Met elektrische stroom de hersenen beïnvloeden. Dat klinkt nog altijd futuristisch. Maar het kan ervoor zorgen dat een Parkinsonpatiënt niet meer zo hevig trilt. Of dat een patiënt met een dwangstoornis zijn of haar handen nog maar 25 keer per dag wast in plaats van 500 keer. In Labyrint: de voor- en nadelen van Deep Brain Stimulation.

Al in de jaren ‘60 experimenteerde de Spaanse wetenschapper José Delgado met het implanteren van elektrodes in het brein. Zijn experimenten waren vrij wreed, talloze proefdieren moesten eraan geloven. Lees verder op Noorderlicht.

Uitzending: woensdag 10 maart, 20.50 uur, Ned 2. Volg Labyrint ook op twitter (@labyrinttv) of Facebook. Bekijk hieronder alvast de promo.

Dikke mensen zijn vaker depressief dan dunne, maar wat is oorzaak en wat is gevolg? Een groep Nederlandse wetenschappers heeft het eens goed uitgezocht, door de resultaten van vijftien langlopende onderzoeken op een rij te zetten. Ze komen met harde cijfers: mensen met obesitas (en dan ben je behoorlijk dik, bijvoorbeeld zwaarder dan 98 kilo bij een lengte van 1 meter 80) hebben 55 % meer kans op een depressie dan mensen met een gezond gewicht. Maar de relatie geldt ook andersom: wie depressief is en een gezond gewicht heeft, loopt 58 % meer kans om obesitas te ontwikkelen.

Waar ligt dit nu aan? In een persbericht van het LUMC (het is compact, lees het even) worden allerlei mogelijkheden geopperd. Maar ik mis iets. Over pillen staat niets in het bericht, terwijl dit gaat over mensen met de klinische diagnose depressie. Zouden die antidepressiva slikken? Vast. En zouden die SSRI's (selectieve serotonine heropname-remmers) dik kunnen maken? Ja, het lijkt er wel op, volgens dit document van Lareb, het Nederlands Bijwerkingencentrum. Maar hoe het precies zit, blijft onduidelijk. Daar heb je weinig aan als je depressief bent, natuurlijk. Een lichtpuntje dan: sporten helpt waarschijnlijk zowel tegen depressie als tegen overgewicht, al is het bewijs voor dat eerste nog niet keihard, wegens te weinig goed onderzoek. Hoog tijd dat dat verandert. Maar wie moet het betalen?

Wat zou jij doen op een zinkend schip? Vrouwen en kinderen in de reddingsboten helpen? Of met grof geweld voor jezelf een plek in de reddingsboten veroveren? Onderzoekers uit Zwitserland en Australië schrijven deze week in PNAS dat die beslissing afhankelijk is van hoe snel het schip zinkt. Ze analyseerden de manier waarop de evacuatie op de twee schepen Titanic en Lusitania is verlopen. De Titanic zonk in 1912 na een aanvaring met een ijsberg in 2 uur en 40 minuten. Op het dek was een relatief kalme situatie vol hoffelijke heren die vrouwen en kinderen voor lieten gaan. Drie jaar later werd de Lusitania door een Duitse onderzeeër binnen 18 minuten de diepte in getorpedeerd. Hoe het daar aan boord verliep lees je op Noorderlog.

Bij mijn vriendin was het deze winter al weer voor de derde keer raak: ze was altijd moe, ongemotiveerd, initiatiefloos, ontevreden, kilo’s afgevallen en, nou ja, gewoon erg ongelukkig. Een depressie, was het oordeel van haar huisarts. Maar wat doe je eraan? Sinds kort weten we dat antidepressiva bij zulke relatief milde depressies nauwelijks werken. Jarenlang hadden wetenschappers – veelal betaald door de farmaceutische industrie – de werking van deze medicijnen overdreven door alleen de resultaten van positief uitvallende studies te melden. Publicatiebias, noem je dat.

Sindsdien is therapie een populair alternatief. Dat werkte immers wel heel goed. Of toch niet? Onderzoekers van de Vrije Universiteit tonen in samenwerking met Zweedse en Amerikaanse collega’s aan dat het effect van psychotherapie bij depressie wordt overschat. Klaarblijkelijk maakten de therapieonderzoekers zich schuldig aan dezelfde publicatiebias als hun meer pilgerichte collega’s. Dat is natuurlijk fijn om te weten, voordat je op de bank kruipt bij je zielenknijper, maar het roept wel een nieuwe vraag op: waar moet mijn vriendin nu heen met haar dip? De VU-onderzoekers weten het ook niet – ze pleiten dus maar voor onderzoek naar behandelvormen die wel werken.

Videospelletjes hebben een slechte naam. Ze zijn bloederig, en gewelddadig en je wordt er agressief van. Of erger nog: je neemt een geweer mee naar school en schiet je halve klas neer, zoals gebeurde in Columbine, waar twee Doom-spelers in 1999 een bloedbad aanrichtten. Allemaal de schuld van gewelddadige games.

Of niet? Het wetenschappelijk bewijs voor een verband tussen games en agressie is erg zwak. En bovendien: waarom zouden videospelletjes niet óók een gunstige invloed kunnen hebben? Tenslotte gaan sommige van de populairste spellen van dit moment, zoals World of Warcraft, niet alleen over geweld maar ook over samenwerken en elkaar helpen (vaak bij het knokken, dat dan weer wel). En inderdaad. “Prosociale games”, zoals de onderzoekers Tobias Greitemeyer en Silvia Osswald het noemen, maken de spelers behulpzamer. Ze grijpen bovendien eerder in als iemand anders wordt lastiggevallen. Ouders hoeven zich dus niet persé zorgen te maken zodra zoon- of dochterlief achter de computer kruipt, en gamers hebben voortaan een goed excuus om nog even door te spelen: “Maar ik word er heel lief en sociaal van!”