Van bier drinken kun je soms behoorlijk ziek worden. Maar overgeven of een fikse kater zijn niet de ergste ziektes die je ervan kunt krijgen. Dat is malaria. Huh? Malaria? Dat krijg je toch via muggen? Jazeker. Maar uit nieuw onderzoek blijkt dat malariamuggen een duidelijke voorkeur hebben voor mensen die bier hebben gedronken.

Afrikaanse wetenschappers lieten in totaal een paar duizend muggen vrij in een soort tunnel. Elke groep muggen had twee keuzes: ze konden richting mensengeur vliegen, of richting de geur van de vrije buitenlucht. Soms kwam de mensengeur van iemand die net water gedronken. En soms bier.

De muggen bleken dus een duidelijk een voorkeur te hebben voor mensen die bier hadden gedronken. Ze vlogen hier vaker heen dan naar mensen die water dronken of naar de buitenlucht. Blijkbaar verandert bier drinken de geur die je verspreid, en zijn muggen gek op die veranderde lichaamsgeur. Neem dus de volgende keer dat je in de tropen bent liever een ander soort drank. Of hou het veilig bij water.

Dikke mensen zijn vaker depressief dan dunne, maar wat is oorzaak en wat is gevolg? Een groep Nederlandse wetenschappers heeft het eens goed uitgezocht, door de resultaten van vijftien langlopende onderzoeken op een rij te zetten. Ze komen met harde cijfers: mensen met obesitas (en dan ben je behoorlijk dik, bijvoorbeeld zwaarder dan 98 kilo bij een lengte van 1 meter 80) hebben 55 % meer kans op een depressie dan mensen met een gezond gewicht. Maar de relatie geldt ook andersom: wie depressief is en een gezond gewicht heeft, loopt 58 % meer kans om obesitas te ontwikkelen.

Waar ligt dit nu aan? In een persbericht van het LUMC (het is compact, lees het even) worden allerlei mogelijkheden geopperd. Maar ik mis iets. Over pillen staat niets in het bericht, terwijl dit gaat over mensen met de klinische diagnose depressie. Zouden die antidepressiva slikken? Vast. En zouden die SSRI's (selectieve serotonine heropname-remmers) dik kunnen maken? Ja, het lijkt er wel op, volgens dit document van Lareb, het Nederlands Bijwerkingencentrum. Maar hoe het precies zit, blijft onduidelijk. Daar heb je weinig aan als je depressief bent, natuurlijk. Een lichtpuntje dan: sporten helpt waarschijnlijk zowel tegen depressie als tegen overgewicht, al is het bewijs voor dat eerste nog niet keihard, wegens te weinig goed onderzoek. Hoog tijd dat dat verandert. Maar wie moet het betalen?

Zwangere vrouwen mogen geen alcohol drinken, niet roken, en geen rauwe vis of kaas eten. O ja, en vooral niet stressen over wat ze allemaal wel en niet mogen, want ook stress is slecht voor het baby’tje in hun buik.  Nu is er weer iets ontdekt dat zwangere vrouwen beter kunnen laten: cannabis roken.

Zijn er vrouwen die dat doen dan? Blijkbaar wel. In een groot Rotterdams bevolkingsonderzoek bleek drie procent van de aanstaande moeders regelmatig een jointje op te steken. Onderzoekster Hanah el Marroun van de Erasmus Universiteit deed onderzoek naar deze vrouwen en hun kinderen. Hoewel een groot deel van de vrouwen stopte in de eerste maanden van hun zwangerschap, had hun wietgebruik toch invloed op hun ongeboren baby. De kindjes groeiden minder snel in de baarmoeder en hadden vaak een laag geboortegewicht. En dat zorgt voor een hogere kans op babysterfte rond de geboorte. Plus allerlei mogelijke gezondheidsproblemen op latere leeftijd.

Cannabis had zelfs een negatiever effect op de ongeboren baby’s dan gewone tabak. Wie zwanger is of wil worden kan dus beter niet alleen de gewone sigaret, maar ook de pretsigaret een poosje links laten liggen.

Is het erg als iemand aan de haal gaat met een druppeltje bloed van je pasgeboren baby? Het klinkt als een onschuldig vergrijp, maar de dief kan er natuurlijk wel het hele DNA-profiel van je kind uit aflezen. In Nederland wordt na de geboorte een hielprik gedaan om te kijken of de baby een erfelijke ziekte onder de leden heeft. Het bloed mag alleen daarvoor gebruikt worden, en niet bijvoorbeeld in een DNA-databank van de politie worden opgenomen.

In Texas (VS) geldt dat ook, maar daar is het misgegaan: het bloed werd, zonder de ouders in te lichten, ook voor wetenschappelijk onderzoek gebruikt. Vorig jaar ontweek de gezondheidsdienst daar een rechtszaak door een schikking te treffen en te beloven vijf miljoen bloedmonsters te vernietigen. En nu haalt spitwerk van de krant The Texas Tribune boven water dat het DNA zelfs gebruikt werd voor forensisch onderzoek van het leger, gericht op het maken van een nationale databank waarmee van alles mogelijk moet worden. Zoals de site van het DNA Initiative stelt: ‘misdaden oplossen, de onschuldigen beschermen en vermiste personen opsporen.’

De krant windt zich er nogal over op, hoewel de bloedmonsters niet meer van namen voorzien waren. Terecht? Of is het juist goed dat anonieme baby’s ongevraagd meewerken aan de DNA databank?

Bij de inentingscampagne tegen baarmoederhalskanker kwam slechts vijftig procent van de opgeroepen meisjes een prik halen. Ook bij de Mexicaanse griep sloeg de vaccinatieangst toe. De mening van artsen en virologen lijkt daarbij even zwaar te wegen als die van zelfverklaarde deskundigen. Bedreigt het wantrouwen de volksgezondheid? Of is de kritische houding van de burger juist goed?

Hoe?Zo! Radio organiseert in samenwerking met Museum Boerhaave een debat met als centrale vraag Vertrouwen we de dokter nog?. Uitzending: donderdag 18 februari 2010 tussen 21.00 en 22.00 uur op Radio 5 (747AM). Ook te beluisteren als audiostream of podcast via www.hoezoradio.nl

Deelnemers aan het debat zijn:
-    Louis Kroes, hoogleraar virologie (LUMC)
-    Luc Bonneux, arts-epidemioloog (NIDI)
-    Sjaak de Gouw, directeur GGD Hollands Midden
-    Hans van Maanen, wetenschapsjournalist
-    Anneke Bleeker, oprichtster van de website www.verontrustemoeders.nl
-    Erwin van Rijswoud, socioloog (Radboud Universiteit)
-    Bart Grob, conservator Museum Boerhaave

Wetenschapsjournalist Marcel Hulspas verzorgt een column en de gespreksleider is Jeroen Dirks.