Radioactiviteit blijft voor de meeste mensen iets ongrijpbaars. Je kunt van een dosis straling kanker krijgen, maar het wordt ook gebruikt om tumoren te bestrijden. Zeker in de jaren vijftig was er nog veel minder bekend dan nu. Dit filmpje, getiteld 'The Atom and Biological Science', van de Encyclopedia Brittanica geeft een kijkje in de experimenten van 1952. Van met gammastraling gemanipuleerde mais, tot ratten die radioactieve suiker gevoerd kregen.

De gitzwarte eyeliner van Cleopatra en andere Egyptische schoonheidskoninginnen zat niet alleen vol met pigmenten, maar ook met giftige loodverbindingen. Die stopten ze er doelbewust in en kwamen niet per ongeluk - als verontreiniging - in de cosmetica terecht. Paradoxaal genoeg gebruikten ze het lood op hun gezicht om ooginfecties te voorkomen. Onderzoek met gekweekte menselijke lichaamscellen in het lab laat zien dat de aanwezigheid van loodzouten inderdaad leidt tot een immunologische stressreactie. Lood kan op korte termijn misschien heilzaam werken, op langere termijn leidt het tot hersenbeschadigingen en andere klachten. Gelukkig dat de Cleopatra's van Egypte gemiddeld al voor hun 40e levensjaar dood waren.

Lees verder op Hoe?Zo!

Het archief van het blad Popular Science staat online. En daarmee kun je heerlijk in de wetenschapsgeschiedenis duiken. In de uitgave van mei 1872 geeft Jean Louis Armand de Quatrefages de Bréau in een lezing getiteld ‘The Unity of the Human Species’ zijn visie op de soort genaamd mens.
Van vergelijkingen met paarden, ezels, honden, koffie, konijnen, katten en kalkoenen komt De Quatrefages uiteindelijk tot de conclusie dat als je twee rassen vruchtbaar kunt kruisen, dan is het dezelfde soort. Maar komt hier een onvruchtbare kruising uit voort, dan gaat het om twee verschillende soorten.
Een leuk betoog om te lezen, met interessante tijdsbeelden, een duidelijke visie op de ontwikkeling van nieuwe rassen in Amerika en of de mens volgens De Quatrefages tot één soort behoort? Dat mag iedereen zelf lezen.

Barack Obama kondigde vanmorgen op het journaal aan dat de scantechnieken op de vliegvelden waarmee passagiers op hun gevaarlijkheid gecheckt worden verbeterd moeten worden. Een mooi moment om even terug in de tijd te gaan.
In de jaren veertig was röntgenstraling, of x-ray's, voor veel mensen nog een niet te verklaren mysterie. Daarom hieronder twee blikken in het verleden. In het bovenste filmpje van General Electric ontrafelt professor William David Coolidge de basale werking van de straling. Het tweede filmpje is een vermakelijk voorlichtingsfilmpje voor kinderen.

Dankzij de oeroude, traditionele verhalen van Aboriginals heeft de Australische astronoom Duane Hamacher de krater van een meteorietinslag gevonden. Eén van die Aboriginalverhalen gaat over een ster die uit de hemel valt en neerkomt op een plek die de Aboriginals Puka noemen. Aan de hand van aanwijzingen van Aboriginals en met behulp van Google Earth heeft de astronoom Hamacher de plek weten te vinden. De krater is 280 meter in doorsnee en 30 meter diep.

Lees verder op Hoe?Zo!

De Bijbel is een interessant boek, niet alleen voor religieuzen maar ook voor wetenschappers.
De Bijbel is een bundel teksten van uiteenlopende ouderdom en origine die pas in de late Oudheid in één boek zijn bijeengebracht. De afzonderlijke delen van de Bijbel, de ‘boeken’ dragen de namen van profeten en koningen, maar dat waren niet de auteurs. Wie waren dan wel de schrijvers en samenstellers? Volgens historicus Karel van der Toorn, auteur van het boek Wie schreef de Bijbel? waren professionele schrijvers, werkzaam in ‘schrijverswerkplaatsen’, verantwoordelijk voor de inhoud en pas later kreeg de Bijbel de status van goddelijke openbaring. In het Wetenschapscafe van Hoe?Zo! beschrijft Karel van der Toorn de ontstaansgeschiedenis van de Bijbel.

In München is het proces tegen John Demjanjuk aan de gang. Als kampbewaker in het nazivernietigingskamp Sobibor in het bezette Polen zou Demjanjuk medeplichtig zijn aan de moord op de moord op 27.900 Nederlandse Joden.

Slachtoffers en nabestaanden hebben zich als medeaanklagers bij de zaak gevoegd, onder wie ruim twintig Nederlanders. Zij worden tijdens het proces bijgestaan door vier wetenschappers van de Universiteit van Amsterdam, onder wie Harmen van der Wilt en Abram de Swaan. Samen met advocaat Manuel Bloch waren deze wetenschappers te gast in Hoe?Zo! Radio en vertelden zij over hun rol tijdens het proces tegen Demjanjuk.

Met extreem lange woorden. Of alleen werkwoorden. Talen zijn als bijzondere levensvormen, vindt taalwetenschapper Pieter Muysken. Dat ondervond ook Charles Darwin. Een groot deel van de wereldtalen dreigt nu te verdwijnen. Lees verder op Noorderlicht.

Net voor het uitbreken van de Tweede Wereldoorlog zag de toekomst er zonnig uit. General Motors maakte in 1940 een filmpje voor de wereldtentoonstelling met daarin utopische voorspellingen voor 1960. 'A world of beauty' met hypermoderne pretparken, snelwegen zonder afritten waarop je hard in je eigen baan kunt rijden, verhoogde risicoloze troittoirs en nog veel meer. The Jetsons zijn er niets bij.

Wat is technologie eigenlijk? Is het alles wat na je geboorte is uitgevonden, zoals Alan Kay zegt? Is het alles wat het nog niet goed doet, zoals Danny Hillis denkt? Of is het de meest invloedrijke kracht op aarde? Die laatste uitspraak is van Kevin Kelly, die recentelijk in Amsterdam was voor een lezing. Het zal geen toeval zijn dat hij vanaf de voorste rij nauwlettend in de gaten werd gehouden door de meest invloedrijke man van Nederland, Alexander Rinnooy Kan. Trek even 20 minuten uit voor het filmpje hieronder, want Kelly ontvouwt een originele, goed doordachte en onderzochte visie op technologie. Nog meer weten? Lees dan zijn boek-in-wording, The Technium.

TEDxAmsterdam: Kevin Kelly from TEDxAmsterdam on Vimeo.

The Royal Society - de prestigieuze Engelse Akademie van Wetenschappen - bestaat 350 jaar en heeft zestig van haar meest gedenkwaardige publicaties online gezet. Een van de leukste is een studie uit 1770 waarin men de negenjarige Mozart een tijd lang observeert om uit te maken of men hier te maken heeft met een getalenteerde dwerg of toch echt met een hoogbegaafd kind. De conclusie: Mozart was een echt kind - een wonderkind - want hij rende liever achter z'n kat aan dan dat hij stukken op het klavecimbel liet horen.

Lees verder op Hoe?Zo! Radio

Pak een oud boek uit de kast, sla het open en ruik. Ieder boek heeft zijn eigen geur, van muf en een vleugje schimmelig tot zurig met aroma’s van amandel en vanille. De chemische reacties in het oude papier produceren enkele honderden vluchtige stoffen.
Matja Strlič van het University College in Londen is deze muffe luchtjes gaan onderzoeken om zo de conditie van een boek te bepalen. Normaal gesproken gebeurt dat door een monster van het papier te nemen en dit de mangel van lab-experimenten te halen. Het papier overleeft dat proces niet en een stukje van het boek is verloren. Dit maakt het zelfs vaak onmogelijk om de conditie van het boek te onderzoeken.

De onderzoekers namen een database van 72 stukken papier uit de 19^e en 20^e eeuw, waarvan de conditie precies bekend is. Vervolgens hebben ze zo’n vijftien vluchtige stoffen in de boekenluchtjes geïdentificeerd, met chemische samenstellingen van onder andere hars en lignine (houtstof). Hars tast bijvoorbeeld de cellulose in het papier aan. Kort door de bocht betekent dat hoe meer hars, hoe slechter de conditie van het boek.
Met deze chemische neus kan dus wellicht de conditie van veel historische boeken in kaart gebracht worden en kunnen ze vervolgens gered worden, voordat ze tot stof vervallen. 

Dat is handig: je kunt nu zelf een Beagle-widget maken, en die op je eigen site plaatsen. Zo kun je snel de informatie waar je in geinteresseerd bent, terugvinden. Hier de favoriete widget van de W24-redactie: de Beagle-wetenschapswidget!

Hoe breng je de prehistorie in beeld? De tweeling Adrie en Alfons Kennis zijn paleo artists. ‘Wij zijn gelukkig geen wetenschappers.’

‘Aap of mens, wat denk je? Aap of mens?’
Ongeduldig houdt Adrie Kennis twee koppen voor mijn neus. Het eerste exemplaar heeft grote, dikke wenkbrauwen die over zijn oogkassen hangen. En een plat voorhoofd. Ik zou zeggen dat dat meer richting aap gaat. Maar ik word in verwarring gebracht door zijn pruillip. Adrie moet er om lachen. Ondertussen staat tweelingbroer Alfons Kennis met twee andere koppen te dringen: ‘Aap of mens? Aap of mens?’

Ik heb niet alleen moeite met het uit elkaar houden van apen en mensen, maar ook met ‘Ad’ en ‘Al’. Ze praten aan één stuk door en vaak ook nog door elkaar heen. Met een onvervalst Brabants accent. Vrijwel elke zin wordt ingezet met een oerkreet. ‘Moet je kijken, deze heeft zooooo’n bumper op z’n kop, bwaaooh!’

Kennis en Kennis, zo noemen ze zichzelf. De tweeling maakt prachtige reconstructies en illustraties van prehistorische mensen en dieren. Allemaal volgens de laatste wetenschappelijke inzichten. Ze doen dit in opdracht van grote internationale musea maar ook voor bladen als National Geographic. In november varen ze een stukje mee aan boord van de Beagle. Lees hier alvast het uitgebreide interview met de tweeling.