Dubbelsterren kennen we al lang, maar dat ook zwarte gaten soms innig verstrengeld in een kosmische dans aan de hemel staan was nog niet zo heel bekend. Dat is niet zo gek, gezien het feit dat zwarte gaten onzichtbaar zijn. Maar door in plaats van naar het gat zelf naar zijn voedseltoestroom te kijken zijn de laatste maanden 33 paren van zwarte gaten ontdekt. Ze staan allemaal in het midden van sterrenstelsels, en trekken daar een grote stroom gas en stof naar zich toe. Waarschijnlijk is dit slechts het topje van de ijsberg, zeker als het aantal dansende zwarte gaten vergelijkbaar is met het aantal dubbelsterren.

Op Chromoscope.net kun je zelf eens kijken wat je met verschillende golflengtes allemaal in de lucht kunt ontdekken. Op dit moment zijn er zeven golflengtes beschikbaar: gamma ray (Fermi), X-ray (ROSAT), H-alpha (WHAM), optisch (DSS), infrared (IRAS), microwave (WMAP) en radio (Haslam). Ik zal er verder niet teveel over uitwijden. Tijd om te gaan spelen in de hemel.

Hou je van mooie ruimteplaatjes, hou dan de komende dagen het Herschelblog in de gaten. De ruimtetelescoop die eerder dit jaar werd gelanceerd, is namelijk begonnen serieuze beelden te maken. Die zullen verschijnen op een speciale website, de Online Showcase of Herschel Images. Hier heb je er alvast een, waarop een deel van de Adelaarsnevel te zien is. Gedetailleerder dan ooit, inderdaad. Maar is dit mooier dan het beroemde beeld van die goeie ouwe Hubble?

Hoe ontstaat bliksem? Als kind liet je je misschien afschepen met gemompel over botsende wolken, nu weet je waarschijnlijk dat het iets te maken heeft met elektriciteit. Maar wat gebeurt er echt? Niemand die het helemaal precies weet. Natuurkundige Stijn Buitink heeft wel een intrigerend idee: hij meent dat exploderende sterren op miljoenen lichtjaren afstand bepalen waar en wanneer op aarde een bliksemflits ontstaat. Die zenden kosmische deeltjes met een waanzinnig hoge energie uit, en waar zo'n deeltje door een donderwolk heen knalt, ontstaan vrije elektronen die een kettingreactie veroorzaken. En hop, een bliksemflits is geboren. Nu vraagt hij zich af hoe groot die invloed is: "Hebben we een relatief zeldzaam verschijnsel waargenomen? Of bepalen kosmische deeltjes waar en wanneer de bliksems in een onweerswolk plaatsvinden?"

The Symphony of Science is een project dat wetenschap en filosofie in muziekvorm giet. Bijvoorbeeld We Are All Connected, gemaakt van samples van o.a. Carl Sagan's Cosmos, de Universe series van The History Channel, interviews met Richard Feynman uit 1983 en een glimp van de korte film Powers of ten (1977). Mierzoet maar mooi. Kijk en luister.

Wat is de oerknal? Hoe werkt je geheugen? Waarom hebben wij seks? Wat zijn de pijlers van de islam? Durf jij nog toe te geven dat je het niet precies weet? Jan Jaap van der Wal stelt dit soort vragen aan bekende wetenschappers, in het nieuwe tv-programma De Bovenkamer. Hij begint met de vraag wat denken eigenlijk is, vanavond om tien voor negen op Nederland 2. Het lijkt verdomd ouderwetse televisie: twee mannen aan een tafel die zich over een Grote Vraag buigen. Maar ja, het zijn in dit geval wel Jan Jaap van der Wal en Bas Haring. Ik ben benieuwd.

Astronomen hebben de oudste ster ontdekt die ooit is aanschouwd. Het gaat om een ster die meer dan 13 miljard jaar geleden explodeerde en veranderde in een zwart gat. De uitbarsting van gammastraling die daarmee gepaard ging, is op 23 april opgevangen door de SWIFT satelliet van NASA, schrijven de onderzoekers in de nieuwste Nature. De ontdekking toont aan dat er slechts 600 miljoen jaar na het ontstaan van het heelal al sterren werden geboren - en overleden. Veel ouder licht dan je op de foto hiernaast ziet, bestaat er waarschijnlijk niet, want de gaswolken in het vroege universum ontwikkelden zich pas na enige honderden miljoenen jaren tot de eerste sterren. Luister om 15.25 uur op Radio 1 naar Noorderlicht Radio voor een interview met mede-onderzoeker Ralph Wijers over deze ontdekking.

Een plastic balletje en een dozijn sterke lasers. Meer heb je niet nodig om de omgeving rond een zwart gat na te bootsen.

Een zwart gat zelf kan je niet zien omdat de zwaartekracht in een zwart gat zo groot is dat het al het licht geabsorbeerd. Wetenschappers focussen zich daarom op wat ze wel kunnen zien, namelijk op de materie die rondom een zwart gat draait. De stoffen in de buurt van een zwarte gat worden heel heet, veranderen in plasma en produceren daarbij hele sterke röntgenstraling. Japanse onderzoekers probeerden dit proces na te bootsten. Ze richtten twaalf hele sterke lasers op een plastic balletje. Door de grote hitte die zo ontstond implodeerde het balletje en ontstond er een hele hete gaskern en, jawel, krachtige röntgenstraling. De Japanners denken dat ze met dit experiment een manier hebben gevonden om meer inzicht te krijgen in de fysica van zwart gaten.

Bron: sciencenow

De blauwe planeet; een pakkende en treffende naam voor onze met zeeën bedekte aardbol. Maar al dat water is er niet altijd geweest. Zo’n 4,5 miljard jaar geleden, vlak na zijn geboorte, leek de aarde meer op een te groot uitgevallen rotsblok: grijs en saai. Er was geen spatje water te bekennen.

Gelukkig kwam daar snel verandering. Onze grijze planeet werd bestookt met enorme ballen van gas, stof en ijs. Deze ‘vieze sneeuwballen’ (beter bekend als kometen) brachten het eerste ijs op aarde en langzaam aan ontstonden de eerste oceanen op de aardkorst.

Dat een kometenregen deels het water op aarde heeft gebracht, is zo goed als zeker. Jammer genoeg kan maar twintig procent van al het water op aarde met deze theorie verklaard worden. Waar de overige tachtig procent vandaag komt, is nog een raadsel. Emeritus hoogleraar astronomie Kees de Jager vertelde hier vorige week alles over in Hoe?Zo! Radio.

Amerikaanse wetenschapper komen nu met een mogelijk antwoord: ook op asteroïden is ijs te vinden. Misschien wel veel vaker dan we denken. Met NASA’s Infrared Telescope Facility vonden ze aanwijzingen voor ijs op de asteroïde 24 Themis.

De planeet Saturnus heeft zichtbare ringen, maar nu blijkt dat hij ook nog een enorme onzichtbare ring van stof en ijs heeft. Met de Spitzer ruimtetelescoop is de zwakke infraroodstraling van die stofdeeltjes opgevangen. Als de ring zichtbaar zou zijn, krijg je het plaatje hiernaast. Het is dus echt een gigantische, donutvormige stofwolk: ruim twee miljoen kilometer dik! Bron van al het stof is de maan Phoebe, die af en toe een inslag van ruimtepuin te verwerken krijgt. Het bestaan van de ring lost trouwens ook een raadsel op, namelijk waarom het maantje Iapetus een donkere en een lichte kant heeft. Iapetus draait door het stof heen en veegt ijsdeeltjes op, waardoor die kant licht is. Lees meer bij allesoversterrenkunde.nl of bij het persbericht van NASA. Er verschijnt morgen ook een artikel over in Nature.

Computers over de hele wereld staan dag en nacht te kraken om buitenaards leven te vinden. Misschien ook de jouwe, als je je hebt aangesloten bij seti-at-home. Maar Garik Israelian suggereert een andere aanpak: het gebruik van een spectroscoop. Een prima apparaat om aliens te ontdekken, en plekken in het universum die geschikt zijn voor leven. Kijk maar naar zijn TED Talk:

Belgische bieren zijn al verdomd lekker, maar met een beetje geluk zijn ze straks echt niet meer te overtreffen. Vlaamse onderzoekers gaan een zootje gistcellen de ruimte inschieten om meer inzicht te krijgen in de wondere wereld van het bierbrouwen. De gistcellen maken hun reis in het gezelschap van de nieuwe hoofdbemanning van het internationaal ruimtestation ISS, en morgen vertrekken ze. Eenmaal in gewichtloze toestand gaan ze zich als een dolle vermenigvuldigen, maar na een paar dagen komt daar een eind aan. Dan worden ze gefixeerd en teruggebracht naar aarde. De Vlamingen gaan dan kijken naar de onderlinge aanhechting van de gistcellen. En die aanhechting is essentieel voor het uitvlokken, een belangrijke stap in het brouwproces.

De komende aflevering van de televisieserie Beagle - in het kielzog van Darwin staat het uitsterven van soorten centraal. En schrik niet: uitsterven is heel normaal. Darwin schreef het zelf al:

"We have every reason to believe (...) species and groups of species gradually disappear, one after another, first from one spot, then from another, and finally from the world."

Sinds het ontstaan van het leven heeft onze kleine blauwe planeet vijf grote uitsterfgolven gekend. Van alle soorten die ooit op aarde hebben geleefd, is naar schatting 99,9 procent uitgestorven. Zit er een zesde massa-extinctie aan te komen? En maakt de mens een kans die te overleven, of is het einde der tijden nabij? Tijd voor een openhartig gesprek met wetenschapsjournalist Maarten Keulemans, verzamelaar van wetenschappelijk verantwoorde doemscenario’s. Vorig jaar schreef hij zijn eerste boek, Exit Mundi, met daarin 50 wetenschappelijke doemscenario's, gebaseerd op de gelijknamige website. Het hele interview kun je hier lezen.

De derde aflevering van de televisieserie Beagle - in het kielzog van Darwin, is aanstaande zondag om 21.05 uur te zien op Ned 2.

Het centrum van ons Melkwegstelsel, daar wil je liever niet zijn. NASA's observatorium Chandra heeft nieuwe plaatjes gemaakt van dat centrum en het ziet er daar nogal vijandig uit. Een superzwaar zwart gat, grote gaswolken met een temperatuur van miljoenen graden Celsius en mega-explosies van sterren die uitdoven. Geen fijne vakantiebestemming, wel fijn om naar te kijken.

Wil je weten waar je het skelet van een T. rex kunt kopen, hoe je de zes dagelijkse leugens van de gemiddelde man kunt herkennen en hoeveel uur de Hubble ruimtetelescoop licht moet vangen voor de beste plaatjes? Van 3:20 minuten aandacht word je een stuk wijzer.