Steeds meer mensen gebruiken internet in plaats van kranten en televisie om aan hun dagelijkse portie nieuws te komen. En dan niet alleen nieuwssites. Bijna de helft van de Amerikanen die regelmatig internetten zegt dat ze een groot deel van het nieuws horen via sociale media zoals blogs, YouTube en Twitter, blijkt uit onderzoek van het media-onderzoeksinstituut Pew. En, misschien nog wel opvallender: het soort nieuws dat mensen graag online lezen & anderen aanraden verschilt nogal van het nieuws dat 'traditionele' media brengen. In de top drie van onderwerpen waarover op blogs wordt geschreven staat, na politiek en buitenlands nieuws: jawel, wetenschap. Tien procent van de blogposts waar Pew naar keek gaat hierover. Ook technologie doet het online goed: hier ging acht procent van de blogs over.  En dat terwijl wetenschap en technologie in de traditionele media ieder maar goed zijn voor 1 procent van de berichtgeving. Tijd voor een koerswijziging, dames en heren van de kranten en journaals? 

Een absoluut gehoor heeft niet iedereen, maar mensen zijn veel muzikaler dan ze zelf denken, betoogt Henkjan Honing. En hij kan het weten, want hij is muziekwetenschapper. Komende zondag staat hij samen met Isolde Hallensleben (bekend van o.a. De Wereld Draait Door) op het podium in het Amsterdamse NEMO voor een interactieve lezing over muziek, in de serie Kennis aan 't IJ. Dat belooft leuk te worden, want Honing doet al jaren fascinerend onderzoek. En hij heeft een goedverkopend boek geschreven, met de veelzeggende titel 'Iedereen is muzikaal'. Tijdens de lezing worden vijf exemplaren onder het publiek verloot. Iets voor jou? Kijk anders even naar Honing in deze aflevering van het VPRO-programma Boeken. Kaartjes voor de lezing (wat een saai woord is dat toch) kosten 7,50 en zijn online te bestellen.

Als je de lezing niet in Amsterdam kunt bijwonen, doe dat dan via de livechat pagina van W24.nl.  Je kunt de lezing volgen via de streaming video en meedoen aan de stellingen. Je vragen en opmerkingen zijn ook welkom!

De wetenschappelijke gemeenschap is in de ban van een rel rond orale seks bij vleermuizen. Dr Dylan Evans, gedragswetenschapper en evolutionair psycholoog aan het University College in Cork, is door het bestuur van die universiteit onder curatele gesteld omdat hij een vrouwelijke collega een wetenschappelijke publicatie over orale seks bij fruitvleermuizen had laten zien. Die publicatie stamt uit 2009 en leidde toen al tot veel media-aandacht.

De collega was not amused, ze was zelfs behoorlijk upset, en diende een klacht in bij het universiteitsbestuur. Dylan Evans, op zijn beurt, voelt zich ernstig beperkt in zijn academische vrijheid nu hij onder curatele staat en heeft protest aangetekend. Het incident heeft via de nieuwe media geleid tot een golf van verontwaardiging onder wetenschappers, inclusief een online petitie waarin het bestuur van het University College in Cork wordt opgeroepen de maatregelen tegen Evans ongedaan te maken.

Evans zelf zegt dat hij het fruitvleermuizenverhaal gebruikte als argument in een reeds langlopende discussie met de collega over evolutionaire biologie en de relevantie van dat vakgebied voor de bestudering van menselijke gedrag. Evans wilde vooral laten zien dat menselijk (seksueel) gedrag niet altijd uniek is, maar dat je het ook bij dieren tegenkomt. De vrouwelijke collega heeft haar eigen verhaal waaruit blijkt dat dit niet de eerste seksueel getinte confrontatie met Evans was.

De Irish Federation of University Teachers heeft inmiddels gevraagd de strafmaatregelen tegen Evans op te heffen.

Het leverde Google aardig wat publiciteit op door tijdens de recente griepgolf Google Flu Trends te introduceren. Het idee achter de service was dat de frequentie van bepaalde zoektermen (bijvoorbeeld H5N1) een indicatie zijn voor de aantocht van een griepgolf. Maar werkt het ook? Tot op zekere hoogte, hebben onderzoekers bekendgemaakt op een Canadese conferentie.

Als het gaat om het signaleren van de opkomst van een golf van griepachtige verschijnselen, dan doet Google Flu Trends prima werk. Maar het voorspellen van de verspreiding van het daadwerkelijke griepvirus gaat Google moeilijker af. Dat wil zeggen: daarbij doet de zoekmachinegigant het 25 procent minder goed dan schattingen op grond van laboratoriumproeven naar griepinfecties. De verklaring daarvoor is simpel: griepachtige verschijnselen worden in slechts 20 tot 70 procent van de gevallen veroorzaak door een griepvirus. Maar dat weet de gemiddelde zoekmachinegebruiker natuurlijk niet.

De meningen over het voedselprobleem lopen enorm uiteen. Labyrint brak onlangs nog een lans voor een duurzame bio-industrie en kweekvlees. Robert Paarlberg pleit voor een soort nieuwe groene revolutie en veegde onlangs in Foreign Policy de vloer aan met voorstanders van biologische landbouw. Die verwezen vervolgens naar een studie uit 2007 waaruit blijkt dat organische landbouw wel degelijk een bijdrage kan leveren aan het oplossen van het voedselprobleem. Het lijkt wel een voedseloorlog. Seed Magazine organiseert daarom vanaf donderdag op hun website een debat, waarin voor- en tegenstanders elkaar flink om de oren kunnen slaan. Niet met eten, maar met feiten en argumenten.

Je zou kunnen zeggen dat het het beste medicijn ooit is. Het helpt uitstekend helpt tegen de meest uiteenlopende aandoeningen, heeft geen bijwerkingen en is ook nog eens zo goed als gratis. Toch wordt het maar weinig voorgeschreven. Waarom niet? Omdat het geen echt medicijn is. Het is een placebo, een pilletje of drankje waar niets in zit, maar waarvan de patiënt denkt dat het een echt medicijn is. In dat laatste schuilt meteen ook het probleem: het werkt alleen als de patiënt gelooft dat hij een werkzaam middel inneemt.

Of toch niet? Er wordt steeds meer onderzoek gedaan naar mogelijke toepassingen van het placebo-effect. Sommige onderzoekers vermoeden dat je patiënten best in vertrouwen kunt nemen. Door ze te conditioneren, zou een placebo alsnog kunnen werken. In feite betrek je ze in een complot tegen hun eigen hersenen. Anderen stellen dat het effect van een placebo vooral zit in de aandacht die je van een arts krijgt. Dus misschien kun je mensen prima helpen door ze alle aandacht te geven, aangevuld met 20 procent echte medicijnen en 80 procent placebo's.

Nicolas Christakis onderzoekt netwerken van mensen, en hoe die elkaar beïnvloeden. Zo bleek dat iemands risico om te dik te zijn vergroot is als zijn vrienden te dik zijn, en zelfs als alleen de vrienden van zijn vrienden met overgewicht kampen. En ook geluk en ongeluk zijn hartstikke besmettelijk. Christiakis kan er boeiend over vertellen, en dat doet hij dan ook in onderstaande TEDtalk.

Twee opmerkelijke artikelen over metaforen deze week. In Science een verhaal over hoe je keuzestress te lijf kunt gaan met een blokje zeep en wat water. Door je handen te wassen, spoel je blijkbaar ook de onvrede over genomen beslissingen van je af. En Steven Pinker schreef afgelopen week dat het menselijke vermogen om in metaforen te denken ten grondslag ligt aan de opkomst van 'hoofdwerk' als filosofie, wetenschap en wetten. Dus onderschat ze niet, die metaforen. Ze hebben een flinke vinger in de pap bij de meest uiteenlopende aspecten van het leven.

Onderzoekers snappen eindelijk waarom sommige met HIV besmette mensen enkel heel traag of helemaal geen AIDS krijgen. Ze hebben een agressiever afweersysteem! 

Iedereen zijn afweersysteem bestaat uit witte bloedcellen. Eén type daarvan is de T cel. Deze witte bloedcel gaat bindingen aan met een geïnfecteerde cel om deze daarna te vernietigen. Van deze T cellen maakt ons lichaam meer en minder agressieve varianten. Agressieve varianten klampen zich gemakkelijker vast aan een cel, waardoor ze soms ook onterecht gezonde cellen slopen. Om dit te voorkomen worden deze agressieve witte bloedcellen vernietigd door een orgaan achter je borstbeen, de thymus. Bij mensen met een speciaal gen werkt dit orgaan slechter, waardoor agressieve cellen minder vaak worden verwijderd. Dit lijkt slecht nieuws, maar de agressieve cellen blijken heel goed in het vernietigen van HIV geïnfecteerde cellen. Hierdoor krijgen de mensen  veel trager of zelfs geen AIDS. De onderzoekers hopen in de toekomst met een vaccin normale witte bloedcellen net zo effectief te maken als de agressieve witte bloedcellen. Dit wordt alleen wel een moeilijke opgave, want je wilt natuurlijk niet dat je normale witte bloedcellen ook je gezonde cellen gaan vernietigen.

Stel: je hebt een horloge van je vader gekregen, en je wilt het ook weer aan je zoon geven. Het erfstuk heeft een rijke geschiedenis, maar dat zie je niet meteen aan het horloge zelf. Tales of Things maakt het mogelijk om die geschiedenis toe te voegen, door tekst, audio en video toe te voegen aan het uurwerk. Simpelweg door er een foto van te maken. De mannen van Tales of Things voegen vervolgens een unieke tag toe aan het object, en die kan je weer verbinden aan bestanden die je uploadt. Op die manier kun je vrienden en bekenden - of toekomstige generaties - laten delen in de geschiedenis van je favoriete dingen. Bekijk hier hoe het werkt:

Trailer for Tales of Things from digitalurban on Vimeo.

Hoe geinteresseerd je ook bent in de evolutietheorie, de kans is niet erg groot dat je je door de honderden pagina's van Darwin's On the Origin of Species wilt worstelen. Gelukkig kan het ook korter. En leuker. De Canadese rap-troubadour Baba Brinkman introduceert: 'The rap guide tot evolution'. Laid back  hiphopbeats, flowende raps en een voice over van Richard Dawkins om het af te toppen. Gewoon even zelf luisteren. Darwin got it goin' on, creationism is dead wrong!

Brinkman is op dit moment in touw met een gelijknamige theatertour in de VS. De New York Times is alvast enthousiast.

Als ik 's ochtends naar het station fiets, kom ik langs een huis waar steevast twee kinderen voor de televisie zitten te ontbijten. Een deprimerende aanblik. Maar is het ook schadelijk voor die kinderen? Ja, zeggen Canadese onderzoekers: hoe meer kinderen televisiekijken, hoe groter de kans dat ze later slecht presteren op school, gepest worden door klasgenoten, een zittend bestaan leiden, veel junkfood eten en dik worden. Dat komt naar voren uit een langdurig onderzoek onder 1.314 kinderen. "Tussen het tweede en vierde levensjaar is zelfs een beperkte blootstelling aan televisie al schadelijk voor de ontwikkeling', aldus een van de onderzoekers.

Moet ik nu mijn zoontje van anderhalf zo ver mogelijk bij de televisie vandaan houden? Ik ben niet overtuigd. Ten eerste zijn de uitkomsten van het onderzoek gebaseerd op rapportages van de ouders. Het is niet uit te sluiten dat die sociaal wenselijke antwoorden hebben gegeven. Bovendien is de vraag of de televisie de boosdoener is. Kan het niet zo zijn dat in gezinnen waar ongezond wordt gegeten en weinig belang wordt gehecht aan scholing en sport, gemiddeld meer televisie wordt gekeken? In dat geval is het televisiekijken een gevolg, en niet de oorzaak van het probleem. Ik kan me in ieder geval niet voorstellen dat zo nu en dan een aflevering van Nijntje of Sesamstraat vreselijk schadelijke effecten zullen hebben.

Mensen onderzoeken zichzelf op allerlei manieren: door te praten, dagboeken te schrijven of door te denken bijvoorbeeld. De laatste tijd lijkt daar een nieuwe methode bij te komen: door jezelf op allerlei manieren te monitoren met sensoren. De informatie die dat oplevert, kan je allerlei informatie geven over jezelf. Het gekwantificeerde zelf. Dieet, lichamelijke conditie, slaappatronen, stemming, genen, locatie; hoe meer je monitort, hoe meer je over jezelf aan de weet komt.

De mogelijkheden lijken ongekend, dankzij steeds kleiner wordende sensoren, slimme telefoontjes, de opkomst van sociale media en de alomtegenwoordigheid van internet. En daar zit dan meteen ook het nadeel van al dat gemeet: goeie kans dat wat je over jezelf aan de weet komt, ook bekend wordt bij anderen. En daar moet je maar net zin in hebben.

Iemand die sterft, vertoont vlak voor dat moment een korte maar heftige piek in hersenactiviteit. Dat hebben anesthesioloog Lakhmir Chawla van het George Washington University Medical Center en collega's vastgesteld bij zeven verdoogde patiënten die losgekoppeld werden van de apparatuur die ze tot dat moment in leven had gehouden. De hersenen werden zo actief ondanks het wegvallen van de bloeddruk, vlak daarvoor, waarbij ook de hersenactiviteit was ingezakt. De laatste uitbarsting van actifiteit duurde tussen de 30 en 180 seconden. Misschien gebeurt dit ook bij mensen die net niet doodgaan, en verklaart het de verschijnselen van een bijna-dood-ervaring, speculeert Chawla. Lees er meer over in dit artikel van Scientific American.

Kleding vergaat snel, dus het is moeilijk om vast te stellen hoe lang de mens zich al in gewaden hult. Ergens tussen de 40.000 en 1 miljoen jaar, was tot dusver de concensus. Maar met het DNA van luizen kom je een stuk verder, bedachten Amerikaanse onderzoekers. Op de mens leven namelijk twee soorten luizen, hoofdluis en lichaamsluis. Die laatste stamt af van de hoofdluis en gedijt in de plooien van kleding. Door te kijken naar de genetische verschillen tussen de twee soorten, en rekening te houden met zaken als gemiddelde mutatiesnelheid, konden de wetenschappers vaststellen dat we al 190.000 jaar kleding dragen. En da's een conservatieve schatting, want de lichaamsluis heeft zich missschien al in een paar generaties afgescheiden van de hoofdluis. In dat geval bedekken we onze huid zelfs al zo'n 200.000 jaar. Een aannemelijke schatting, want in die tijd was de mens zijn lichaamshaar al grotendeels kwijt en begon hij zich te vestigen in koudere, Noord-Europese gebieden.