Dikke mensen zijn vaker depressief dan dunne, maar wat is oorzaak en wat is gevolg? Een groep Nederlandse wetenschappers heeft het eens goed uitgezocht, door de resultaten van vijftien langlopende onderzoeken op een rij te zetten. Ze komen met harde cijfers: mensen met obesitas (en dan ben je behoorlijk dik, bijvoorbeeld zwaarder dan 98 kilo bij een lengte van 1 meter 80) hebben 55 % meer kans op een depressie dan mensen met een gezond gewicht. Maar de relatie geldt ook andersom: wie depressief is en een gezond gewicht heeft, loopt 58 % meer kans om obesitas te ontwikkelen.

Waar ligt dit nu aan? In een persbericht van het LUMC (het is compact, lees het even) worden allerlei mogelijkheden geopperd. Maar ik mis iets. Over pillen staat niets in het bericht, terwijl dit gaat over mensen met de klinische diagnose depressie. Zouden die antidepressiva slikken? Vast. En zouden die SSRI's (selectieve serotonine heropname-remmers) dik kunnen maken? Ja, het lijkt er wel op, volgens dit document van Lareb, het Nederlands Bijwerkingencentrum. Maar hoe het precies zit, blijft onduidelijk. Daar heb je weinig aan als je depressief bent, natuurlijk. Een lichtpuntje dan: sporten helpt waarschijnlijk zowel tegen depressie als tegen overgewicht, al is het bewijs voor dat eerste nog niet keihard, wegens te weinig goed onderzoek. Hoog tijd dat dat verandert. Maar wie moet het betalen?

Wat is de op één na intelligentste diersoort? Je verwacht misschien dat de chimpansee of een andere mensaap er met die eer vandoor gaat, maar het is waarschijnlijk de dolfijn die wint. Zo'n zeezoogdier heeft grotere hersenen dan een mens en net zulke ingewikkelde groeven aan de buitenkant ervan, het gebied waar het echte denkwerk gebeurt. En kan daar ook slimme dingen mee doen. Zichzelf herkennen in een spiegel bijvoorbeeld (maar dat kunnen varkens en olifanten ook), en ingewikkelde gebaren van mensen begrijpen.

Bijna menselijk, vinden sommige dolfijnenonderzoekers. Dus is het dan niet ook tijd om ze te beschouwen als mensen, of in ieder geval, als personen, en ze humaan te behandelen? Die vraag stond centraal op een sessie van de AAAS, een groot Amerikaans wetenschapscongres waar ik dit jaar helaas niet bij ben (eerder wel). Gelukkig is er op ScienceNOW een boeiend verslag van de dolfijnensessie. De uitsmijter komt van een bezoeker: we behandelen ook lang niet alle mensen humaan, dus het is de vraag of dolfijnen er wel zo veel mee zouden opschieten als het antwoord ja zou zijn.

Daar sta je dan, op de stip bij Idols, Popstars of X-factor. Je handen trillen, je knieën bibberen, je stem slaat over, de jury is onaangedaan en  voor je het weet sta je weer buiten. Het voelt alsof je alles verloren hebt, maar dat is niet zo. Neurobiologen van Duke University Medical Center denken namelijk dat terwijl jij leerde zingen, je brein veranderde. Dat gebeurt namelijk ook bij kleine zebravinkjes.

Als zij voor het eerst een lied leren, dan krijgen sommige van hun hersencellen meer uitlopers. En dat niet alleen: de uitlopers worden ook steviger. Het resultaat is dat er nu solide paden in de hersenen worden aangelegd, zodat de zebravink de volgende keer dat hij wil zingen niet helemaal opnieuw hoeft te beginnen met een liedje instuderen. Deze ontdekking is niet alleen leuk voor alle zangers en zangeressen onder ons, maar ook belangrijk. Het is namelijk één van de eerste keren is dat wetenschappers in beeld brengen hoe een leerproces op het niveau van hersencellen precies werkt.

Wat denkt een fruitvlieg, vastgelijmd op een stokje, wanhopig vliegend in een laboratoriumstorm? Hoogleraar Michael Dickinson van het Amerikaanse onderzoeksinstituut Caltech weet het vast niet. Wel is hij - naar eigen zeggen - de eerste die hersenactiviteit heeft geregistreerd van een 'actief vliegende fruitvlieg'. Hij plugde elektroden in op hersencellen van het visuele systeem van de fruitvlieg. En wat bleek: dat systeem is tijdens het vliegen extra gevoelig. Dat het van belang is voor het stabiliseren van de vliegende vlieg was al bekend. Maar nog niet eerder werd dat op het niveau van de hersencellen geregistreerd. Dickinson wil nu verder gaan kijken wat er nog meer in de vliegenhersens omgaat tijdens de laboratoriumvlucht.

Lees meer bij Noorderlog.

Hoe we geluiden horen, weten wetenschappers wel. Het komt bij je oor binnen, een zenuw geeft een seintje door aan je hersenen, waar het seintje van de ene naar de andere hersencel gaat. Waarna je merkt: 'He, ik hoor iets!'. Maar wat als het geluid stopt? Merk je dit stomweg doordat het seintje van dat geluid niet meer doorgegeven wordt?

Zo simpel is het niet, ontdekten Amerikaanse onderzoekers door onderzoek met ratten. Er blijken in je hersenen twee totaal verschillende mechanismen te bestaan: eentje om waar te nemen dat een geluid begint, en eentje om waar te nemen dat een geluid stopt. Oftewel, je hersenen kunnen stiltes horen.

Lees meer op Noorderlog.