Wetenschap24.nls
14-03-2010 14:00 Biologie, Geschiedenis, Mens
In deel 24 van de televisieserie Beagle, in het kielzog van Darwin
gaat de zoektocht naar Redmond O'Hanlon's
andere jeugdheld verder. Volgens sommigen was namelijk niet Charles
Darwin, maar Alfred
Russel Wallace de ware aartsvader van de evolutietheorie. Wie was
die man van wie Darwin het zo benauwd kreeg? Redmond zoekt in
Indonesië verder naar de geest van deze Britse natuuronderzoeker en
avonturier, zonder wie Darwin nooit The Origin of Species
gepubliceerd had.
In het tweede deel van dit tweeluik gaat Redmond O'Hanlon naar Ternate, het Molukse eiland waar Wallace in een malaria-koortsaanval een uitgebreide brief aan Darwin schreef, met daarin het idee van natuurlijke selectie als evolutionair mechanisme. Darwin begon na lezing ervan als een waanzinnige aan zijn On the Origin of Species te werken en vervalste - volgens velen - de ontvangstdatum van Wallace's essay.
Waarom deed Darwin dat? Reikte Wallace hem de sleutel tot de evolutietheorie aan? Dus: hoe origineel was Darwin's idee van natuurlijke selectie eigenlijk? Volgens Roy Davies, oud-programmamaker bij de BBC, heeft Darwin de ideeën van Wallace ordinair gejat.

Roy Davies gaat over dit onderwerp aan boord van de Clipper in verhit debat met John van Wyhe, een Britse wetenschapshistoricus die Darwin's handelwijze te vuur en te zwaard verdedigt.
Het weerhoudt Redmond niet van het verder in de huid van Wallace te kruipen. Hij maakt seances mee, waarin getracht wordt met Wallace te praten en hij gaat tijdens een nachtelijke expeditie in het regenwoud op zoek naar de paradijsvogel die Wallace destijds ontdekte.
Verder maakt hij een biologieles in een moslimschool mee, waarmee de hele evolutietheorie met één machtige haal van tafel wordt geveegd. Wallace en Darwin broederlijk samen door de islamitische gehaktmolen. Slechts de feiten - en dan vooral de jaartallen - worden weergegeven, en vervolgens wordt de hele evolutietheorie, althans waar het de mens betreft, lachend verworpen.
Tijdens deze reis leren we Wallace, maar ook O'Hanlon beter kennen: onze eigen reisboekenschrijver vertelt waarom zijn held Wallace uiteindelijk hard van zijn voetstuk viel en waarom hijzelf nooit zo diep zal komen te vallen.
Uitzending: zondag 15 maart 2010, 21.10 uur op Ned 2. Na afloop een live twittersessie met onder meer Redmond O'Hanlon. Gebruik #vprobgl in je berichten.
Lees ook: 'De evolutietheorie van eh, Wallace' van Tjitske Mussche in de VPRO-Gids, en 'Wallace, nietes', van Katja de Bruin, ook in de Gids
10-03-2010 16:24 Archeologie, Biologie, Bizarre beesten, Geschiedenis

Nog niet zo lang geleden liepen er op allerlei plaatsen op aarde nog reuzenvogels rond. Australië heeft nu de emoe en de casuaris, maar had tot twintigduizend jaar geleden ook nog een hele groep 'thunderbrids', sommige waarschijnlijk vleesetend. Op Nieuw-Zeeland reikten de moa's tot ruim drie meter hoog, tot mensen ze uitroeiden, zo'n 700 jaar geleden. Madagaskar had olifantsvogels van een halve ton, die eieren legden met een inhoud van 8 liter. Ook die zijn weg, waarschijnlijk sinds minder dan duizend jaar. Maar hun eieren zijn er nog.
Dat ze meestal gebroken zijn, is niet erg. Uit stukken eierschaal is van alles af te leiden over de vogels, bijvoorbeeld wat ze aten en in welk klimaat ze leefden. Nu is daar iets heel belangrijks bijgekomen. Een internationale groep wetenschappers heeft DNA uit stukjes eierschaal weten te halen. Daarmee hebben ze allereerst kunnen vaststellen van welke soort die eieren zijn. Maar waarschijnlijk kan er veel meer. Lees erover op Noorderlicht: Reuzenvogel-DNA uit eierschalen.
Dieet van de oerslang ontrafeld
02-03-2010 17:17 Archeologie, Biologie, Bizarre beesten, Geschiedenis

Wat doet deze slang in dit dinosaurusnest? Kwam hij voor de eieren of voor de angstig kijkende dinobaby? Een internationaal onderzoeksteam ontdekte dit prehistorische tafereel, door de tijd gevangen, in een gefossiliseerd dinosaurusnest. De 3,5 meter lange oerslang lag in het nest met zijn lange lichaam om een opengebarsten ei heen gekruld. Daarnaast lagen de resten van de 0,5 meter lange dinobaby, die waarschijnlijk net uit het ei was gekropen. Maar hoe is dit ‘bevroren’ tijdsbeeld ontstaan? Lees verder op Noorderlog.
Wie langzaam zinkt is hoffelijker
02-03-2010 09:20 Geschiedenis, Mens, Psychologie

Wat zou jij doen op een zinkend schip? Vrouwen en kinderen in de reddingsboten helpen? Of met grof geweld voor jezelf een plek in de reddingsboten veroveren? Onderzoekers uit Zwitserland en Australië schrijven deze week in PNAS dat die beslissing afhankelijk is van hoe snel het schip zinkt. Ze analyseerden de manier waarop de evacuatie op de twee schepen Titanic en Lusitania is verlopen. De Titanic zonk in 1912 na een aanvaring met een ijsberg in 2 uur en 40 minuten. Op het dek was een relatief kalme situatie vol hoffelijke heren die vrouwen en kinderen voor lieten gaan. Drie jaar later werd de Lusitania door een Duitse onderzeeër binnen 18 minuten de diepte in getorpedeerd. Hoe het daar aan boord verliep lees je op Noorderlog.
26-02-2010 13:23 Gekke gadgets, Geschiedenis
Wat doe je als je op een afgelegen eilandje woont en je wilt een geboortekaartje naar je familie op het vaste land sturen? Zelf de overtocht maken is niet zo’n goed idee, zeker als er net een kleintje bij is gekomen.
In de jaren dertig werd daar al wat op gevonden: raketpost. Reken uit hoeveel brandstof je nodig hebt, zet de raket in de goede hoek en hou een beetje rekening met de wind. Dan moet je deze uit de klauwen gewassen vuurpijl wel aardig van A naar B kunnen krijgen.
Het geboorteverhaal komt van het Schotse eilandje Scarp, waar in 1934 een brief op deze manier verstuurd werd. Jammer alleen dat de Duitse wetenschapper Zucker vervolgens door zijn Nazi-thuisland werd gearresteerd, hij had immers rakettechnologie met de Britten gedeeld…
Handig! Ontvang onze Verse Wetenschap per e-mail. Bevalt het niet? Je kunt op elk moment weer afmelden.
Onze Verse Wetenschap is ook verkrijgbaar als RSS. Abonneer je of voeg de URL naar deze feed toe aan Outlook 2007. Zo ben je altijd verzekerd van Verse Wetenschap!