Van Nobelprijswinnaars verwacht je natuurlijk niets dan topwetenschap. De voordracht die Luc Montagnier vanmorgen hield was wat dat betreft nogal verrassend. Hij won in 2008 een deel van de Nobelprijs voor de geneeskunde wegens het ontdekken van hiv, het aidsvirus, wat toen al 25 jaar geleden was. Volgens sommigen heeft hij sindsdien 'alleen maar onzin uitgekraamd', en na zijn praatje van vandaag, voor een zaal vol jonge onderzoekers in Lindau, snap ik waar dat idee vandaan komt. 

Montagnier vertelde over zijn onderzoek aan water. Als je daar een micro-organisme in hebt zitten, en je filtert dat eruit met een heel fijn filter, en je maakt vervolgens al schuddend verdunning na verdunning, dan zie je volgens hem bij de concentraties van 10^-8 tot 10^-11 (homeopathische verdunningen dus) laagfrequente elektromagnetische signalen van 7 tot 100 Hertz. Dat zouden een soort afdrukken van het DNA van het micro-organisme in het water zijn, die zelfs genoeg informatie bevatten om het organisme opnieuw te laten ontstaan! Deze claims gaan nog een stuk verder dan wat homeopaten beweren. Ik kan welgeteld 2 wetenschappelijke publicaties hierover vinden van Montagnier, en die staan in een op z'n zachtst gezegd dubieus tijdschrift. Er mankeert nogal wat aan. Merkwaardig dat deze man een Nobelprijs op zak heeft en merkwaardig dat een zaal vol wetenschappers rustig blijft zitten bij zo'n dubieus verhaal. Vragen stellen mocht trouwens niet.

De reis van de Beagle met de clipper Stad Amsterdam is bijna volbracht, zondag 30 mei is de laatste, extra lange uitzending. Tientallen wetenschappers onderzochten hoe onze planeet er nu voorstaat. Die wetenschappers gaan door en op W24.nl kun je de onderzoeken blijven volgen. Over welk onderzoek wil jij in de toekomst geïnformeerd blijven? De plastic soep, de zee van plastic afval? Of bijvoorbeeld de klimaatverandering: palmbomen op de Antarctica, of Geo Engineering? Deel je mening hier en maak kans op twee vip-kaarten voor de clipper tijdens Sail 2010!

In een nieuwe documentaireserie op Discovery Channel geeft de beroemde natuurkundige Stephen Hawking de mensheid het advies om buitenaardse levensvormen niet op te zoeken maar ze links te laten liggen. Daaruit kun je in ieder geval meteen opmaken dat Hawking er van uitgaat dat aliens bestaan. Ja, want in een heelal met miljarden sterrenstelsels - met per sterrenstelsel honderden miljoenen sterren - moet toch veel meer leven te vinden zijn, zo redeneert hij. De kans is groot dat de aliens de grondstoffen op hun eigen planeet hebben opgebruikt en als nomaden in grote ruimteschepen zoeken naar een planeet die ze kunnen koloniseren. Contact leggen met de aliens is volgens Hawking dan ook een dom idee. “Als aliens ons ooit bezoeken dan denk ik dat dat hetzelfde resultaat heeft als toen Christopher Columbus voor het eerst in Amerika landde en dat liep slecht af voor de Amerikaanse Indianen,” zo waarschuwt hij.

Nanobuisjes kunnen gevaarlijk zijn. In dierproeven leidden ze al tot ontstekingen en beschadiging van weefsel, net zoals bij asbestvezels. Maar Zweedse en Amerikaanse onderzoekers hebben nu een enzym gevonden dat daar verandering in kan brengen. Dit myeloperoxidase neemt de buisjes in de tang en breekt ze af, in ieder geval in het laboratorium.

Muizen hadden nauwelijks meer last van de nanobuisjes die eerst door het enzym te grazen waren genomen. Mogelijk komen hierdoor medische toepassingen van de nanobuisjes in zicht. En omdat mensen ook over het enzym beschikken, in witte bloedlichaampjes, valt het met de schadelijke effecten bij ons misschien toch wel mee. Mogelijk is er zelfs een medicijn te bedenken dat de enzymatische afbraak van ingeademde nanobuisjes stimuleert. Maar dat kan alleen als precies bekend is hoe het enzym werkt. Zover is het nog niet.

Lees meer op Kennislink en bij C2W.

Russische onderzoekers uit Dubna (zo’n zeventig kilometer noordelijk van Moskou) hebben een nieuw element gemaakt. Het beschikt over 117 protonen en krijgt daarom het nummer 117. Voorlopig heet het ook zo, op z’n Latijns: ununseptium. Het maken van het zware atoom (er zitten ook nog eens 177 neutronen in de kern) was een kwestie van brute kracht en vooral veel geduld. In een deeltjesversneller (zie foto) beschoten de Russen gedurende zes maanden het radioactieve element berkelium met calciumatomen. Precies zes keer ontstond daarbij het nieuwe ununseptium, door het versmelten van een calcium- en een berkeliumatoom. Ununseptium was trouwens ook zo weer weg. Zware elementen gemaakt in deeltjesversnellers vallen in fracties van een seconde weer uit elkaar.

Lees meer op Noorderlog.

In hun nachtelijke insectenjacht vliegen vleermuizen razendsnel door pikdonkere bossen heen. Ze detecteren hun prooi en vliegen om bomen en takken heen dankzij ‘echolocatie’: de vleermuizen zenden tijdens het vliegen piepgeluidjes uit, obstakels weerkaatsen dit geluid en dat vangen de vleermuizen weer op met hun grote oren. In een dichtbegroeid bos moeten ze alleen heel snel heel veel piepjes uitzenden om nergens tegenaan te botsen. Dat betekent dat er ook heel veel signalen terugkomen, die elkaar kunnen verstoren. Maar hoe onderscheidt de vleermuis het ene terugkaatsende signaal dan van het andere? Nou, gewoon door de toonhoogte van hun gepiep steeds net ietsje te verschillen, schrijven Amerikaanse onderzoekers deze week in PNAS. Ze kwamen daar achter door vleermuizen tussen een aantal metalen kettingen door te laten vliegen. Tussen de kettingen stonden microfoons om de piepjes van de vleermuizen te registreren. Op hun kop hadden de vleermuizen microfoontjes die de terugkaatsende signalen opvingen. Zo konden de onderzoekers precies horen hoe een vleermuis piept, steeds een toontje hoger of lager.

Eerder deze maand werd nog bekend dat de Large Hadron Collider eind 2011 een heel jaar stil moet worden gelegd voor onderhoudswerkzaamheden. Tot die tijd draait de deeltjesversneller op half vermogen, maar zelfs met die beperking was het mogelijk om protonen op elkaar te laten botsen met een hogere energie dan ooit: 7 TeV.

De beide stralen bestaan uit miljarden protonen die met bijna de lichtsnelheid door de bijna 27 kilometer lange tunnel onder Genève vliegen. Na enige vertraging was de eerste botsing om 13:00 uur een feit. Een kleine twee uur later waren zelfs al duizenden botsingen gedetecteerd.

Er gaan de komende anderhalf tot twee jaar continu proeven plaatsvinden, met ongetwijfeld een schat aan data als gevolg. En belangrijke nieuwe ontdekkingen over de fundamentele eigenschappen van ons heelal, hopen de onderzoekers.

Je kunt de ontwikkelingen in Genève volgen als webcast of via de satelliet, of via twitter.

Op CERN, het natuurkundig laboratorium op de grens van Frankrijk en Zwitserland, wordt het grootste onderzoeksproject uit de geschiedenis voorbereid. Duizenden wetenschappers uit de hele wereld werken er samen aan de Large Hadron Collider of LHC, de grootste en krachtigste deeltjesversneller ooit. Onderzoekers hopen daar de komende jaren onder meer het Higgs-deeltje te vinden. Deze missing link uit de deeltjesnatuurkunde wordt ook wel 'the God-particle' genoemd.

De filmmakers, Jan van den Berg and Hannie van den Bergh, volgden vier jaar lang de voorbereidingen voor dit gigantisch experiment. Het resultaat is een filmische ontdekkingsreis naar het hart van de verbeelding.

De film volgt professor Stan Bentvelsen, programmaleider van de Nederlandse onderzoeksgroep bij CERN (European Organization for Nuclear Research). Hoe hij zijn team voorbereidt op de start van het experiment, eEn op de wetenschappelijke competitie om als eerste Higgs te vinden. Ondertussen leggen internationale wetenschappers uit wat een Higgs-deeltje eigenlijk is. Peter Higgs, de Schotse natuurkundige naar wie het deeltje is vernoemd, vertelt hoe hij in de zomer van 1964 tot zijn baanbrekende theorie kwam.

Uitzending: donderdag 4 februari, 22.50 hr. Lees hier het weblog van de filmmakers.

Houd grafeen in de gaten. Het wondermateriaal is één van de pijlers van de nanotechnologie. Sinds de ontdekking ervan in 2004 staat grafeen voortdurend in de schijnwerpers. Niet vreemd: het is het dunste materiaal mogelijk en heeft unieke eigenschappen. Zonnecellen, lcd- en touchscreens, maar vooral een nieuwe standaard in elektronica op de kleine schaal zijn de grote beloftes.

Probleem bij grafeen was tot nu toe altijd dat je er zo weinig van kunt maken. Het enkele laagje koolstofatomen was alleen te verkrijgen door het met een plakbandje van stukken grafiet te peuteren. Stukken grafeen waren hierdoor niet groter dan een paar micrometer.

Een groep Europese wetenschappers heeft nu voor het eerst op een handige manier zodanig veel grafeen gekweekt dat ze er praktisch iets mee konden doen. Wat dan? Het meten van de elektrische weerstand met een ongekend hoge nauwkeurigheid. Na jaren van beloftes lijkt een toepassing van grafeen nu echt binnen handbereik.

Lees meer op Kennislink

Nanotechnologie staat op punt van doorbreken. De grootschalige toepassing van materialen en technologieen waaraan op het kleinste niveau is gesleuteld, kan een revolutie betekenen. Denk aan medische toepassingen of zelfs een nieuwe technologische golf, met alle kansen en risico's vandien.

Hoog tijd voor een publieke dialoog dus. Die dialoog wordt de komende tijd gevoerd in een vijftal Science Cafés, onder de noemer Nanokaravaan. De tweede is vanavond, 25 januari, om 19:30 in DikT te Rotterdam, met hoogleraar moleculaire biologie Claire Wychman als gast. Zij zal spreken over de nanomachines die nu al in ons lichaam zitten!

Kijk hier vanavond om 19:30 live naar de webcast van Nanokaravaan!

 Bouw een kanon met een loop van ruim een kilometer lang, hang er een waterstoftank aan en je knalt zo een projectiel de ruimte in dat ruimtestations kan bevoorraden. Natuurkundige John Hunter, die eerder in dienst was van de Amerikaanse luchtmacht, zou zo’n kanon graag bouwen. Dat vertelt hij in een college voor Google Tech Talk. Het grote voordeel volgens hem: het gebruik van een kanon is vele malen goedkoper dan het gebruik van raketten voor de bevoorrading van ruimtestations.

Het is een hele kunst om de voorraad de ruimte in te slingeren. De ‘kanonskogel’ moet een snelheid van 11,2 kilometer per seconde hebben om door de zwaartekrachtvelden van de aarde heen te komen. De lange loop van het kanon, de druk van de waterstof en de draaiing van de aarde zouden daarvoor moeten zorgen. Omdat een kilometerlange kanonsloop niet echt goed hanteerbaar is, wil Hunter deze aan een platform in zee hangen. De loop zou bewogen kunnen worden in het water en zou zo in de juiste richting gedraaid kunnen worden. Mensen moet je er trouwens niet de ruimte mee in willen schieten: de kracht op het projectiel is zo groot, dat je als mens helemaal platgedrukt zou worden bij het afschieten ervan. Hunter hoopt snel investeerders te vinden voor de bouw van zijn superkanon. Geschatte kosten: 500 miljoen.

Radioactiviteit blijft voor de meeste mensen iets ongrijpbaars. Je kunt van een dosis straling kanker krijgen, maar het wordt ook gebruikt om tumoren te bestrijden. Zeker in de jaren vijftig was er nog veel minder bekend dan nu. Dit filmpje, getiteld 'The Atom and Biological Science', van de Encyclopedia Brittanica geeft een kijkje in de experimenten van 1952. Van met gammastraling gemanipuleerde mais, tot ratten die radioactieve suiker gevoerd kregen.

Barack Obama kondigde vanmorgen op het journaal aan dat de scantechnieken op de vliegvelden waarmee passagiers op hun gevaarlijkheid gecheckt worden verbeterd moeten worden. Een mooi moment om even terug in de tijd te gaan.
In de jaren veertig was röntgenstraling, of x-ray's, voor veel mensen nog een niet te verklaren mysterie. Daarom hieronder twee blikken in het verleden. In het bovenste filmpje van General Electric ontrafelt professor William David Coolidge de basale werking van de straling. Het tweede filmpje is een vermakelijk voorlichtingsfilmpje voor kinderen.

Hoe ontstaat bliksem? Als kind liet je je misschien afschepen met gemompel over botsende wolken, nu weet je waarschijnlijk dat het iets te maken heeft met elektriciteit. Maar wat gebeurt er echt? Niemand die het helemaal precies weet. Natuurkundige Stijn Buitink heeft wel een intrigerend idee: hij meent dat exploderende sterren op miljoenen lichtjaren afstand bepalen waar en wanneer op aarde een bliksemflits ontstaat. Die zenden kosmische deeltjes met een waanzinnig hoge energie uit, en waar zo'n deeltje door een donderwolk heen knalt, ontstaan vrije elektronen die een kettingreactie veroorzaken. En hop, een bliksemflits is geboren. Nu vraagt hij zich af hoe groot die invloed is: "Hebben we een relatief zeldzaam verschijnsel waargenomen? Of bepalen kosmische deeltjes waar en wanneer de bliksems in een onweerswolk plaatsvinden?"

Een plastic balletje en een dozijn sterke lasers. Meer heb je niet nodig om de omgeving rond een zwart gat na te bootsen.

Een zwart gat zelf kan je niet zien omdat de zwaartekracht in een zwart gat zo groot is dat het al het licht geabsorbeerd. Wetenschappers focussen zich daarom op wat ze wel kunnen zien, namelijk op de materie die rondom een zwart gat draait. De stoffen in de buurt van een zwarte gat worden heel heet, veranderen in plasma en produceren daarbij hele sterke röntgenstraling. Japanse onderzoekers probeerden dit proces na te bootsten. Ze richtten twaalf hele sterke lasers op een plastic balletje. Door de grote hitte die zo ontstond implodeerde het balletje en ontstond er een hele hete gaskern en, jawel, krachtige röntgenstraling. De Japanners denken dat ze met dit experiment een manier hebben gevonden om meer inzicht te krijgen in de fysica van zwart gaten.

Bron: sciencenow