De onovertroffen tv-serie Dat willen wij ook liet jaren geleden al zien dat er hard gewerkt werd aan het ontrafelen van de geheimen van de gekko, die nooit uitglijdt en moeiteloos aan één teen aan het plafond kan hangen. Een van de doelen van het onderzoek aan de Stanford universiteit was het ontwikkelen van robots die hetzelfde kunnen. Een primitieve versie was er al in 2005. Dankzij geld van onder meer het Amerikaanse ministerie van defensie gaan de ontwikkelingen door, kun je zien op de site van het project: Stickybot III. Met zijn 16 motoren en zolen van minuscule rubber haartjes klimt het apparaatje inderdaad gemakkelijk tegen muren op. Z'n snelheid lijkt nog weinig op wat echte gekko's laten zien als ze naar een vliegje toe sprinten, maar toch, het ziet er spannend uit. Kijk maar.

Self tracking is al een aantal jaren populair bij een klein groepje afficionados die nauwgezet hun gewicht, dieet, conditie, slaappatronen, stemmingen, genen, locatie en wat al niet meten met allerlei technologische hulpmiddelen. 'Ken uzelf', zeg maar, maar dan net anders.

Met een beetje geluk kunnen deze selftrackers binnenkort ook onder hun huid kijken. Californische wetenschappers ontwikkelden een implanteerbare sensor die in real time informatie doorzendt over het glucosegehalte van je bloed. Natuurlijk bedoeld voor diabetes-patienten, maar een beetje selftracker laat zich de kans natuurlijk niet ontnemen om in zijn eigen bloed te turen.

In 1966 voorspelde het BBC-programma Tomorrow's World dat er tien jaar later een huishoudrobot verkrijgbaar zou zijn, die kon stofzuigen, koken en afwassen. Zie dit videofragment. Leuk bedacht, maar de werkelijkheid is ook meer dan vijftig jaar later heel anders. In een enkel huis scharrelt een stofzuigrobotje rond, maar een groot succes is dat nooit geworden. En in de keuken staan allerlei apparaten, maar geen robot om ze te bedienen. Het lukt een robot nog niet eens om een pannenkoek zonder brokken in de pan om te draaien. Of toch... drie Italiaanse onderzoekers doen er iets aan. Ze hebben een robotarm geleerd pannekoeken te keren, zoals je hieronder kunt zien. En in een tweede filmpje leert de arm strijken. Het gaat dus langzaam de goede kant op. Misschien krijgt ieder huis over een jaar of vijftig toch nog zijn huishoudrobot. Of eerst misschien een robotslaaf, bestuurd door iemand uit een lagelonenland.

A robot learning to flip pancakes from Sylvain Calinon on Vimeo.

Robots spelen een steeds grotere rol in ons leven. Ze plukken fruit, verpakken etenswaren, lassen auto’s in elkaar en zijn onmisbaar bij operaties. Nu worden ze nog aangestuurd door de chirurg, maar volgens Amerikaanse onderzoekers kunnen robots in de toekomst zelfstandig kleine medische ingrepen uitvoeren. Zij ontwikkelden een werkend prototype dat tumors kan opsporen in kunstmatig borst- en prostaatweefsel, en op eigen houtje een biopsie uitvoert.

De onderzoekers ontwikkelden de robot op basis van een bestaande robotarm. Die werd uitgerust met een scansysteem op basis van ultrasoon geluid en een mechanische hand om, precies zoals een chirurg dat doet, een stukje weefsel te verwijderen. De robot is al met succes getest op kalkoenborstfilets, waarvan de textuur overeenkomt met menselijk weefsel.

De onderzoekers denken dat zulke robots in de toekomst kunnen worden ingezet voor allerlei eenvoudige chirurgische handelingen. Een van de belangrijkste uitdagingen is nog om de robot sneller informatie te laten verwerken, wat afhankelijk is van snelle processors en algoritmes. In de tussentijd voert het team testen uit met een paspop die in een onderzoeksstoel zit. De paspop heeft een strakke bh aan waar een kalkoenfilet met een druif in zit. De druif stelt een tumor voor, die de robot moet opsporen. Als dat succesvol verloopt, willen ze overstappen op echt menselijk borstweefsel.

Onzichtbaarheid is voor het leger de heilige graal. De Amerikaanse stealthvliegtuigen komen als enige in de buurt van onzichtbaarheid, voor radar althans, maar kosten een slordige vijf miljard dollar. Het Israëlische bedrijf Nanoflight komt nu met een spotgoedkoop alternatief: een speciale nanoverf waarmee elk vliegtuig nagenoeg onzichtbaar wordt voor radar.

Radar werkt met het uitzenden van elektromagnetische straling. Een obect, zoals een vliegtuig, weerkaatst deze radiogolven waardoor het met een radarontvanger gedetecteerd kan worden. Maar de nanodeeltjes in de verf van Nanoflight absorberen de radiogolven en zetten ze om in warmte, die vervolgens aan de omringende lucht wordt afgegeven.

Nanoflight testte de verf op nepraketten. De verf maakte de raketten niet helemaal onzichtbaar voor de radar, geeft Nanoflight toe. Maar een dun laagje verf maakte het voor de radar wel heel moeilijk te maken de raketten te ontdekken en ze te identificeren. Een duidelijke winst dus. En bovendien heeft de verf meer toepassingen. Volgens Nanoflight kan de nanoverf ook gebouwen beschermen tegen straling van nabij gelegen hoogspanningskabels. En de verf kan vanwege de absorberende eigenschappen langs gebouwen een deel van de uitlaatgassen afvangen. Nanoflight voert momenteel in de Israëlische stad Ramat Gan een praktijktest uit door vangrails met nanoverf te behandelen.

Kunstmatige intelligentie is al ruim een halve eeuw een grote belofte. Maar een computer bezit nog altijd in de verste verte geen mensachtige intelligentie, evenmin als het internet. Waarom niet? Omdat we een verkeerd beeld hebben van intelligentie, denkt David Gelernter (de computerwetenschapper die in 1993 zwaar gewond raakte door een bombrief van de technofobe Unabomber).

We zien gedachten te veel als redenaties, en te weinig als associaties, emoties en hallucinaties. De mens heeft lang niet altijd controle over zijn denken, het gaat soms geheel zijn eigen gang, bijvoorbeeld in dromen. Zolang een computer en het internet niet over die droomlogica beschikt, zal het niets worden met kunstmatige intelligentie, aldus Gelernter. Zijn oudere vakgenoot Marvin Minsky beweerde een aantal jaren al iets vergelijkbaars, door te stellen dat de mens een emotiemachine is. Fascinerende materie, wat je er ook van vindt.

Een looprobot bouwen die goed in balans blijft is al lastig genoeg. Maar nu willen Duitse onderzoekers een vierbenige robot ontwikkelen die gewoon door kan blijven lopen als hij onderweg een been kwijtraakt. Maar hoe doe je dat? Daarvoor keken ze de truc af van driepotige honden, die hun loopgang na een amputatie gewoon aanpassen. De onderzoekers trommelden een aantal driepotige honden op en lieten ze op een lopende band rennen, terwijl elk detail van de beweging door hogesnelheidscamera’s werd vastgelegd. Dat vergeleken ze vervolgens met het bewegingspatroon van vierpotige honden, om te zien hoe de dieren hun loopgang aanpassen wanneer ze een poot kwijtraken. De resultaten worden vandaag gepresenteerd op de jaarlijkse bijeenkomst van de Society for Experimental Biology in Praag. Lees verder over driepotige honden en looprobots op Noorderlog.

Het wondermateriaal grafeen is al meer dan dertig jaar superveelbelovend. Deze koolstofmatjes van een atoom dik zijn supergeleidend, flexibel, rekbaar en oersterk. De mogelijke toepassingen schier oneindig. Je kunt er computers van maken, beeldschermen, een waterstoftank of zelfs een ruimtelift.

Maar je blijft natuurlijk geen dertig jaar veelbelovend als er geen addertje onder het gras zit. Het probleem is namelijk dat grafeen moeilijk in grote hoeveelheden is te produceren, wat toepassing op grote schaal moeilijk maakt. Of beter: dat was het probleem. Koreaanse wetenschappers zijn er nu in geslaagd om een flexibel grafeen-vel te maken met een diagonaal van 30 inch, ofwel 76 centimeter. Dat is het formaat van een gemiddelde televisie. Een flinke stap voorwaarts dus, hoewel het op dit moment nog moeilijk is om schermen te maken zonder dode pixels.

Grafeen lijkt vooral erg geschikt om touchscreens van te maken. En omdat grafeen zo goed kan rekken en strekken, lijkt het slechts een kwestie van tijd voordat vrijwel elk oppervlak kan worden veranderd in een interface. De buigzame computer komt eraan!

Er ligt een intelligente onderbroek in het verschiet voor Amerikaanse militairen. Het slipje werkt als een biosensor en meet belangrijke parameters van het menselijk lichaam, zoals bloeddruk en hartslag. Als een soldaat gewond raakt, communiceert de onderbroek met een ander apparaat om de taille, die op zijn beurt pijnstillers in de bloedbaan kan inbrengen. Dat is op termijn tenminste de bedoeling.

Het klinkt allemaal mooi en spannend, maar ik vraag mij echt af of zoiets werkt. Als je gewond raakt in het veld maakt je lichaam zelf gewoon natuurlijke pijnstillers aan. En als dat niet voldoende is om de pijn te stillen, is het dan niet juist een goed idee om naar je lichaam te luisteren? Verstoppen lijkt mij in dat geval een beter idee dan je plat te laten spuiten door een intelligente onderbroek en zo je dood tegemoet te gaan.

Maar goed, toch is het een interessante technologische ontwikkeling, vooral wanneer hij uiteindelijk in de huiskamer terecht komt. Denk bijvoorbeeld aan mensen met een suikerziekte: de slimme onderbroek houdt het suikergehalte in het bloed in de gaten en geeft (via dat ding om de taille) automatisch op het juiste moment medicijnen aan de patiënt.

Politieke debatten domineerden de afgelopen maanden de media, daarom is het je misschien ontgaan dat de nanokaravaan door Nederland trok. Vijf sciencecafé's deden mee, en daar werden voor- en nadelen van technieken op de miljoenste millimeter besproken. Het idee is dat 'de' burger er nu iets van gaat vinden. Dat valt niet mee, want het onderwerp leeft niet echt. Ook niet bij politici trouwens. Het woord nanotechnologie heb ik in de tv-debatten niet gehoord - hoewel het wel in verkiezingsprogramma's voorkomt.

Maar toch. Onderzoekster Anne Dijkstra van de Universiteit Twente, heeft de nanokaravaan wetenschappelijk begeleid. Rondom en tijdens de bijeenkomsten heeft ze onderzocht hoe het publiek over nanotech denkt, en haar conclusies zal ze vanavond in het slotdebat presenteren. Thema van de avond: hoe moeten we de publieke discussie over nanotechnologie voeren? Wie wil meepraten, is van harte welkom in debatcentrum TUMULT bij de Nano-Ver van je bedshow. Wie liever thuis wil kijken, kan de live webcast volgen. Het begint om 20.00 uur. En nog veel meer nano vind je in hier.

Nog een andere reden om het debat te volgen: het is waarschijnlijk je laatste kans om debatcentrum Tumult in actie te zien. Wegens geldgebrek gaan de deuren op 1 juli definitief dicht. Nou ja, definitief… er wordt overlegd over een doorstart. Dus wie weet.

Meer dan twintigduizend Nederlanders krijgen er ieder jaar mee te maken: een herseninfarct. Een bloedstolsel sluit een slagader in het hoofd af, en zonder bloed en zuurstof sterft een deel van het hersenweefsel. Dat kan direct levensbedreigend zijn, maar ook tot blijvende invaliditeit leiden. Snel ingrijpen is belangrijk, bijvoorbeeld met medicijnen die bloedstolsels oplossen. Maar het kan ook anders: met de hersenstofzuiger.

Dr. Mayank Goyal van de universiteit van Calgary sprak gisteren op een Canadees beroerte-congres over dit opmerkelijke Amerikaanse apparaat. Hij meldde dat 27 landgenoten met succes behandeld zijn. De ‘stofzuigerslang’ gaat via de lies naar binnen en wordt door de aderen tot vlak bij het bloedstolsel gebracht. Dan gaat de pomp aan en verdwijnt het stolsel uit de hersenen.

Goyal vertelde zijn vakgenoten hoe je aan een CT-scan kunt zien bij welke patiënten de procedure een grote slaagkans heeft. Maar, zo voegde hij er aan toe, het vergt jaren van training en een optimale samenwerking tussen chirurgen en radiologen om de ingreep tot succes te brengen. Het apparaat is inmiddels ook in Europa verkrijgbaar. Hopelijk zijn chirurgen hier inmiddels flink aan oefenen geslagen.

Elektronische apparaten worden steeds kleiner. Dat is niet alleen handig voor jou en mij; ook voor wetenschappers. Bijvoorbeeld doordat radiografische zendertjes steeds kleiner worden. Terwijl biologen een aantal jaar gelden alleen grotere dieren konden uitrusten met zenders, kunnen zij inmiddels ook de trek van vogels volgen met behulp van GPS-rugzakjes. En inmiddels bestaan er nog kleinere zenders. En stel Amerikaanse wetenschappers van het Smithsonian Tropical Research Institute is erin geslaagd een radiografisch zendertje te maken dat zo klein en licht is dat ze het op de rug van een bij kunnen plakken. En kunnen volgen wat zo'n diertje zoal de hele dag doet. Toegegeven, het gaat om een vrij grote, tropische bij. Maar toch knap. Het diertje kan ook prima vliegen met het apparaat op z'n rug, zoals je in dit filmpje kunt zien.

Pillen draaien gaat vandaag de dag nog net als heel lang geleden: meng het medicijn met een vulstof en pers het mengsel tot een pil. Dat gaat niet altijd even goed. Om de dosering van het medicijn bij alle pillen gelijk te krijgen, moet er voor het persen veel geroerd en gemaald worden. Tenzij fabrikanten de methode gaan gebruiken die Britse onderzoekers nu voorstellen: maak eerst een ‘lege’ pil met alleen vulstof, en spuit er dan met inkjetprinters precies de juiste hoeveelheid medicijn op. Farmaceut Glaxo Smith Kline heeft er wel oren naar. De geneesmiddelgigant gaat de printertechnologie samen met de universiteiten van Leeds en Durham aanpassen voor gebruik met geneesmiddelen. Lees er meer over bij Noorderlicht en C2W.

Bij de waterjuffers, het kleinere broertje van de libellen, blijken de vrouwtjes letterlijk te vallen voor de 'heetste' mannetjes. Oftewel, degene met de hoogste lichaamstemperatuur. Dat ontdekten een Britse en twee Japanse onderzoekers toen ze opnames maakten van mannelijke waterjuffers die een paringsdans uitvoerden. De biologen gebruikten hiervoor een zowel een hele snelle camera als eentje die warmte kan meten. Ze denken dat de vrouwelijke waterjuffers de warme mannetjes zo aantrekkelijk vinden, omdat hun warme lijf erop wijst dat zij de beste territoria hebben, met lekker veel zon. 

Er bestonden al robothonden, robotkatten, robotkikkers, robotinsekten en robotvogels. En nu is er dan de robotvlinder. Twee Japanse wetenschappers bouwden het mechanische wezen omdat ze meer wilden leren over hoe een bepaald soort vlinder, de page (zie hiernaast), vliegt. Dus bouwden ze hem na. De robotversie van de vlinder weegt evenveel als het echte dier en vliegt op precies dezelfde wijze. Dankzij deze namaak-vlinder konden de wetenschappers onder meer berekenen welke krachten er op de vleugels van het dier werken. En ontdekten ze dat deze vlinder de aders in zijn vleugels hard nodig heeft. Niet alleen om zijn vleugels van bloed te voorzien, maar ook hem stabiel te houden tijdens zijn vlucht. Klik hier voor foto's en filmpjes.