Het IPCC schat de maximale zeespiegelstijging aan het einde van de eeuw op maximaal 59 cm. Nu hebben Nederlandse wetenschappers becijferd dat het in het verleden nog sneller was. Rond 8500 jaar geleden steeg de wereldwijde zeespiegel met meer dan een meter per eeuw. De daling van de Nederlandse bodem bracht er nog eens een extra meter bij.

Lees meer op Kennislink

In deel 23 van de televisieserie 'Beagle, in het kielzog van Darwin' gaat Redmond O'Hanlon op zoek naar die andere held uit zijn jeugd: Alfred Russel Wallace. Volgens sommigen is Wallace de ware aartsvader van de evolutietheorie. Wie was deze man van wie Darwin het zo benauwd kreeg? Redmond gaat in Indonesië op zoek naar de geest van deze Britse natuuronderzoeker en avonturier, zonder wie Darwin nooit zijn Origin of Species had gepubliceerd.

Waarom worden Tahitiaanse vrouwen altijd afgebeeld met blote borsten en een bloemenslinger daar zorgvuldig langs gedrapeerd? En waarom is de Franse schilder Gauguin medeschuldig aan dit zorgvuldig gekoesterde beeld? Bekijk vanavond deel 22 van de televisieserie 'Beagle, in het kielzog van Darwin'.

In The Origin of Species durfde Darwin het nog niet te hebben over de herkomst van de mens. Pas 12 jaar later, in 1871, betoogt Darwin in The Descent of Man dat alle mensen dezelfde stamouder hebben als de aap. Een theorie waaruit geconcludeerd kon worden dat verschillende volkeren zich in verschillende ontwikkelingsfasen bevinden. Ergo: de ene soort is verder ontwikkeld dan de andere. De Tahitiaan plaatste Darwin daarbij tussen de werkelijke wilde en de beschaafde Westerling. In zijn reisverslag, The Voyage of the Beagle, noteert hij over zijn bezoek aan het eiland: "‘Niets deed mij hier meer plezier dan de bevolking. Hun gelaatsuitdrukking getuigt van een mildheid die het beeld van de wilde onmiddellijk uit de gedachten verdrijft, en van een intelligentie die laat zien dat zij vooruitgang boeken op de weg naar beschaving."

In deze aflevering komt onder meer Bert Sliggers, conservator van Teylers Museum in Haarlem, aan boord. Hij stelde de tentoonstelling 'De Exotische mens' samen; over het tentoonstellen van inheemse 'wilden' aan een Westers publiek, begin 20e eeuw. Hij gaat voor de Beagle op zoek naar de geschiedenis van deze 'tentoongestelde mens' en brengt daarbij een bezoek aan Tiki Village. Dit toeristendorp op het eiland Moorea, vlakbij Tahiti, houdt de mythe van de 'exotische en nobele authentiekelingen' speciaal voor de Westerse toerist in stand.

Sociaaldarwinisten gingen aan de haal met termen als 'survival of the fittest' en 'missing link' en probeerden zo een wetenschappelijke basis te creëren voor reeds lang sluimerende sentimenten. Waar dat toe kon leiden, hebben we gezien in WO II en in Zuid-Afrika. De geschiedenis plaatst daarmee de onschuldige blote-borsten-vrouwen in Tahiti wel in een totaal ander perspectief.

Uitzending: zondag 28 februari, 21.10 op Ned 2.

Lees ook de Beagle-berichten uit Tiki Village, in de VPRO Gids van deze week.

Vijftien jaar geleden begon het boren naar het beroemde Vostokmeer, een meer begraven onder een bijna vier kilometer dikke ijskap op Antarctica. Anno 2010 hoeven Russische wetenschappers nog maar 100 meter te boren. Spannend, want het water onder het ijs is al een miljoen jaar volledig geïsoleerd van de buitenwereld. En daarmee zou dit wel eens het laatste stukje ongerepte natuur kunnen zijn dat we kennen. Maar voordat het zover is, zijn een paar voorzorgsmaatregelen wel op zijn plaats. Het water van het Vostokmeer mag kosten wat het kost niet in contact komen met micro-organismen van boven het ijs, of met onze atmosfeer. Daarom moet een ultrasteriele cryobot de laatste meters gaan maken. Die smelt zich letterlijk een baan door het ijs. Lees verder op Hoe?Zo! Radio

In de twintigste aflevering van Beagle, in het kielzog van Darwin ligt de Clipper Stad Amsterdam nog steeds voor anker bij de Galápagos eilanden, de plaats waar Darwin tot zijn evolutietheorie kwam.

Na de vorige aflevering over schoonheid, diversiteit, Darwin, en de evolutionaire betekenis van de Galápagos, kijken we nu naar een andere speler op de Galápagos: de mens.

Toen Darwin in 1835 de Galápagos-eilanden bezocht, woonden er 400 man: een klein groepje politieke ballingen en nog wat losse verdwaalde zielen. Sinds de invasie van gelukzoekers, toeristen en keiharde zakenlui, worden de 'evolutie-eilanden' voor de kust van Ecuador bevolkt door ongeveer 30.000 mensen, waarvan, opmerkelijk genoeg, het grootste deel in de Schepping gelooft. Er is sprake van armoede, prostitutie en vervuiling.

Deze human footprint zorgde voor het massale uitsterven van schildpadsoorten en tot de razendsnelle invasie van allerlei soorten die oorspronkelijk niet op de Galápagos thuishoren.

Kortom, de Galápagos vertegenwoordigen niet meer uitsluitend het paradijs met de bijzondere diersoorten voor biologen. En daaraan draagt iedereen zijn steentje bij: de autoriteiten, die steeds moeten kiezen tussen de snelle toeristendollar of de duurzaamheid van de omgeving; de toeristen die het allemaal met eigen ogen willen zien; de project-ontwikkelaars van zogeheten 'eco-resorts' en zelfs de evolutietheorie zelf, die door zijn goddeloosheid aanzet tot 'immoreel gedrag'. En uiteraard heeft Darwin zelf ook zijn aandeel: dankzij zijn populariteit, zijn de Galápagos-eilanden ook populair.

De twintigste aflevering van Beagle, in het kielzog van Darwin gaat over een ecologisch paradijs dat dreigt te verdwijnen. Uitzending: zondag 14 februari, 21.10 hr op Ned 2