Onderzoekers snappen eindelijk waarom sommige met HIV besmette mensen enkel heel traag of helemaal geen AIDS krijgen. Ze hebben een agressiever afweersysteem! 

Iedereen zijn afweersysteem bestaat uit witte bloedcellen. Eén type daarvan is de T cel. Deze witte bloedcel gaat bindingen aan met een geïnfecteerde cel om deze daarna te vernietigen. Van deze T cellen maakt ons lichaam meer en minder agressieve varianten. Agressieve varianten klampen zich gemakkelijker vast aan een cel, waardoor ze soms ook onterecht gezonde cellen slopen. Om dit te voorkomen worden deze agressieve witte bloedcellen vernietigd door een orgaan achter je borstbeen, de thymus. Bij mensen met een speciaal gen werkt dit orgaan slechter, waardoor agressieve cellen minder vaak worden verwijderd. Dit lijkt slecht nieuws, maar de agressieve cellen blijken heel goed in het vernietigen van HIV geïnfecteerde cellen. Hierdoor krijgen de mensen  veel trager of zelfs geen AIDS. De onderzoekers hopen in de toekomst met een vaccin normale witte bloedcellen net zo effectief te maken als de agressieve witte bloedcellen. Dit wordt alleen wel een moeilijke opgave, want je wilt natuurlijk niet dat je normale witte bloedcellen ook je gezonde cellen gaan vernietigen.

Dat onderzoek naar de asdeeltjes van de Eyjafjallajökull vulkaan belangrijk is voor het vliegverkeer en mogelijke gezondheidsrisico’s is interessant, maar soms zijn de verhalen achter de wetenschap veel leuker. Twee studenten van de Universiteit Utrecht waren met hun auto in Engeland toen de aswolk overtrok. Met het as nog op hun auto zijn ze terug gereden naar Utrecht, waar dit stof nu onderzocht wordt in laboratoria. Het stof van de auto geeft nu opheldering over het verloop van de vulkaanuitbarsting.

Voor degene die ook benieuwd zijn naar de wetenschappelijke ontdekkingen aan de hand van dit autostof: het blijkt vooral te bestaan uit kristalletjes van minstens 10 mineralen. Veel van deze mineralen kunnen alleen ontstaan in siliciumrijke magma, die niet zo vloeibaar is als siliciumarme magma. Dat helpt te verklaren waarom de tweede uitbarsting op 14 april zo explosief was. Siliciumarm magma baande zich waarschijnlijk al jaren een weg naar boven, maar kon niet vrijkomen door een harde gestolde siliciumrijke ‘prop’ van een eerdere uitbarsting. Daarom vond de eerste eruptie relatief rustig plaats op de flank van de vulkaan. Pas een aantal weken later was de ‘prop’ zo aangetast dat deze onder de druk verbrijzelde, waardoor er een veel explosievere uitbarsting met veel as plaatsvond. In het stof is ook inderdaad een mix van siliciumarme en siliciumrijke deeltjes gevonden, wat deze theorie verder ondersteunt.

Dus wie ooit beweerd heeft dat wetenschap ver van zijn bed is, moet maar eens op zijn auto gaan kijken. Dat kan namelijk hele interessante ontdekkingen opleveren.

Uit onderzoek van chemiegigant Bayer, waarbij 1,226 Amerikaanse scheikundigen (vrouwelijk of van een minderheidsgroep) zijn ondervraagd, blijkt dat 40 procent wel eens is ontmoedigd om een carrière in wetenschap, technologie of wiskunde te kiezen. (Wat het percentage onder mannen is, zegt het onderzoek helaas niet.) Verbazingwekkend genoeg vindt de ontmoediging het meest plaats in het onderwijs (60%) en ook nog eens vooral door de leraren. Juist de mensen van wie je verwacht dat ze de kinderen enthousiast maken voor een vakgebied. Daarnaast zei tweederde van de ondervraagden dat minderheden en vrouwen binnen de organisatie waar ze werken zijn ondervertegenwoordigd.

In Nederland zijn de verhoudingen waarschijnlijk nog schever, want maar 16 tot 20% van de bèta/technische studenten op hbo en universiteit is vrouw. Dit komt doordat meiden op de middelbare school (compleet onterecht) minder zelfvertrouwen hebben in hun kunnen, slecht weten wat bèta en techniek inhouden, maar ook nauwelijks rolmodellen op dit gebied hebben. Maar er is hoop, de laatste jaren is er een stijging in het aantal vrouwen die en bèta/technische opleiding kiezen. Een van de initiatieven om te zorgen dat deze trend zich doorzet, de Girlsday, komt er weer aan. Op 22 april gaan meiden van tussen 10 en 15 jaar overal in het land op excursie bij bedrijven of bij technische afdelingen om te ontdekken wat bèta en techniek nu eigenlijk inhouden. Wie weet kunnen we over een tijdje melden dat juist de mannen ondervertegenwoordigd zijn.

Vrijwel iedereen kent de leugendetector, is het niet van CSI dan wel van Dr.Phil. Maar hoe werkt dat apparaat nu precies, hoe betrouwbaar is het en hoe kun je zelf leugens herkennen? Benieuwd naar de antwoorden op deze vragen? Zondag 21 maart was de lezing met interactieve experimenten uit de reeks van Kennis aan ’t IJ in NEMO. Disndag 23 maart komt de registratie op W24.nl te staan.

Nieuwsgierig naar andere lezingen van Kennis aan 't IJ? Kijk op de site van NEMO.

Dat er binnen een bijenvolk meerdere bijentypes zijn met elk hun eigen taak is al lang bekend, maar van verwarmingsbijen had je vast nog nooit gehoord. Deze gespecialiseerde werksters bepalen de temperatuur in het deel van het nest waar de poppen zich ontwikkelen. Dit type bij is ontdekt door Jürgen Tautz, hoofd van de bijengroep aan de Duitse Würzburg University. Door voor het eerst met een warmtecamera de temperatuur in bijennesten te meten, werd de verwarmingsbij ontdekt. Deze bij verricht belangrijk werk, omdat de temperatuur van een pop bepaalt welke taak ze zal uitvoeren als volwassen bij. Bij 35 graden wordt het een slimme bij die voedsel gaat verzamelen en bij 34 graden wordt het een werkster die huishoudelijke taken binnen het nest uitvoert.

Zo zorgen de verwarmingsbijen dat er altijd genoeg bijen zijn die het juiste werk doen. Het oude idee was dat de poppen het nest warm hielden en de volwassen bijen hier naar toe gingen om warm te worden. Nu blijkt het dus juist andersom te zijn.