Het gegrom van een hond is een ingewikkelde taal. Ze gebruiken het niet alleen om mensen of andere honden de stuipen op het lijf te jagen, ook tijdens een stoeipartij of flirtsessie zetten ze hun gegrom in. Volgens de Hongaarse onderzoekers blijkt hieruit dat grommen het belangrijkste communicatiemiddel is onder de viervoeters. Blaffen doen ze voornamelijk om de aandacht van mensen te trekken. De onderzoekers legden voor het experiment het gegrom vast van twintig honden in verschillende situaties: stoeiend met hun baasje, grommend naar een vreemd persoon of terwijl ze met een andere hond om een bot aan het knokken waren. Vervolgens lieten ze het horen aan nietsvermoedende honden die rustig aan een bot lagen te kluiven. In alle gevallen trokken de honden zich er weinig van aan, behalve als het gegrom van twee vechtende honden door de kamer galmde. In dat geval lieten ze hun bot liggen en gingen ze angstig in een hoekje staan. De ene grom is dus de andere niet.

Twee weken geleden bracht spaceshuttle Endeavour een uitbouw met zeven ramen naar het ISS. Die koepel is inmiddels geïnstalleerd en men heeft nu een fantastisch zicht op de aarde. De Japanse astronaut Soichi Noguchi maakt daar handig gebruik van. Via de nieuwe ramen van het ISS fotografeert hij plekjes op aarde en die stuurt hij onze wereld in via Twitter. Soms heeft Soichi geen idee welke stad hij in zijn blikveld heeft. En dan vraagt hij gewoon aan zijn twittervolgers (dat zijn er inmiddels 93.000) wie de stad of regio herkent. En zo weet Soichi dan dat hij Leipzig heeft gefotografeerd. Of Houston, of Jakarta…

Vijftien jaar geleden begon het boren naar het beroemde Vostokmeer, een meer begraven onder een bijna vier kilometer dikke ijskap op Antarctica. Anno 2010 hoeven Russische wetenschappers nog maar 100 meter te boren. Spannend, want het water onder het ijs is al een miljoen jaar volledig geïsoleerd van de buitenwereld. En daarmee zou dit wel eens het laatste stukje ongerepte natuur kunnen zijn dat we kennen. Maar voordat het zover is, zijn een paar voorzorgsmaatregelen wel op zijn plaats. Het water van het Vostokmeer mag kosten wat het kost niet in contact komen met micro-organismen van boven het ijs, of met onze atmosfeer. Daarom moet een ultrasteriele cryobot de laatste meters gaan maken. Die smelt zich letterlijk een baan door het ijs. Lees verder op Hoe?Zo! Radio

Diep in het Peruaanse regenwoud leeft een klein gifkikkertje (Ranitomeya imitator) dat een leven lang trouw blijft aan zijn partner. Een slippertje buiten de deur of een one night stand met de buurman of buurvrouw zit er niet in. Het is daarmee het eerste monogame amfibie dat we kennen. De rede: de kleine kikkervisjes van het kikkerpaar hebben allebei hun ouders nodig om te overleven en op te groeien. 

Je leven doorbrengen met één partner komt wel vaker voor in het dierenrijk, maar dat betekent niet dat je automatisch monogaam bent: er zijn genoeg voorbeelden van vogels en andere dieren die naast hun gelukkige ‘huwelijk’ er regelmatig een minnaar of minnares op na houden. Maar voor deze pijlgifkikker gaat dat niet op. Uit het genetische onderzoek van de Amerikaanse biologen blijkt dat geen enkele kikker vreemd ging. Nou ja, op één kikkerman na dan. Die kon zich niet inhouden en hield er toch twee vrouwen op na. 

Lees meer op Hoe?Zo! Radio

Bij de inentingscampagne tegen baarmoederhalskanker kwam slechts vijftig procent van de opgeroepen meisjes een prik halen. Ook bij de Mexicaanse griep sloeg de vaccinatieangst toe. De mening van artsen en virologen lijkt daarbij even zwaar te wegen als die van zelfverklaarde deskundigen. Bedreigt het wantrouwen de volksgezondheid? Of is de kritische houding van de burger juist goed?

Hoe?Zo! Radio organiseert in samenwerking met Museum Boerhaave een debat met als centrale vraag Vertrouwen we de dokter nog?. Uitzending: donderdag 18 februari 2010 tussen 21.00 en 22.00 uur op Radio 5 (747AM). Ook te beluisteren als audiostream of podcast via www.hoezoradio.nl

Deelnemers aan het debat zijn:
-    Louis Kroes, hoogleraar virologie (LUMC)
-    Luc Bonneux, arts-epidemioloog (NIDI)
-    Sjaak de Gouw, directeur GGD Hollands Midden
-    Hans van Maanen, wetenschapsjournalist
-    Anneke Bleeker, oprichtster van de website www.verontrustemoeders.nl
-    Erwin van Rijswoud, socioloog (Radboud Universiteit)
-    Bart Grob, conservator Museum Boerhaave

Wetenschapsjournalist Marcel Hulspas verzorgt een column en de gespreksleider is Jeroen Dirks.

Dat handige aanraakscherm van de iPhone is in de winter helemaal niet zo praktisch want met handschoenen aan zijn die schermpjes nauwelijks te bedienen. Het scherm van dit soort telefoons reageert namelijk niet op druk maar op de elektrostatische lading van de vinger. Gelukkig vonden de Zuid-Koreanen een manier om toch met warme handen te kunnen bellen en internetten. Ze gebruiken een worstje als een soort pennetje en kunnen dus gewoon hun wanten aanhouden. Volgens een Koreaanse nieuwssite is de worstverkoop de afgelopen maanden met zo'n veertig procent gestegen.

Stel je voor: je wordt wakker na een hersenoperatie en plots geloof je in het bestaan van een hogere macht. Waar komt die spiritualiteit vandaan? Het viel Italiaanse neurologen op dat sommige mensen na een hersenoperatie een stuk spiritueler zijn dan voorafgaand aan de operatie. Ze vroegen zich af of dit veroorzaakt werd door een psychologische reactie op de operatie of door een fysieke verandering in de hersenen. De neurologen onderzochten achtentachtig mensen bij wie een hersentumor was verwijderd. Alleen de patiënten bij wie een tumor in de pariëtaalkwab was verwijderd, hadden een sterkere religieuze beleving dan voor de operatie. De pariëtaalkwab is een gebied achterin de hersenen waarin zintuiglijke waarnemingen worden geïntegreerd. Als in deze kwab gesneden wordt, kan het zijn dat patiënten hun lichaam en hun omgeving anders gaan ervaren. Volgens de onderzoeker verklaart dit mogelijk waarom sommige patiënten zich plotseling “één voelen met het universum”.

Honingbijen geven elkaar kopjes en klimmen op elkaars rug. Niet omdat ze zoveel van elkaar houden, maar om elkaar te waarschuwen voor gevaar. Zo voorkomen ze dat de bijenkolonie als een soort kamikazepeloton massaal naar een voedselbron vliegt waar vijandige buren op de loer liggen. Door te waggelen en met hun kont te schudden vertellen bijen elkaar waar er in de buurt een lekker hapje te vinden is. De duur van het kontschudden en de omtrek van de cirkeltjes die een bij loopt, geeft aan waar de andere honingbijen precies heen moeten vliegen om bij het kostbare voedsel te komen. Maar als de voedselbron niet veilig is door de komst van bloeddorstige buren of prooidieren, is het afgelopen met de pret. Dan moet iemand de dansende ronselaars een halt toe roepen. En dat is precies de taak van honingbijen die net terugkomen van een gevaarlijke voedselbron. Zij waarschuwen hun dansende zusjes door kopjes te geven of op hun rug te klimmen.

Ik snap het nooit zo goed: grote bruidstaarten, een peperduur diner, een band die eigenlijk net niet swingend genoeg is, om nog maar te zwijgen over de niet te betalen bruidskleren. Trouwen kost een godsvermogen. Áls ik er ooit aan begin, doe ik het gewoon stiekem op een onbewoond eiland of zo. Maar dan loop ik volgens de Amerikaanse hoogleraar Paul Zak wel veel hulp mis tijdens de opvoeding van mijn kinderen. Hij beweert namelijk dat bruiloften ervoor zorgen dat vrienden en familie zich meer betrokken gaan voelen bij het leven van de bruid en bruidegom en daardoor later meer geneigd zijn hulp te bieden bij het opvoeden van hun kinderen. Shit! Daar gaat mijn utopische plaatje van een mooi onbewoond eiland, met mijn kersverse vrouw aan mijn zijde en een met drank gevulde kokosnoot in mijn hand. De schuldige: het knuffelhormoon oxytocine. Gelukkig is het een grote conclusie voor een simpel onderzoekje.

Lees meer op Hoe?Zo! Radio

De meest bizarre snufjes en gadgets komen altijd uit Japan, en vandaag is het weer zover: de eerste hardloopschoen die zich aanpast aan de menstruatiecyclus van de vrouw is op de markt gebracht door, jawel, een Japans bedrijf. Het klinkt behoorlijk absurd, maar het idee erachter is niet zomaar uit de lucht komen vallen. Het belangrijkste geslachtshormoon van de vrouw, oestrogeen, kan namelijk behoorlijk problematisch zijn voor de fanatieke hardloopster. 

Oestrogeen werkt ontspannend en heeft grote invloed op de rekbaarheid van weefsels. Dat is een van de redenen waardoor een vrouw haar bekken zo ver kan openen als ze een kind moet baren. Maar ook andere spieren en pezen in het lichaam verslappen onder invloed van oestrogeen, waaronder die in de voet. Gedurende de menstruatiecyclus van 28 dagen schommelt het oestrogeenpeil in het bloed en verliest de voetboog (de boogvorm onderop je voet) af en toe zijn stevigheid. Het resultaat is een tijdelijke platvoet. En daar is de Achilleshiel de dupe van: er komt meer druk op te staan, de tred raakt uit balans, en de kans op een blessure neemt toe.

De nieuwe, uuhhh, menstruatieschoen (zo noem ik hem dan maar even, maar eigenlijk is zijn officiële naam de ASICS Kayano 16 trainer) heeft onder andere een speciale gelachtige inlegzool die zich aanpast aan de schommelende vrouwenvoet. Zo geeft hij automatisch meer steun in tijden van soepele pezen.

Bier drinken heeft een wetenschappelijke legitimatie gekregen dankzij onderzoek van de afdeling voedingstechnologie van de University of California. Bier zit namelijk vol met silicium. En alhoewel je bij sterke botten in de eerste plaats denkt aan calcium, blijkt silicium net zo belangrijk te zijn: het katalyseert de productie van de calciumfosfaatverbindingen die samen met collageen de botmassa vormen. Wil je als ouder wordende man of vrouw botontkalking voorkomen, wissel dan je glas melk af met een glas bier. Maar bedenk wel dat alcoholisten de meest beroerde botdichtheid hebben van iedereen.

De space shuttle Endeavour is gisteren met succes gelanceerd en is op weg naar het ISS om daar twee nieuwe modules af te leveren. Om te beginnen een nieuw compartiment zodat de astronauten iets meer ruimte krijgen voor hun apparatuur, bijvoorbeeld voor dat ding waarmee ze water uit urine toveren. Maar het mooiste onderdeel dat ze meenemen is toch wel de Cupola – een koepelvormige uitbouw met daarin zeven forse ramen. Het ISS krijgt daarmee een echte room with a view, en dat is een stuk beter dan die kijkgaatjes die de astronauten nu moeten gebruiken om een glimp van het heelal of van onze aarde op te vangen. Maar de ramen zitten er straks niet alleen voor het plezier en vermaak van de astronauten; ze zijn vooral bedoeld om een beter zicht te krijgen op werkzaamheden die de astronauten buiten het ISS moeten uitvoeren. Bovendien hebben de ramen ook aluminium luiken, en die zullen het grootste deel van de tijd dicht zijn om te voorkomen dat ruimtestof of - erger - ruimtepuin de ramen beschadigt.

Nu al een gedoodverfde kandidaat voor de igNobelprijs 2010: een wetenschappelijke analyse van graffiti. De Amerikaanse Quinn Dombrowski fotografeerde sinds 2007 zo’n 650 werkjes op tafels, muren en studiehokjes van de bibliotheek van de University of Chicago, en liet er een statistische analyse op los. Haar conclusies zijn vooral heel geinig. Zo worden bijvoorbeeld de woorden fuck, suck en asshole voornamelijk in een niet-seksuele context gebruikt, vaak om onvrede, haat of afkeer uit te drukken (heel verrassend). Ook leuk is de muur van het mannentoilet met daarop een indrukwekkende lijst van leuzen die allemaal een ding gemeen hebben: het zijn woordspelingen op de namen van beroemde filosofen.

"You, Kant, always get what you want."

"You mother-Foucaults!"

"I’m a-Freud you’re too Jung and immature."

Lees meer op Hoe?Zo! Radio

In oktober 2009 leken wetenschappers het zeker te weten: trekvogels oriënteren zich op het aardmagnetisch veld met behulp van speciale eiwitten in hun ogen. Raadsel opgelost, dachten we toen. Niet dus. Volgens onderzoekers van het Max Planck Instituut voor Ornothologie is een andere eigenschap veel belangrijker bij de vogeltrek: het reukvermogen. Volwassen katvogels (catbirds) waarvan het reukvermogen is gesaboteerd vliegen een heel andere route richting overwintering dan de soortgenoten die goed kunnen ruiken. De reukloze katvogels vallen namelijk terug op hun aangeboren vliegroute richting zuiden. Mogelijk speelt aardmagnetische waarneming daarbij wel een rol. Omdat vogels tijdens hun leven meerdere keren heen en weer trekken worden ze bij elke reis iets wijzer en passen ze hun vliegroute aan. Bij het reproduceren van die route fungeert het reukorgaan als een soort TomTom.

De snelste man ter wereld- de Jamaicaan Usain Bolt – kan zo’n 38 kilometer per uur rennen, en de meeste experts zijn het er wel over eens dat dit ongeveer het snelst haalbare is voor het menselijk lichaam. Misschien dat er nog een paar honderdste seconde van zijn wereldrecords (100m en 200m) af kan, maar niet veel meer dan dat. Het is dus een gedurfde stelling van een groep Amerikaanse onderzoekers dat de mens zijn lichamelijke grenzen nog lang niet bereikt heeft. Volgens hun onderzoek kunnen we in theorie wel zestig kilometer per rennen! Hun advies: train wat meer op één been.

Lees meer op Hoe?Zo!