Volgens acupuncturisten heeft hun geprik met naalden invloed op de stroming van chi in het lichaam, een vorm van energie. Natuurwetenschappers vinden dat onzin, want voor chi is geen fysiek bewijs. Toch blijkt acupunctuur wel degelijk te helpen. Bij mensen is dat nog af te doen als een placebo-effect (wat ook inderdaad een grote rol lijkt te spelen). Maar bij ratten?

Zuid-Koreanse onderzoekers hebben aangetoond dat die diertjes na acupunctuur beter herstellen van expres beschadige rugzenuwen dan onbehandelde ratten. Ze zoeken de verklaring niet in chi, maar in het remmen van ontstekingsprocessen in het rattenlijf. Zulke processen zijn namelijk de belangrijkste oorzaak van verlamming die vaak optreedt na beschadinging van het ruggenmerg. Het lichaam beschadigt zichzelf, en de prikken leiden het wellicht af van dat vernietigende werk, aldus de onderzoekers in vakblad Neurobiology of Disease. Lees er meer over in New Scientist.

Seks is de laatste daad in het leven van de mannelijke wespspin. Na zijn ontmaagding geeft hij zich gewillig over aan de kaken van zijn lieftallige partner, die hem met huid en haar oppeuzelt. Maar als hij er tijdens deze dodelijke vrijpartij achter komt dat hij per ongeluk met een van zijn zusjes het bed in is gedoken, gaat hij er als een haas vandoor. 

En dat is maar goed ook. Als je maar een kans hebt om je waardevolle sperma te doneren, is het zonde om het aan je zus te geven. Incest zorgt meestal voor zwakkere nakomelingen, en daarom moet de wespspin binnen zes seconde besluiten om door te paren of te vluchten. 

Deze fout kan hij trouwens maar een keer maken. Tijdens de paring breekt het topje van zijn geslachtsorgaan af en blijft het als een kurk in het vrouwtje zitten. Andere mannetjes kunnen haar dan moeilijker bevruchten, maar zijn geslachtsorgaan is blijvend beschadigd. 

Gelukkig heeft hij nog een tweede liefdesorgaan. Als de herkansing vervolgens wel goed gaat, sterft hij een gelukkige dood in de kaken van de moeder van zijn kinderen. De voedingsstoffen en energie uit zijn lijf steekt moeders linea recta in de eieren.

Het Wereld Natuur Fonds is blij. Waarom? Omdat drie jaar geleden werd besloten een belangrijk natuurgebied in het hart van Borneo te beschermen. In plaats van hier oliepalm-plantages te maken. Om dit driejarige jubileum te vieren komt het WNF vandaag met een rapport over de maarliefst 123 nieuwe diersoorten die de afgelopen jaren op Borneo zijn ontdekt. Wat dacht je van een kikker die elke dag weer van kleur verandert? ’s Nachts is hij felgroen, maar overdag bruin. En ook zijn ogen veranderen van kleur. Of van deze wandelende tak van maarliefst een halve meter? 

Sommige van de nieuwe soorten zijn trouwens ontdekt door Nederlandse biologen. Johan van Rooijen kwam op een expeditie een veelkleurige slang tegen. En Menno Schilthuizen en Liew Thor-Seng stuitten op een aparte naaktslak met een lange staart.

Even voorstellen: Etmopterus spinax, de donkerbuiklantaarnhaai. (Mooie fotogalerij) Hij heeft alleen een donkere buik als hij dood is, of als hij daar zelf voor kiest. Ja, deze haai heeft verlichting aan boord. Duizenden lichtpuntjes op zijn lijf kunnen een blauwig licht uitstralen, waardoor hij zijn silhouet kan verbergen voor dieren onder hem. Vooral handig om zelf niet in een of andere grote bek te eindigen. Want het is geen geweldenaar, met zijn krappe halve meter lichaamslengte.

De Belgen Julien Claes en Jérôme Mallefet hebben uitgezocht hoe de haai zijn verlichting aan- en uitzet. Dat blijkt anders te gaan dan bij andere lichtgevende vissen: via hormonen. Daarmee bestuurt de haai zowel de hoeveelheid geproduceerd licht als de doorzichtigheid van de huid daarboven. Dit systeem is waarschijnlijk geëvolueerd uit het mechanisme dat andere haaien in ondiep water gebruiken om hun huidkleur aan de omgeving aan te passen, schrijven de onderzoekers in Biology Letters. De lantaarnhaai kan er heel precies mee aan zijn lichtknoppen draaien.

Werkelijk duizenden onderzoeken zijn ermee gedaan. Iedereen die ooit biologie heeft gehad heeft van hem gehoord: het fruigvliegje, ook wel bekend als Drosophila melanogaster. Maar hoe lang nog? Wat het lijkt er sterk op dat het fruitvliegje al die jaren verkeerd geclassificeerd is, zo maakte de International Commission on Zoological Nomenclature (ICZN) recentelijk bekend. Sommige 'Drosophila' blijken nauwer verwant aan andere soorten, en dat geldt ook voor de D. melanogaster. Die zou daarom eigenlijk Sophophora melanogaster moeten gaan heten.

Tamelijk bizar natuurlijk dat een diertje waar zoveel onderzoek mee is gedaan zolang verkeerd geclassificeerd kan worden. De grote vraag is echter of dat nu nog ongedaan kan worden gemaakt. Want zullen wetenschappers de naamsverandering wel gaan overnemen? Dat zou nogal wat voeten in de aarde hebben, gezien het enorme aantal referenties aan Drosophila.

Alleen al bij het idee dat de naam kan verdwijnen werd het Dave Munger van Seed Magazine zwaar te moede. Snel dook hij in de archieven om zich te laven aan een aantal bijzondere onderzoeken die in de loop der jaren werden gedaan met het wetenschappelijke troetelvliegje. 

Welke versie van het FOT-gen heb jij? Dat weet je natuurlijk niet, maar het is wel belangrijk. Wie twee keer de verkeerde versie heeft, is gemiddeld drie kilo zwaarder dan iemand met twee goede exemplaren. En dat komt heel veel voor. Zo'n 21 procent van de Nederlanders heeft twee foute versies van het gen en nog eens 50 procent eentje. Bij Amerikaanse ouderen blijkt het verschil ook in de hersenen te zien. Ze zijn flink gekrompen bij de pechvogels - en dat is dus de meerderheid. Of zullen we het omdraaien? Een derde van de bevolking heeft geluk, de rest is normaal. Lees er meer over op Noorderlicht.

De noordelijke quoll is op veel plaatsen verdwenen. De wat? Ja, quolls zijn niet zo bekend als kangoeroes of koala's, maar ze zijn net zo Australisch en net zo buideldier. Alleen zijn het vleeseters. En dat dreigt ze te nekken, want ze gaan massaal dood aan het eten van de extreem giftige reuzenpad die het continent aan het veroveren is. Wat te doen? Aan de universiteit van Sydney hebben ze een training voor jonge quolls ontwikkeld, waarbij de dieren jonge padjes krijgen die met smerig spul zijn bewerkt. Zo leerden ze het eten van deze paddensoort snel af. De getrainde dieren overleefden in het wild vijf keer zo lang als ongetrainde. Lees er meer over op het blog van New Scientist. Is echt leuk. Nadeel is natuurlijk wel dat training niet overerfbaar is. Hoewel het natuurlijk mogelijk is dat getrainde quollmoeders hun kroost ook waarschuwen voor de dodelijke padden. Ik hoop het maar.

Zit je als rups net lekker aan een fijn groot blad te knabbelen; komt er een soortgenoot aanwandelen die zich ook op jouw feestmaal wil storten. Da’s natuurlijk niet zo fijn. De rupsen van verschillende vlindersoorten hebben daarom verschillende tactieken ontwikkeld om indringers weg te jagen. Sommige gaan duwen en slaan. Andere gebruiken structuren op hun achterlijf om angstaanjagende geluiden te maken. Volgens een artikel in het nieuwe wetenschappelijke tijdschrift Nature Communications zijn deze structuren geëvolueerd uit pootjes. In feite gebruiken rupsen dus hun (voormalig) achterpoten om met elkaar te ‘praten’. In het onderstaande filmpje zie je hoe dit in z’n werk gaat.

Chimpansees weten wat onrechtvaardigheid is. Ze herkennen het niet alleen wanneer ze zelf oneerlijk worden behandeld (ten opzichte van soortgenoten), maar ook wanneer anderen onrecht wordt aangedaan. Ze protesteren wanneer zijzelf een grote tros bananen krijgen en hun soortgenoten -voor dezelfde taak- slechts een klein snoepje of een stukje wortel. Empathie en solidariteit binnen het apenrijk dus. Uit eerdere onderzoeken bleek dat het de apen juist niet interesseerde hoe hun soortgenoten beloond werden. Maar de Amerikaanse primatologe Sarah Brosnan liet de chimpansees naast elkaar zitten terwijl ze de beloningen in ontvangst namen. En dat doet het vermoeden rijzen dat de bevoordeelde apen hun beloning lieten liggen omdat ze bang voor wraak waren. Da's wel weer jammer: zo wordt het belangeloos opkomen voor de rechten van je buurman toch weer een vorm van verkapt eigenbelang. Maar misschien speelt dat bij solidariteit altijd wel een rol.

Nanobuisjes kunnen gevaarlijk zijn. In dierproeven leidden ze al tot ontstekingen en beschadiging van weefsel, net zoals bij asbestvezels. Maar Zweedse en Amerikaanse onderzoekers hebben nu een enzym gevonden dat daar verandering in kan brengen. Dit myeloperoxidase neemt de buisjes in de tang en breekt ze af, in ieder geval in het laboratorium.

Muizen hadden nauwelijks meer last van de nanobuisjes die eerst door het enzym te grazen waren genomen. Mogelijk komen hierdoor medische toepassingen van de nanobuisjes in zicht. En omdat mensen ook over het enzym beschikken, in witte bloedlichaampjes, valt het met de schadelijke effecten bij ons misschien toch wel mee. Mogelijk is er zelfs een medicijn te bedenken dat de enzymatische afbraak van ingeademde nanobuisjes stimuleert. Maar dat kan alleen als precies bekend is hoe het enzym werkt. Zover is het nog niet.

Lees meer op Kennislink en bij C2W.

Zijn tweekoppige penis is anders en zijn DNA ook. Maar wat het meest opvalt, is de kleur van zijn vel. Varanus bitatawa, zoals het nieuwste lid van de varanenfamilie is genoemd, zit vol gele vlekken, terwijl zijn naaste familielid Varanus olivaceus zo'n beetje olijfgroen is. Dat bekende beest was al lastig te betrappen - eind jaren zeventig van de vorige eeuw was hij al 130 jaar beschreven maar nog nooit levend gezien, tenminste niet door een wetenschapper. Maar de bitatawa, zoals hij in de lokale taal heet, was een totale verrassing voor de biologenwereld.

De Nederlander Merlijn van Weerd heeft 'm feitelijk ontdekt. Want hij was het die een foto maakte van een dode varaan waarmee hij een jager zag lopen. Ik interviewde hem voor Noorderlicht online. Lees zijn verhaal en bekijk meer foto's van het nieuwe dier. En luister vanmiddag naar Noorderlicht radio, want ook daar zal Merlijn zijn verhaal doen.

Wat is het oudst bekende dier? Was het George de kreeft met een geschatte leeftijd van 140 jaar? Of de Japanse karper Hanako van 226 jaar oud? De in 1965 overleden stralenschildpad Tu’i Malila komt in ieder geval ook aardig in de buurt, al is het onduidelijk of ze nou 150, 188 of zelfs 250 jaar oud is geworden. Stralenschildpadden zullen die respectabele leeftijd nu nog maar zelden bereiken. Volgens de Turtle Survival Alliance (TSA) en de Wildlife Conservation Society (WCS) is het binnen twintig jaar namelijk helemaal afgelopen met deze schildpaddensoort, waar er niet zo lang geleden nog miljoenen van waren. Het van nature bosrijke leefgebied van de stralenschildpad op Madagaskar wordt door houtkap steeds kleiner. Bovendien worden de schildpadden in duizendtallen door stropers gevangen voor de verkoop van hun vlees of als huisdier. Ze worden namelijk door velen gezien als een van de mooiste schildpadsoorten. De stropers trekken de afgelopen tijd steeds vaker de beschermde reservaten in om de beesten te vangen. De TSA en de WCS luiden de noodklok en roepen de internationale gemeenschap op tot drastische beschermingsmaatregelen.

Je partner tijdens een vrijpartij half aftuigen en dan ook nog eens over elkaar heen plassen: bij mensen komt het gelukkig bijna nooit voor, maar voor de Californische kreeft is het niet meer dan normaal. Er gaat geen paring voorbij zonder het veelvuldig rondspuiten van urine, ontdekten Engelse onderzoekers. 

Het hele plasfestijn begint al wanneer het vrouwtje op zoek gaat naar een geschikte partner om haar eitjes te bevruchten. Ze plast in het water en lokt zo een gewillige man uit de omgeving naar haar toe. Maar ze laat haar eitjes niet zomaar bevruchten door de eerste de beste klungel die langs komt. De mannelijke rivierkreeft moet wel gezond en sterk zijn, en dus stribbelt ze tijdens het paren met man en macht tegen. Alleen de genen van een sterke man zijn welkom, en met het gevecht test ze zijn spierbundels.

De urine heeft volgens de onderzoekers twee functies: om potentiële partners te lokken en om hem vervolgens lekker agressief te maken voor een gewelddadige vrijpartij. Zonder de geur van urine gaat de man er razendsnel vandoor. En zo paren de twee tortelduifjes dus in een wolk van hun eigen plas.

In hun nachtelijke insectenjacht vliegen vleermuizen razendsnel door pikdonkere bossen heen. Ze detecteren hun prooi en vliegen om bomen en takken heen dankzij ‘echolocatie’: de vleermuizen zenden tijdens het vliegen piepgeluidjes uit, obstakels weerkaatsen dit geluid en dat vangen de vleermuizen weer op met hun grote oren. In een dichtbegroeid bos moeten ze alleen heel snel heel veel piepjes uitzenden om nergens tegenaan te botsen. Dat betekent dat er ook heel veel signalen terugkomen, die elkaar kunnen verstoren. Maar hoe onderscheidt de vleermuis het ene terugkaatsende signaal dan van het andere? Nou, gewoon door de toonhoogte van hun gepiep steeds net ietsje te verschillen, schrijven Amerikaanse onderzoekers deze week in PNAS. Ze kwamen daar achter door vleermuizen tussen een aantal metalen kettingen door te laten vliegen. Tussen de kettingen stonden microfoons om de piepjes van de vleermuizen te registreren. Op hun kop hadden de vleermuizen microfoontjes die de terugkaatsende signalen opvingen. Zo konden de onderzoekers precies horen hoe een vleermuis piept, steeds een toontje hoger of lager.

De winter is voorbij, de temperaturen lopen weer op. Vogels leggen een ei en bomen en planten krijgen weer nieuwe knopjes. Hoogste tijd voor Holland Doc 24 om de start van de lente te vieren met een gelijknamige themaweek. Niemand brengt de schoonheid van de natuur zo goed in beeld als de Britse bioloog David Attenborough. Daarom toont het digitale documentairekanaal HollandDoc in de themaweek Lente! een hele serie van deze briljante maker van natuurfilms: The Life of Birds.

Kijk hier voor de precieze uitzendtijdstippen. Hier is meer informatie (in het Nederlands) te vinden over de afleveringen uit de serie The Life of Birds. Op de website van het Amerikaanse TV-station PBS is een erg mooie webspecial te vinden over de totstandkoming van de serie,  en hieronder kun je de promo bekijken.