een minuscule larf tot een maarliefst één meter lang volwassen exemplaar. Al die tijd scheidt de worm een soort pijnstillend stofje uit, waardoor je niet merkt dat hij er is. Tot je op een gegeven moment een hele pijnlijke blaar krijgt. De blaar barst open, en tada: daar is de worm. Maar zodra hij z’n kop heeft laten zien ben je nog niet van hem af. De worm zit goed vast in je lichaam. Het duurt dagen en dagen om hem, beetje bij beetje, uit je lijf te trekken. En dat proces is ook nog eens ontzettend pijnlijk.

Het goede nieuws: de worm lijkt bijna uitgeroeid. Terwijl er bijvoorbeeld in 1986 in Nigeria nog 700.000 besmettingen met de worm werden geteld, waren dit er daar vorig jaar 0. Dit komt door een grootscheepse campagne om besmetting met de worm tegen te gaan. Via een vrij simpele methode: als je water filtert met een stukje stof voor je het drinkt, krijg je de larven niet binnen. De campagne, die mede wordt gefinancierd door de Bill Gates Foundation, gaat door. Nog even, en dan zijn we waarschijnlijk verlost van deze aardse Alien.

Dat er binnen een bijenvolk meerdere bijentypes zijn met elk hun eigen taak is al lang bekend, maar van verwarmingsbijen had je vast nog nooit gehoord. Deze gespecialiseerde werksters bepalen de temperatuur in het deel van het nest waar de poppen zich ontwikkelen. Dit type bij is ontdekt door Jürgen Tautz, hoofd van de bijengroep aan de Duitse Würzburg University. Door voor het eerst met een warmtecamera de temperatuur in bijennesten te meten, werd de verwarmingsbij ontdekt. Deze bij verricht belangrijk werk, omdat de temperatuur van een pop bepaalt welke taak ze zal uitvoeren als volwassen bij. Bij 35 graden wordt het een slimme bij die voedsel gaat verzamelen en bij 34 graden wordt het een werkster die huishoudelijke taken binnen het nest uitvoert.

Zo zorgen de verwarmingsbijen dat er altijd genoeg bijen zijn die het juiste werk doen. Het oude idee was dat de poppen het nest warm hielden en de volwassen bijen hier naar toe gingen om warm te worden. Nu blijkt het dus juist andersom te zijn.

Pacemakers, levensechte protheses en hersenimplantaten; mens en techniek raken steeds meer met elkaar verweven. Maar wanneer is een mens nog een mens te noemen? Verdringt de Robo sapiens langzaam de Homo sapiens? En is een liefdesrelatie met een robot denkbaar?

Hoe?Zo! Radio organiseert in samenwerking met Museum Boerhaave een debat met als centrale vraag Heeft de Robo sapiens de toekomst? Publiek is van harte welkom het debat bij te wonen op woensdag 17 maart 2010 van 20.00 tot 21.00 uur in Museum Boerhave te Leiden. Entree is gratis. Uitzending van het debat: donderdag 18 februari 2010 van 21.00 en 22.00 uur op Radio 5 (747AM). Ook te beluisteren als audiostream of podcast via www.hoezoradio.nl

Deelnemers aan het debat zijn:
-    Damiaan Denys, hoogleraar psychiatrie (AMC)
-    Jaap van den Herik, hoogleraar informatica (Universiteit van Tilburg)
-    Jos de Mul, hoogleraar filosofie van mens en cultuur (Erasmus Universiteit)
-    Martijntje Smits, ingenieur en filosoof (Rathenau Instituut)
-    Bart Grob, conservator Museum Boerhaave

Wetenschapsjournalist Marcel Hulspas verzorgt een column en de gespreksleider is Jeroen Dirks.

Als het gaat om een selecteren van een partner, maken vrouwen de dienst uit. Mannen mogen dan meestal de eerste stap zetten, daaraan voorafgaand hebben vrouwen met subtiele hints en lichaamstaal al lang duidelijk gemaakt of ze daarvan gediend zijn. Maar op grond waarvan bepalen ze hun keuze? Dat hangt af van de gezondheidstoestand in een land. Hoe beter die is, hoe vaker vrouwen voor een watje, eehh, een feminiene man kiezen. Lees meer op Noorderlicht.

Sneller dan het geluid gaan is tegenwoordig een koud kunstje. Vliegtuigen en raketauto's catapulteren je tot onvermoede snelheden. Maar kan het ook zonder hulp van krachtige motoren? Felix Baumgartner, beter bekend als Fearless Felix, denkt van wel. Hij sprong al  van de hoogste gebouwen ter wereld, maar heeft nu zijn zinnen gezet op iets dat misschien wel onmogelijk is: van 40 kilometer hoogte uit een met helium gevulde ballon springen, om vervolgens na een halve minuut door de geluidsmuur te vallen. Nog eens vijf minuten later zou hij weer terug op aarde moeten zijn. Probleempje: niemand weet wat er gebeurt als zijn lichaam door die kritische grens valt. Maar verder is alles optimaal voorbereid. Twaalf veteranen van de NASA, Air Force en de luchtvaartindustrie werken al  drie jaar aan de voorbereiding ervan. Ergens dit jaar moet het zover zijn. Het wordt allemaal gesponsord door Red Bull, dus het zal vast mooi in beeld worden gebracht.

Impotentie is een lastige kwaal, maar uit Duits onderzoek blijkt dat het een voorbode kan zijn van nog iets veel vervelenders: de dood. In de studie van de Universiteit van Saarland werd een groep van ruim 1500 mannen met hart- en vaatziekte gevolgd. De mannen binnen die groep die ook nog eens impotent waren, hadden een twee keer zo hoge kans op overlijden als de andere mannen.

 De onderzoekers verbinden aan hun studie dan ook het advies om mensen met impotentie te laten onderzoeken op hart- en vaatziekten. De link tussen hart met een 't' en hard met een 'd' is niet zo gek natuurlijk. In beide gevallen gaat het om doorbloeding van vaten. In de penis gaat het alleen om vaten die veel dunner en fijner zijn dan de vaten rond het hart. Impotentie is dus een belangrijke early warning voor problemen met het hart.

Waarom kopen mensen milieuvriendelijke producten? Nee, niet per se omdat ze zo graag iets goeds voor het milieu willen doen. Marketingdeskundige Bram van den Bergh van de Erasmus Universiteit dook met twee Amerikaanse collega’s in deze vraag. De uitkomst: ‘groene’ producten koop je vooral voor de status.

De onderzoekers trekken deze conclusie na een serie testjes. Proefpersonen moesten bijvoorbeeld zeggen of ze liever een fijne, luxe auto hadden of een minder luxe maar milieuvriendelijke. Of ze moesten kiezen tussen milieuvriendelijke en niet-milieuvriendelijke huishoudmiddelen. Veel mensen blijken als ze alleen zijn – bijvoorbeeld als ze thuis online shoppen – te kiezen voor de luxere, niet-milieuvriendelijke producten. Maar als er andere mensen bij zijn, bijvoorbeeld in een gewone winkel, gaan ze vaker voor de groene artikelen.

Volgens de wetenschappers komt dit doordat we graag willen dat anderen van ons denken dat we goed bezig zijn. Dus doen we in het openbaar net alsof we meer geven om het milieu dan om onze persoonlijke luxe. De les die marketeers hieruit kunnen trekken: verkoop je groene producten vooral op lekker drukke plekken, in plaats van stilletjes via internet.

Een ster leg je niet even op een weegschaal, zeker niet nadat hij met veel geweld uit elkaar is gespat. Toch heeft een team astronomen onder leiding van Ricardo Scalzo (Yale, VS) de massa bepaald van de witte dwerg die aan de basis stond van supernova SN 2007if. Een witte dwerg is een ster die is opgebrand en sterk is samengebald. Zwaarder dan 1,4 zonsmassa's zouden zulke gepensioneerde sterren niet mogen zijn, want dan zou er geen witte dwerg ontstaan maar een neutronenster, quarkster of zwart gat. Die grens heet de Chandrasekhar-limiet, en hij komt voort uit een goed onderbouwde theorie.

SN2007if heeft zich daar niets van aangetrokken. Z'n massa is vastgesteld op 2,1 maal de zon, ruim boven de limiet. Dat is natuurlijk raadselachtig. Wat is er aan de hand? Volgens Scalzo bestaat er een goede kans dat deze supernova het resultaat is van een fusie van twee witte dwergen, die ieder afzonderlijk niet te zwaar waren. Hij wil nu meer supernova's bestuderen om dat idee te testen.

Amsterdam, Utrecht en Den Haag hadden er al een, maar ook Groningers kunnen nu terecht in hun eigen FabLab. Deze zogenoemde fabrication laboratories bestaan uit weinig meer dan laser- en vinylsnijders en 3D-scanners en printers. Aangevuld met een computer en de juiste software kost de inrichting van een FabLab zo'n 30.000 dollar. Die relatief kleine investering maakt het mogelijk om bijna alles te maken wat maar in je hoofd opkomt. Fablabbers hebben dan ook hoge verwachtingen van het concept. Het tijdperk van de digitale revolutie ligt achter ons, in hun credo; het is tijd voor personal fabrication! Je zou denken dat FabLabs in dit individualistische tijdperk enorm zouden aanslaan, maar je hoort er eigenlijk opvallend weinig over. Vandaar dat ik het hier nog maar eens onder de aandacht breng. De officiele opening van het Groningse FabLab is overigens - echt waar - op 1 april.

Het aantal mensen dat uit zijn of haar nek lult, gaat de komende tijd waarschijnlijk sterk toenemen. Pas vooral op voor oudere vrouwen met volle lippen. Met dank aan plastisch chirurgen. Die gaan namelijk spier- en ander weefsel uit de nek gebruiken om smalle lippen op te vullen tot Angelina Jolie-achtige proporties. Dat leidt minstens twee jaar lang tot een 'verbeterd uiterlijk'. Vooral oudere mensen moeten van de nieuwe techniek gaan profiteren. Naarmate je ouder wordt, vermindert namelijk het zichtbare deel van je lippen, en wordt de lijn van je bovenlip minder geprononceerd. Twee jaar na de toevoeging van nekweefsel was de hoeveelheid zichtbare lippen bij proefpersonen met bijna een kwart toegenomen. Die waren trouwens bijna allemaal in hun nopjes met hun nieuwe lippen. Nu wij nog ...

Vulkanen onder de bodem van de oceaan spelen een onvermoede rol bij de CO2 huishouding van onze aarde. Dat blijkt uit een onderzoek van Franse en Australische wetenschappers. Vulkanen produceren heel veel ijzer, dat was al bekend. Nu is ook duidelijk geworden dat het ijzer van levensbelang is voor algen en plankton in de oceanen. Die hebben ijzer nodig om te groeien en te bloeien en ze absorberen daarbij kooldioxide. Dat leggen ze vast in de vorm van biomassa. En niet zo'n klein beetje ook: oceanen absorberen ongeveer een kwart van de CO2 die het gevolg is van de verbranding van fossiele brandstoffen en de ontbossing. Daar kan geen ondergrondse CO2-opslag tegen op.

De Europese ruimtevaartorganisatie ESA heeft vandaag de foto's van de Marsmaan Phobos vrijgegeven, die op zeven maart zijn geschoten door het ruimtevaartuig Mars Express. Foto's staan op de website van ESA en ze tonen het maantje met een resolutie van 4,4 meter per pixel - met verrassend veel detail dus. Op basis van deze nieuwe plaatjes heeft ESA een aantal potentiële landingsplaatsen voor toekomstige missies vastgesteld. En die toekomst is er al bijna, want in 2011 stuurt Rusland een vaartuig naar Phobos om grondmonsters te verzamelen die we dan hier kunnen analyseren. Dat vertelt ons dan weer alles over het ontstaan van dat maantje.