Self tracking is al een aantal jaren populair bij een klein groepje afficionados die nauwgezet hun gewicht, dieet, conditie, slaappatronen, stemmingen, genen, locatie en wat al niet meten met allerlei technologische hulpmiddelen. 'Ken uzelf', zeg maar, maar dan net anders.

Met een beetje geluk kunnen deze selftrackers binnenkort ook onder hun huid kijken. Californische wetenschappers ontwikkelden een implanteerbare sensor die in real time informatie doorzendt over het glucosegehalte van je bloed. Natuurlijk bedoeld voor diabetes-patienten, maar een beetje selftracker laat zich de kans natuurlijk niet ontnemen om in zijn eigen bloed te turen.

Iedereen heeft er wel een paar keer per jaar last van: verkoudheid. Er bestaan geen geneesmiddelen voor deze vervelende, maar op zich vrij onschuldige virusinfectie. Wel zijn er allerhande neussprays op de markt die verlichting bieden en misschien je verkoudheid iets kunnen verkorten. Een van die middeltjes ligt nu onder vuur: neussprays met het ingrediënt zinkgluconaat. Ik heb zo snel niet kunnen vinden of zulke sprays ook in Nederland op de markt zijn, maar schijnbaar worden ze in de Verenigde Staten veel verkocht.  Alleen blijkt dit middel een nogal vervelende bijwerking te kennen: mensen raken er soms hun reukvermogen door kwijt. In enkele gevallen voorgoed. 

Twee Amerikaanse onderzoekers besloten iets dieper in zulke voorvallen van verlies van reukvermogen te duiken. Zij onderzochten of dit echt kwam door de spray, of dat er misschien een andere verklaring mogelijk was waarom mensen plots niets meer roken. Maar in alle gevallen die zij bestudeerden bleek de spray toch echt de boosdoener.

Verwarrend is trouwens dat de neusspray in de VS wordt gekocht als een homeopathisch middel. Wetenschappers roepen al jaren dat homeopathische middelen geen werkzame stoffen bevatten, en dus geen effect hebben; hoe kan het dan dat deze neusspray toch zo'n duidelijk effect heeft (al is het dan een ongewenst effect)? Nou, dat komt omdat het geen echt homeopathisch middel is. Homeopathie houdt in dat je een stof zo ver verdunt met water dat het eindproduct feitelijk geen enkel molecuul van die stof meer bevat. De neusspray waar het hier om gaat bevat echter gewoon het actieve ingrediënt zinkgluconaat. Onverdund. 

De prominente orthomanueel therapeut Maria Sickesz is met onmiddelijke ingang geschorst als arts. Ze mag dus geen patiënten meer behandelen. Of je haar nu wel een kwakzalfster mag noemen is nog steeds niet duidelijk.

Het Regionaal Tuchtcollege voor de Gezondheidszorg in Den Haag schorste haar vorige week als arts, omdat ze een patiënte die bij haar kwam voor nekklachten na een val van een paard, had aangepraat dat ze aan beginnende schizofrenie leed. In feite mankeerde de patiente psychisch niets en had Sickesz deze diagnose uit haar duim gezogen, wat de patiënte in ernstige problemen heeft gebracht.

Sickesz is de hoogbejaarde arts die de Vereniging tegen de Kwakzalverij (VtdK) in 2007 aan de rand van de afgrond bracht, omdat die haar publiekelijk een kwakzalver had genoemd. Sickesz stapte naar de rechter, verloor in eerste instantie, maar kreeg in hoger beroep gelijk. De VtdK moest op straffe van een torenhoge dwangsom de kwalificatie ‘kwakzalver’ intrekken, maar heeft dit nooit gedaan en stapte naar de Hoge Raad. Om de juridische kosten te dekken zette de VtdK een inzamelingsactie op touw.

De Hoge Raad besliste in 2009 dat het Gerechtshof zijn werk niet goed gedaan had en dat Sickesz de rechtszaak overnieuw mocht laten doen. Dit is nog niet gebeurd, zodat formeel nog steeds onduidelijk is of de term kwakzalver in haar geval juridisch toelaatbaar is.

De uitspraak van het Tuchtcollege gaat voorbij aan zulke juridische finesses en stelt zonder omhaal dat ‘veel patiënten potentieel risico lopen’ als Sickesz haar beroep blijft uitoefenen. Zij is al twee keer eerder, in 2001 en 2003, door het Tuchtcollege berispt zonder dat zij haar fouten erkende. Het Tuchtcollege stelt dit keer onder meer vast dat zij ‘de indruk heeft gegeven op een geen tegenspraak duldende wijze uitsluitend van haar eigen diagnostiek en behandelmethode overtuigd te zijn, niet alleen in deze zaak maar in het algemeen ten aanzien van patiënten met uiteenlopende ernstige ziekten’

‘Stronteigenwijs’, noem je dat in gewone mensentaal.

Ouderdom komt met gebreken. En omdat mensen steeds ouder worden, krijgen ze dus steeds meer te maken met gebreken. Middelen tegen (de verschijnselen van) veroudering gaan als zoete broodjes over de toonbank, maar veel artsen staan sceptisch tegenover zulke ingrepen: de brond van de eeuwige jeugd zullen we toch nooit vinden, is het idee.

Toch zijn er ook onderzoekers die zich niet zo makkelijk neerleggen bij de vergankelijkheid. Een aantal ouderdomsartsen heeft de handen ineengeslagen en komt nu met een roadmap om de negatieve effecten van de internationale vergrijzing tegen te gaan. Ze komen met drie speerpunten: Mensen moeten minder worden blootgesteld aan giftige stoffen in het milieu, schade aan stofwisselingsprocessen moeten worden geminimaliseerd, en beschadigde delen van het lichaam moeten worden verwijderd, gerepareerd of vernieuwd. Daarmee zouden verouderingsprocessen zo'n zeven jaar kunnen worden opgeschort.

Onsterfelijk zijn we dus voorlopig nog niet, maar het lijkt er wel op dat we steeds gezonder oud kunnen worden. Dat voorspelt weinig goeds voor de mensen die over een aantal jaren nog steeds op hun 65ste willen stoppen met werken.

In virtual reality hebben vette snacks hetzelfde effect op mensen met anorexia of boulimie als echt voedsel. Geanimeerde donuts, chips en patat zouden dus gebruikt kunnen worden voor de behandeling van deze eetstoornissen. Dat schrijft een team van internationale onderzoekers deze week in Annals of General Psychiatry.

Het onderzoeksteam schotelde dertig vrouwen afwisselend echt voedsel, virtueel voedsel en foto’s van snacks voor. Tien van de vrouwen hadden anorexia, tien boulimie en de andere tien vormden de controlegroep. Het voedsel bestond allemaal uit snacks met veel calorieën, zoals donuts. De onderzoekers keken hoe de vrouwen reageerden, door hun hartslag, elektrische weerstand van de huid en stressniveau te meten. En wat bleek? Het echte voedsel had exact dezelfde effecten als het virtuele voedsel. Alleen statische foto’s werkten minder goed. De onderzoekers willen nu methoden ontwikkelen om virtual reality in te zetten bij de behandeling van eetstoornissen, om bijvoorbeeld de emotionele reactie van patiënten in een virtueel buffet te bepalen.

Het is een dilemma voor veel aanstaande ouders: nemen we het risico op een erfelijke afwijking bij ons kind voor lief, of kiezen we voor een onderzoek, met het gevaar op abortus? Met een (invasieve) vlokkentest of vruchtwaterpunctie kun je uitsluiten dat je kindje het syndroom van Down heeft, maar is er een kleine kans dat de test fataal is voor het ongeboren kind, ook als het kerngezond is.

Dat dilemma kan binnenkort tot het verleden behoren. Maastrichtse wetenschappers hebben namelijk een handige manier gevonden om DNA en RNA van het embryo op te sporen in het moederlijk  bloed. Dat maakt de weg vrij voor een veilige bloedtest die erfelijke afwijkingen in het ongeboren kind kan opsporen. Op dit moment is de test al geschikt om vroeg in de zwangerschap aandoeningen als hemofilie op te sporen, en onderzoeker de Maastrichtenaren of met dezelfde methode ook het syndroom van Down kan worden getraceerd.

De betrouwbaarheid van de test is op dit moment ongeveer 80 procent.  "Als we erin slagen deze test te ontwikkelen, dan kunnen we een goedkope, betrouwbare, snelle en veilige niet-invasieve bloedtest voor alle zwangeren, jong en oud, in de hele wereld aanbieden”, zegt hoofdonderzoekster Suzanna Frints.

Ga je deze vakantie naar Madrid, blijf dan een beetje uit de buurt van de lokale duiven. Volgens onderzoekers van het Animal Health Research Center uit de Spaanse hoofdstad zitten de beestjes daar namelijk vol vervelende bacteriën. Waar je flink ziek van kunt worden. In het dierkundig vakblad Acta Veterinaria Scandinavica schrijven de Spanjaarden deze week hoe ze met pistoolnetten 118 duiven vingen en bloed en darminhoud onderzochten. Bij meer dan de helft van de vogels troffen ze Chlamydophila psittaci of Campylobacter jejuni bacteriën aan. De duiven zelf waren kerngezond, maar mensen kunnen er goed ziek van worden. Van de Chlamydophila kun je de ‘papegaaienziekte’ krijgen, met griepverschijnselen of zelfs longontsteking. Ook de Campylobacter is geen fijne jongen: die leidt tot acute diarree, darmkrampen en koorts. Onderzoeksleider Fernando Esperón spreekt dan ook over een gezondheidsrisico - in ieder geval voor wat betreft de straten van Madrid. Ons advies: ook met de duiven op de dam kun je maar beter voorzichtig zijn.

Er ligt een intelligente onderbroek in het verschiet voor Amerikaanse militairen. Het slipje werkt als een biosensor en meet belangrijke parameters van het menselijk lichaam, zoals bloeddruk en hartslag. Als een soldaat gewond raakt, communiceert de onderbroek met een ander apparaat om de taille, die op zijn beurt pijnstillers in de bloedbaan kan inbrengen. Dat is op termijn tenminste de bedoeling.

Het klinkt allemaal mooi en spannend, maar ik vraag mij echt af of zoiets werkt. Als je gewond raakt in het veld maakt je lichaam zelf gewoon natuurlijke pijnstillers aan. En als dat niet voldoende is om de pijn te stillen, is het dan niet juist een goed idee om naar je lichaam te luisteren? Verstoppen lijkt mij in dat geval een beter idee dan je plat te laten spuiten door een intelligente onderbroek en zo je dood tegemoet te gaan.

Maar goed, toch is het een interessante technologische ontwikkeling, vooral wanneer hij uiteindelijk in de huiskamer terecht komt. Denk bijvoorbeeld aan mensen met een suikerziekte: de slimme onderbroek houdt het suikergehalte in het bloed in de gaten en geeft (via dat ding om de taille) automatisch op het juiste moment medicijnen aan de patiënt.

Meer dan twintigduizend Nederlanders krijgen er ieder jaar mee te maken: een herseninfarct. Een bloedstolsel sluit een slagader in het hoofd af, en zonder bloed en zuurstof sterft een deel van het hersenweefsel. Dat kan direct levensbedreigend zijn, maar ook tot blijvende invaliditeit leiden. Snel ingrijpen is belangrijk, bijvoorbeeld met medicijnen die bloedstolsels oplossen. Maar het kan ook anders: met de hersenstofzuiger.

Dr. Mayank Goyal van de universiteit van Calgary sprak gisteren op een Canadees beroerte-congres over dit opmerkelijke Amerikaanse apparaat. Hij meldde dat 27 landgenoten met succes behandeld zijn. De ‘stofzuigerslang’ gaat via de lies naar binnen en wordt door de aderen tot vlak bij het bloedstolsel gebracht. Dan gaat de pomp aan en verdwijnt het stolsel uit de hersenen.

Goyal vertelde zijn vakgenoten hoe je aan een CT-scan kunt zien bij welke patiënten de procedure een grote slaagkans heeft. Maar, zo voegde hij er aan toe, het vergt jaren van training en een optimale samenwerking tussen chirurgen en radiologen om de ingreep tot succes te brengen. Het apparaat is inmiddels ook in Europa verkrijgbaar. Hopelijk zijn chirurgen hier inmiddels flink aan oefenen geslagen.

Volgens de Amerikaanse actiegroep Physicians for Human Rights hebben artsen experimenten uitgevoerd met gevangenen om marteltechnieken te verfijnen. Ze baseren die beschuldiging op legaal verkregen overheidsdocumenten, staat in het rapport Experiments in Torture. De regering-Bush verklaarde bepaalde 'ondervragingstechnieken' tot gerechtvaardigde manieren om terreurverdachten aan het praten te krijgen. Dat is geen nieuws. Waterboarding, mensen naakt in de kou laten staan, ze heel lang wakker houden: het werd allemaal gedaan, tot ontzetting van mensenrechtenorganisaties en, nou ja, de hele beschaafde wereld. Nu blijkt dat er waarschijnlijk artsen betrokken waren bij het experimenteren met deze techieken, is dat een apart schandaal. 

De CIA ontkent alles, maar president Obama zal zich daar waarschijnlijk niet zomaar bij aansluiten. Hij heeft alle omstreden ondervragingsmethoden namelijk direct na zijn aantreden verboden. Welke experimenten deden de artsen? Dat staat kort in New Scientist. Overigens hoef je niet zelf te martelen om met redelijke zekerheid te kunnen zeggen dat de technieken van de CIA gewoon niet werken. Lees hoe het eraan toegaat in het gemartelde brein. Met een bijzonder eng plaatje erbij, voor de liefhebber.

Een slecht gezichtsvermogen maakt het vaak moeilijk om mee te doen aan sporten, waardoor veel blinde of slechtziende kinderen (te) weinig bewegen. Ook exergames als Wii Fit en de Eye Toy van Sony lossen dat probleem niet op. Maar een omgebouwde Wii Fit biedt wel perspectief. Onderzoekers van de universiteit van Nevada in Reno fabriceerden de VI Fit, die gamers feedback geeft op basis van geluiden en trillingen in de controllers. Er zijn inmiddels twee spelen beschikbaar: VI Tennis en VI Bowling. De eerste proeven leverden flink wat gezonde beweging op bij de slechtziende kinderen. Ook leuk: omdat de games zijn gebaseerd op de Wii, kunnen VI'ers tegen Wii'ers spelen. Moet een vreemde sensatie zijn, om van de baan gemept te worden door iemand die geen hand voor ogen ziet.

De doktoren hadden hem al opgegeven. Zijn longen waren ernstig beschadigd en geen enkele poging om zijn lichaam van zuurstof te voorzien mocht baten. Toch werd de man, een 54-jarige inwoner van Stamproy met Mexicaanse griep, onlangs ontslagen uit het academische ziekenhuis Maastricht. Het geheim? ECMO, oftewel extracorporale membraanoxygenatie.

De patiënt kreeg drie weken lang zuurstof toegediend rechtstreeks in het bloed, zodat zijn longen in rust konden genezen van een zware ontsteking. Dit laatste redmiddel was nog niet eerder toegepast in Europa, zegt het ziekenhuis in een persbericht. Inmiddels heeft het azM het al een tweede keer met succes toegepast.

“Het lijkt wat op een hartlongmachine die hartchirurgen gebruiken als ze voor een bypass of een andere openhartoperatie het hart moeten stilleggen”, zegt Jos Maessen, Hoofd van de afdeling Cardiothoracale Chirurgie. “Waar bij een hartoperatie het bloed slechts een uur lang door de machine gaat, kan dat bij ECMO veel langer duren, tot wel een maand lang”, aldus Maessen.

ECMO stelt de vitale organen in de gelegenheid om te rusten terwijl medicatie en mechanische beademing de patiënt doen herstellen. Indien de ziekte of beschadiging aan hart en/of longen voldoende hersteld is, wordt de ECMO geleidelijk gestopt, waardoor het hart en de longen het werk beetje bij beetje weer overnemen.

Light-producten zoals frisdrank met zoetstoffen zijn een tikje omstreden. En dan niet alleen omdat je er mogelijk juist dikker van wordt dan van frisdrank met suiker. Sommige mensen vinden ze ook ronduit vies: zoetstoffen geven bij hen een bittere nasmaak. Een internationale groep biochemici heeft daar mogelijk iets op gevonden. Zij ontdekten een stof die de bittere nasmaak van zoetstoffen blokkeert. De stof, die voorlopig nog GIV3727 heet, gaat de bittere smaak van twee veel gebruikte zoetstoffen tegen. En behalve dat voedingsmiddelfabrikanten hier vast heel blij mee zijn, zien de wetenschappers zelf ook toepassingen voor bijvoorbeeld de medicijnindustrie. Misschien dat hun ontdekking helpt om in de toekomst bittere pillen als zoete koek te slikken.

Matige drinkers leven langer en zijn gezonder, dat is al een hele tijd bekend. Maar het bleef altijd onduidelijk of dat wel echt aan de alcohol lag, of eerder aan het feit dat alleen gezonde mensen geneigd zijn een of twee glaasjes per dag te drinken, en niet meer. Maar let op. De afgelopen jaren is in Nederland een enorm onderzoek gedaan onder 35.000 volwassenen, wiens lotgevallen tien jaar lang zijn gevolgd. Daarbij is gekeken naar de relatie tussen diabetes type 2 (in de volksmond suikerziekte genoemd - maar feitelijk meer een symptoom dan een ziekte) en alchoholconsumptie. In een artikel in het American Journal of Clinical Nutrition staan de resultaten op een rijtje.

En wat blijkt: mensen die behoorlijk gezond leven en een dagelijks drankje nuttigen (een glas voor vrouwen of twee voor mannen), hebben 40% minder kans op diabetes dan geheelonthouders. Da's fors. Dus het ziet er sterk naar uit dat drank echt goed voor je is. Mits met mate. En nee, in het weekend 14 bier achteroverslaan en dan de rest van de week niks, da's niet gezond.

Pillen draaien gaat vandaag de dag nog net als heel lang geleden: meng het medicijn met een vulstof en pers het mengsel tot een pil. Dat gaat niet altijd even goed. Om de dosering van het medicijn bij alle pillen gelijk te krijgen, moet er voor het persen veel geroerd en gemaald worden. Tenzij fabrikanten de methode gaan gebruiken die Britse onderzoekers nu voorstellen: maak eerst een ‘lege’ pil met alleen vulstof, en spuit er dan met inkjetprinters precies de juiste hoeveelheid medicijn op. Farmaceut Glaxo Smith Kline heeft er wel oren naar. De geneesmiddelgigant gaat de printertechnologie samen met de universiteiten van Leeds en Durham aanpassen voor gebruik met geneesmiddelen. Lees er meer over bij Noorderlicht en C2W.