Hoe lager de omgevingstemperatuur, hoe langzamer koudbloedige dieren bewegen. Dat komt simpelweg door een afname in spierkracht. Maar er is een uitzondering. De tong van een kameleon blijft razendsnel, ook als de rest van zijn lichaam afkoelt. Maar hoe doen ze dat? Het antwoord ligt in het werkingsmechanisme van de tong, schrijven Amerikaanse onderzoekers deze week in PNAS.

De tong waarmee de kameleon zijn nietsvermoedende prooi vangt, werkt in feite als een soort kruisboog en niet als een gewone spier. De kameleon rekt weefsel in zijn tong op zodat er spanning op komt te staan. Die spanning laat hij vervolgens in een keer los, zodat z’n tong met hoge snelheid uit zijn mond schiet.

De onderzoekers bestudeerden verschillende kameleonsoorten. Als de omgevingstemperatuur met 10 graden Celsius daalt, neemt de kracht en snelheid van hun tong gemiddeld met 10 tot 19 procent af. Maar dat maakt niet zoveel uit, want de snelste kameleontong bereikt in slechts 0,07 seconden tweemaal de lichaamslengte. De jemenkameleon presteerde van allemaal het beste. Hij had tussen de 15 en 35 graden Celsius omgevingstemperatuur helemaal nergens last van.

Wat doet deze slang in dit dinosaurusnest? Kwam hij voor de eieren of voor de angstig kijkende dinobaby? Een internationaal onderzoeksteam ontdekte dit prehistorische tafereel, door de tijd gevangen, in een gefossiliseerd dinosaurusnest. De 3,5 meter lange oerslang lag in het nest met zijn lange lichaam om een opengebarsten ei heen gekruld. Daarnaast lagen de resten van de 0,5 meter lange dinobaby, die waarschijnlijk net uit het ei was gekropen. Maar hoe is dit ‘bevroren’ tijdsbeeld ontstaan? Lees verder op Noorderlog.

De nederige fruitvlieg is het onderwerp van menig wetenschappelijk onderzoek. Hun seksleven is blootgelegd, ze zijn afstandsbestuurbaar gemaakt en de beestjes zijn op stokjes gelijmd om hun hersenactiviteit in vlucht te meten. Ze hebben nog weinig te verbergen, maar hoe ze precies vliegen was nog deels een mysterie. Amerikaanse onderzoekers beschrijven deze week in PNAS hoe ze het vlieggedrag van de fruitvlieg tot in de kleinste details bestudeerden.

En wat blijkt? De fruitvlieg heeft een vluchtstabilisatiesysteem dat net zo werkt als van een moderne straaljager. De onderzoekers zijn in hun artikel kritisch over het vastlijmen van fruitvliegen voor vliegonderzoek. Niet vanuit diervriendelijke motieven overigens, maar omdat het de vlieg beperkt in zijn bewegingen. Deze wetenschappers plakken liever minuscule magneetjes op de rug van de fruitvliegjes. Daarmee kunnen de beestjes vrij in het rond vliegen, zodat elke beweging kan worden geregistreerd. Tijdens hun vlucht werden de beestjes door een magnetisch veld kortstondig uit hun baan getrokken. Een hogesnelheidscamera legde vast hoe ze daarop reageerden.

De fruitvliegen blijken snel te kunnen corrigeren en terug te komen op hun oorspronkelijke vliegroute. Een paar kleine trillende organen (halters) werken als een gyroscopische sensor en detecteren de afwijking. Vervolgens slaan de vliegen asymmetrisch met hun vleugels om hun lichaam terug in de vliegroute te ‘rollen’. Dit lijkt sterk op hoe moderne vliegtuigen met gyroscopische sensoren verstoringen door turbulentie detecteren en dat met lichte vleugelsturingen corrigeren. Al klapwieken die natuurlijk niet.

Wat zou jij doen op een zinkend schip? Vrouwen en kinderen in de reddingsboten helpen? Of met grof geweld voor jezelf een plek in de reddingsboten veroveren? Onderzoekers uit Zwitserland en Australië schrijven deze week in PNAS dat die beslissing afhankelijk is van hoe snel het schip zinkt. Ze analyseerden de manier waarop de evacuatie op de twee schepen Titanic en Lusitania is verlopen. De Titanic zonk in 1912 na een aanvaring met een ijsberg in 2 uur en 40 minuten. Op het dek was een relatief kalme situatie vol hoffelijke heren die vrouwen en kinderen voor lieten gaan. Drie jaar later werd de Lusitania door een Duitse onderzeeër binnen 18 minuten de diepte in getorpedeerd. Hoe het daar aan boord verliep lees je op Noorderlog.

Gebouwen verbruiken 40 procent van alle energie in de Verenigde Staten. En maar liefst 70 procent van alle elektriciteit. Amerikaanse onderzoekers keken of dat niet zuiniger kan en kwamen tot een opmerkelijke conclusie. Door de architectuur van het internet te gebruiken, is een totale energiebesparing van ongeveer 20 procent mogelijk. Het ‘geheim’ zit in een meer intelligent ontwerp van toekomstige gebouwen, waarbij verwarming- en koelingsystemen met elkaar communiceren. Een praktijkvoorbeeld van energieverspilling komt van een van de gebouwen van het Massachusetts Institute of Technology (MIT), waar twee van de drie onderzoekers werken. De airconditioning in dat gebouw begint al vier uur voordat de werkdag begint automatisch met koelen, terwijl dat vaak ook in een half uur kan. En de airconditioning koelt ook als de buitentemperatuur lager is dan de gewenste binnentemperatuur. De airconditioning zou direct moeten handelen afhankelijk van de momentsituatie. Bijvoorbeeld door het inschakelmoment flexibel aan te passen, en actief gebruik te maken van koelere buitenlucht. Het aanleggen van nieuwe intelligente regelsystemen met sensoren in bestaande gebouwen is echter heel duur. Het onderzoek richt zich daarom op toekomstige gebouwen, en heeft volgens de onderzoekers veel potentie om energieverbruik, energiekosten en CO2-uitstoot terug te dringen.