Net als een mens stoot ook een aap speelse kreten uit wanneer je hem kietelt. Maar mag je dat lachen noemen? En waar komt het gegiechel eigenlijk vandaan? Lees verder op Noorderlicht.

Ik moet iets bekennen: ik schrijf al bijna vijf jaar over gedrag en pas zojuist heb ik voor het eerst bewust nagedacht over wat gedrag precies is. Ik kwam er niet uit. Gelukkig ben ik daarmee in goed gezelschap, blijkt uit onderzoek van de University of California in Berkeley. Gedragsbiologen weten het namelijk ook niet. Of althans, de 174 leden van drie gedragsgerichte wetenschappelijke genootschappen die de vraag voorgelegd kregen. Ze spraken elkaar tegen, en zichzelf, en bovendien de paar bestaande definities van gedrag die er rondgaan in de vakliteratuur.

Ik vraag me af of 'mijn' psychologen het beter doen. Het zijn tenslotte gedragswetenschappers. Helaas. Uit het woordenboek van de psychologie blijkt dat... ...men het hier ook niet weet. Er wordt wel verteld over het "goedbedoelde maar uitzichtloze verlangen om psychologie te definiëren als 'de wetenschap van het gedrag'" (oh?), om vervolgens te concluderen dat "... de betekenis van de term gedrag tegenwoordig afhankelijk is van het perspectief van de gebruiker en daardoor allerminst eenduidig is." Maar dat wisten we al.

Nou moe. Nu wil ik het weten ook: wat is gedrag? Gelukkig voor ons hebben de Berkeley-onderzoekers hun best gedaan en een (nieuwe en verbeterde!) definitie gemaakt. Hij is niet erg elegant, en tamelijk lang, maar nu je helemaal tot hier bent gekomen wil ik hem je niet onthouden: behaviour is the internally coordinated responses (actions or inactions) of whole living organisms (individuals or groups) to internal and/or external stimuli, excluding responses more easily understood as developmental changes. Alsjeblieft.

Dacht je dat liegen en bedriegen typisch menselijke zonden zijn? Vergeet het maar. Eekhoorns, mezen, zwaluwen en waarschijnlijk nog veel meer dieren doen het ook. De laatste in het rijtje zijn capucijnapen. Die waarschuwen hun soortgenoten af en toe voor gevaar dat er niet is, zodat ze zelf snel een banaan kunnen grijpen. Of het echt om bewuste misleiding gaat of alleen om het aanleren van een verband tussen de kreten en het bemachtigen van een lekker hapje, valt moeilijk te onderzoeken.

Test je visuele IQ! Deze test vraagt het bijkans onmogelijke van je: zet kleuren die ontzettend op elkaar lijken op volgorde. Wel handig als je wil oefenen in het op kleur rangschikken van je boekenkast (zoals het collectief BOK Boeken op Kleur - Goed voor je humeur propageert) of je nooit meer in paniek wil raken bij de aanblik van de kleurstalen in de verfwinkel.

Mensen hebben een persoonlijkheid, dat weten we allemaal. Huisdieren ook. Maar hoe zit het met wilde dieren? 'Tuurlijk, die ook, ben je geneigd te zeggen. Het was alleen nog nooit wetenschappelijk aangetoond.

Nu wel.

De withalsvliegenvanger (het vogeltje op de foto) is er in agressieve en minder agressieve varianten. Als je deze soort probeert te vangen, vang je in de regel alleen de agressieve individuen; de anderen vluchten veel eerder.

Dat is slecht nieuws voor de wetenschap. Onderzoekers doen duizenden studies per jaar waarvoor ze dieren vangen. Ze gaan er daarbij van uit dat ze een representatief deel van de populatie te pakken hebben, maar dat hoeft dus helemaal niet het geval te zijn. Het zou heel goed kunnen dat ze al dat onderzoek weer opnieuw onder de loep moeten nemen. Omdat die dieren zo nodig een attitude moeten hebben!

Lees meer op
Noorderlicht.

Vergeet Hyves en Facebook. Vergeet een lijst met hobby’s en nevenactiviteiten op je c.v. Ben jij een hypersociaal figuur en wil je dat je toekomstige baas laten weten? Laat dan een MRI-scan van je brein maken. Wetenschappers van de universiteit van Cambridge laten weten op hersenscans te kunnen zien wie een muurbloempje en wie een sociaal beest is. Het blijkt dat mensen die graag in het gezelschap van anderen zijn meer grijze stof hebben in twee hersengebieden: de orbitofrontale cortex en het ventral striatum. Deze ‘beloningsgebieden’ zijn actief wanneer we prettige dingen ervaren zoals het eten van zoetigheid of seks. Een MRI-scan aan je c.v. vastnieten, of je daar nou voor beloond wordt?

Mensen met autisme - of de lichtere variant, het Asperger-syndroom - hebben geen zintuig voor de emoties van anderen, zo is de heersende opinie. Maar nader onderzoek wijst op precies het tegenovergestelde. 'Als ik een kamer binnenkom, voel ik wat alle aanwezigen voelen. Maar het komt sneller binnen dan ik het kan verwerken', aldus iemand met het Asperger-syndroom. 'Als ik ergens last van heb, dan is het van een overschot aan empathie. Als iemand boos is, ben ik het ook.'

Wat er uitziet als koele afstandelijkheid, is in feite een overmaat aan emotie, concludeert onderzoekster Kamila Markram van het Zwitserse Federal Institute of Technology. Juist dat brengt autisten ertoe zich terug te trekken of af te zonderen.

Het is al talloze malen aangetoond dat je van een grotere auto niet gelukkiger wordt.

Waarom rijden mensen dan toch in een Maserati Gran Turismo, terwijl een Volkswagen Golf het ook prima doet? Waarom een Breitling om je pols als een Casio net zo goed is? Om te laten zien dat je het kan betalen. Veel geld = succes = geschikt om mee te paren, zeg maar. Seksuele selectie heet dat.

In zijn nieuwe boek
Spent
vertaalt Geoffrey Miller Darwin's theorie van seksuele selectie naar de moderne consumptiemaatschappij. Biologisch gedreven consumentisme heeft ertoe geleid dat marketing de dominante kracht in de maatschappij is geworden,
vindt Miller. Maar het besef daarvan kan een
einde maken
aan het overdadige geconsumeer, hoopt hij.

Een loffelijk streven, maar dankzij marketing ga ik nu toch zijn boek consumeren. Zelfs al is me volstrekt onduidelijk hoe dat mijn kansen bij het andere geslacht vergroot.

Eet minder, slaap meer en train flink. Daar word je slimmer van, en het verkleint de kans op dementie. Bij training moet je niet alleen aan sport denken, maar vooral ook aan
breintraining, legt psychiater Richard Restak uit op het Amerikaanse
radiostation NPR. Want je kan je grijze massa net zo goed trainen als je spiermassa.

Neurobics komt in het kort neer op het trainen van drie dingen: het kortetermijngeheugen, het langetermijngeheugen en het zintuiglijke geheugen. En het kan best leuk zijn: voor het verbeteren van het kortetermijngeheugen adviseert Restak het spelen van videogames.

Stel je voor dat Philips zou zeggen: gloeilampen, wat zijn dat eigenlijk? Onvoorstelbaar natuurlijk, maar het
Journal of Consciousness Studies
doet iets vergelijkbaars. Het blad bestaat inmiddels vijftien jaar, en besteedt nu een
hele uitgave aan de vraag: bewustzijn, wat bedoelen we daar eigenlijk mee? Dan vraag je je toch een beetje af waar ze al die jaren over hebben geschreven.

Maar het geeft ook aan wat een raadselachtig onderwerp het bewustzijn nog steeds is. Als zelfs de grootste specialisten - het blad heeft een imposante groep adviseurs
- het niet weten, is er nog een boel werk te verzetten. En veel te ontdekken: het bewustzijn een wetenschappelijk nog grotendeels terra incognita. Interessante materie voor mensen met ontdekkingsreizigersbloed in een wereld waarin alles al is ontdekt.

Stel je voor dat je vandaag iets extra’s mag kiezen bij de lunch. Wat wordt het, een portie frites, een bakje kipnuggets of een gepofte aardappel? Allemaal niet zo gezond natuurlijk, dat weet je wel. Vooral die friet is vet. Nu voegen we een salade aan het assortiment toe. Beïnvloedt dat je keuze? Misschien denk je dat je dan een gezondere hap kiest. Vergeet het maar. Als je goed bent in het beheersen van je trek, is het juist andersom. In het tweede geval zul je veel makkelijker voor de frietjes kiezen dan in het eerste. Dat klinkt ongelofelijk, maar het is toch echt wat marketingpsycholoog Gavan Fitzsimons en collega’s hebben gevonden. Lees meer op Noorderlicht.

Liefhebbers van hamburgers, kroketten en berehappen opgelet: een vette hap is goed voor het geheugen. Echt waar, het is
wetenschappelijk aangetoond. Helaas zit er een addertje onder het gras. Vet voedsel stimuleert vooral herinneringen aan ... vet voedsel, en de omgeving waarin je het hebt gegeten. Zodat je de volgende keer de snackbar weer goed terug kan vinden. Evolutionair voordeel heet dat. Zucht.

Lees meer op Noorderlicht.

Dat is nou ook wat. Denk je een leuke vriendenkring te hebben opgebouwd waar je wel even mee vooruit kan, komt er zo'n Utrechtse promovendus die beweert dat je over zeven jaar de helft van je vrienden alweer kwijt bent.

Want dacht je dat je je vrienden helemaal zelf hebt uitgezocht? Mooi niet! Je vrienden zijn meestal gewoon mensen die al in je kringetje rondwandelden, omdat ze in je klas zitten of in dezelfde straat wonen. En zodra dat kringetje een beetje verandert is die goede vriend zo vervangen. Althans, dat is tenminste de conclusie van de promovendus.

Sommige mensen - we zullen geen specifieke beroepsgroepen noemen - kunnen liegen alsof het gedrukt staat. Toch verraden ze zichzelf vaak door korte expressies op hun gezicht: micro-uitdrukkingen. Iedereen kan worden getraind om deze expressies te
leren herkennen
, maar binnenkort kan de computer het ook, schrijft
Technology Review
. Een automatische analyse van videobeelden is dan voldoende om jokkebrokken door de mand te laten vallen. (Afbeelding: Associated Press)

Binnenkort in de winkels: headsetjes die je hersenactiviteit aflezen. Zo kun je een computer opdrachten geven zonder te bewegen én kunnen je emoties opgepikt worden. Het Australische bedrijf Emotiv gaat 299 dollar vragen voor zo'n apparaatje, dat op elke computer met Windows zou moeten werken. Bij de Amerikaanse concurrent Neurosky kun je er alvast eentje bestellen (mits je in de VS woont), al mikt het bedrijf vooral op fabrikanten van spelcomputers als klant. Want dat wordt natuurlijk de grootste toepassing: spelen! Maar er kan nog veel meer, lees je in dit artikel van New Scientist.