Kunstmatige intelligentie is al ruim een halve eeuw een grote belofte. Maar een computer bezit nog altijd in de verste verte geen mensachtige intelligentie, evenmin als het internet. Waarom niet? Omdat we een verkeerd beeld hebben van intelligentie, denkt David Gelernter (de computerwetenschapper die in 1993 zwaar gewond raakte door een bombrief van de technofobe Unabomber).

We zien gedachten te veel als redenaties, en te weinig als associaties, emoties en hallucinaties. De mens heeft lang niet altijd controle over zijn denken, het gaat soms geheel zijn eigen gang, bijvoorbeeld in dromen. Zolang een computer en het internet niet over die droomlogica beschikt, zal het niets worden met kunstmatige intelligentie, aldus Gelernter. Zijn oudere vakgenoot Marvin Minsky beweerde een aantal jaren al iets vergelijkbaars, door te stellen dat de mens een emotiemachine is. Fascinerende materie, wat je er ook van vindt.

Natuurlijk, Alice in Wonderland in drie dimensies bekijken in de bioscoop is een leuke ervaring. Maar zou het niet nog veel leuker zijn om je eigen belevenissen terug te bekijken in 3D? Om je vakantiekiekjes en de eerste stapjes van je zoontje van het scherm te zien loskomen? Het lijkt mogelijk te worden met een nieuwe 3D camcorder. Voor een paar honderd dollar kun je in augustus zo'n apparaatje kopen, en voor eenzelfde bedrag koop je er een foto/filmlijst bij om alles in 3D op af te spelen. En het leukste: je hebt geen brilletje nodig om het 3D-effect te ervaren. Een ubercoole gadget, zou ik zo denken.

Het is een dilemma voor veel aanstaande ouders: nemen we het risico op een erfelijke afwijking bij ons kind voor lief, of kiezen we voor een onderzoek, met het gevaar op abortus? Met een (invasieve) vlokkentest of vruchtwaterpunctie kun je uitsluiten dat je kindje het syndroom van Down heeft, maar is er een kleine kans dat de test fataal is voor het ongeboren kind, ook als het kerngezond is.

Dat dilemma kan binnenkort tot het verleden behoren. Maastrichtse wetenschappers hebben namelijk een handige manier gevonden om DNA en RNA van het embryo op te sporen in het moederlijk  bloed. Dat maakt de weg vrij voor een veilige bloedtest die erfelijke afwijkingen in het ongeboren kind kan opsporen. Op dit moment is de test al geschikt om vroeg in de zwangerschap aandoeningen als hemofilie op te sporen, en onderzoeker de Maastrichtenaren of met dezelfde methode ook het syndroom van Down kan worden getraceerd.

De betrouwbaarheid van de test is op dit moment ongeveer 80 procent.  "Als we erin slagen deze test te ontwikkelen, dan kunnen we een goedkope, betrouwbare, snelle en veilige niet-invasieve bloedtest voor alle zwangeren, jong en oud, in de hele wereld aanbieden”, zegt hoofdonderzoekster Suzanna Frints.

Mensen willen van nature delen. Met andere woorden: we zijn van nature genereus. De media van de 20ste eeuw waren eenrichtingsverkeer, zodat alleen consumeren mogelijk was. Maar met de opkomst van internet en slimme mobieltjes worden de media steeds interactiever. Behalve consumeren kun je nu ook volop dingen zelf maken, en die vervolgens delen met de hele wereld. Tel daar bij op dat de wereldbevolking gezamenlijk miljarden uren aan vrije tijd heeft, en de mogelijkheden lijken oneindig. Het cognitieve surplus is een enorme bron van creativiteit. Dat leidt tot flauwe dierenfilmpjes, maar ook tot nieuwe software die levens redt, betoogt Clay Shirky in zijn TED Talk - en in zijn nieuwe boek.

Koop je je fake-Rolex voor een paar tientjes in Turkije? Je namaak-Ray Ban op de markt? Je nep-Gucci op internet? Dat scheelt een hoop geld, en ze zijn vaak niet van echt te onderscheiden. Je flest er echter niet alleen de merkeigenaren mee, maar ook jezelf. Het gebruik van nepspullen blijkt allerlei negatieve bij-effecten te hebben: je gaat er mensen van bedonderen, vertrouwt anderen niet meer en raakt vervreemd van jezelf.

Nou, zo erg zal het toch niet zijn, hoor ik je denken. Toch wel. Geef een groep mensen allemaal dezelfde Chloe zonnebril, vertel de ene helft dat het een nepperd is, en zie: ze gaan zich onmiddellijk anders gedragen. Tamelijk verbijsterend. Al vraag ik me wel af of het onderzoek niet stiekem is gesponsord door een aantal merken dat vaak vervalst wordt.

The Long Playing Microgroove. Onder die naam introduceerde Columbia in juni 1948 de langspeelplaat. De plaat draaide op 33-1/3-toeren, zodat de zwarte schijf maarliefst twintig minuten muziek per kant kon bevatten. Een lachertje naar digitale maatstaven. Maar de LP zou een standaard worden die zelfs door cd's en mp3-spelers niet overbodig werd: veel dj's en sommige muziekliefhebbers geven nog steeds de voorkeur aan vinyl.

Maar de langspeelplaat had nog veel ouder kunnen zijn, schrijft Wired. Al in 1931 ontwikkelde RCA Victor er een, maar door de Grote Depressie en WOII belandde het project in de la. Toen Columbia er in 1948 mee kwam, patenteerden ze meteen maar de term 'LP'. Andere platenmaatschappijen mochten dus wel langspeelplaten maken, maar geen LP's. Ongeveer zoals iedereen tegenwoordig een mp3-speler mag maken, maar alleen Apple een iPod.

Het wondermateriaal grafeen is al meer dan dertig jaar superveelbelovend. Deze koolstofmatjes van een atoom dik zijn supergeleidend, flexibel, rekbaar en oersterk. De mogelijke toepassingen schier oneindig. Je kunt er computers van maken, beeldschermen, een waterstoftank of zelfs een ruimtelift.

Maar je blijft natuurlijk geen dertig jaar veelbelovend als er geen addertje onder het gras zit. Het probleem is namelijk dat grafeen moeilijk in grote hoeveelheden is te produceren, wat toepassing op grote schaal moeilijk maakt. Of beter: dat was het probleem. Koreaanse wetenschappers zijn er nu in geslaagd om een flexibel grafeen-vel te maken met een diagonaal van 30 inch, ofwel 76 centimeter. Dat is het formaat van een gemiddelde televisie. Een flinke stap voorwaarts dus, hoewel het op dit moment nog moeilijk is om schermen te maken zonder dode pixels.

Grafeen lijkt vooral erg geschikt om touchscreens van te maken. En omdat grafeen zo goed kan rekken en strekken, lijkt het slechts een kwestie van tijd voordat vrijwel elk oppervlak kan worden veranderd in een interface. De buigzame computer komt eraan!

Vraag een politicus of econoom naar het belang van wetenschap, en de kans is groot dat er een verhaal volgt over toegepaste wetenschap. Wetenschap met een direct en aantoonbaar nut voor de samenleving. Belangrijk, zonder meer. Maar daarnaast is er ook nog een ander soort wetenschap. Fundamenteel onderzoek. Wetenschap die bedreven wordt door mensen die willen weten hoe de wereld in elkaar zit, en gewapend met een grote dosis nieuwsgierigheid morrelen aan de grenzen van onze kennis.

Het is die categorie wetenschap waar in economisch zware tijden vaak als eerste het mes in wordt gezet. Niet zo slim, zegt Brian Cox. Juist die intellectuele survivaltochten door de jungle van het onbekende leveren vaak nieuwe, ongedachte kennis op die tot nieuwe innovaties leiden. En geven ons niet zelden een nieuw perspectief op ons bestaan. Dat is van onschatbare waarde, en niet alleen in financieel opzicht.

Bekijk de lezing van Brian Cox hieronder.

Een slecht gezichtsvermogen maakt het vaak moeilijk om mee te doen aan sporten, waardoor veel blinde of slechtziende kinderen (te) weinig bewegen. Ook exergames als Wii Fit en de Eye Toy van Sony lossen dat probleem niet op. Maar een omgebouwde Wii Fit biedt wel perspectief. Onderzoekers van de universiteit van Nevada in Reno fabriceerden de VI Fit, die gamers feedback geeft op basis van geluiden en trillingen in de controllers. Er zijn inmiddels twee spelen beschikbaar: VI Tennis en VI Bowling. De eerste proeven leverden flink wat gezonde beweging op bij de slechtziende kinderen. Ook leuk: omdat de games zijn gebaseerd op de Wii, kunnen VI'ers tegen Wii'ers spelen. Moet een vreemde sensatie zijn, om van de baan gemept te worden door iemand die geen hand voor ogen ziet.

Wat maakt topsporters zo goed? Natuurlijk, lichamelijk verkeren ze in topconditie en beheersen ze hun sport tot in de kleinste finesses. Maar het essentiele verschil zou wel eens in hun hoofd kunnen zitten. Topsporters zien namelijk sneller wat de tegenstander van plan is dan normale stervelingen. Een goeie basketballer weet al 0,7 seconde na het begin van een vrije worp voor 75 procent zeker wat de bal gaat doen, terwijl mindere spelers dat op dat moment nog maar voor 40 procent zeker weten.

Het geheim? Hun brein staat superscherp afgesteld. De hersengebieden die actief zijn als ze zelf bewegen, worden ook actief als ze iemand anders zien bewegen. Dat is bij iedereen zo, maar het effect is bij topsporters veel sterker. Daardoor kunnen ze beter en sneller reageren. Johan Cruijff snapte dat op zijn manier al in 1982: 'Wat is snelheid? Vaak verwisselt de sportpers snelheid met inzicht. Kijk, als ik iets eerder begin te lopen dan een ander, dan lijk ik sneller.'

Wat is je favoriete bezigheid? Lekker eten? Sporten? Een avond op stap met je vrienden? Seks? Zou kunnen, maar waarom besteed je het grootste deel van je vrije tijd dan aan iets heel anders? Leven in een denkbeeldige wereld, dat is waar Amerikanen en Europeanen zich vooral mee bezig houden. Boeken, films, video games en - met stip op nummer een - televisie.

Fantasiewerelden verlokken ons al vroeg. Kinderen van twee doen vliegtuigen na gieren het uit als je een leeuw nadoet. Waarom? Fantasie en fictie kapen onze hersenen, denkt psycholoog Paul Bloom. Ze stimuleren dezelfde hersengebieden die zijn ontwikkeld om ons plezier te geven in het echte leven. We ervaren het alsof het echt is, ook al weten we dat het niet zo is. Met andere woorden: het interesseert je hersenen niet zo of iets echt is of niet. Probeer maar eens een toffee op te eten die de vorm van een drol heeft. Je weet dat het een lekker snoepje is, maar je hersenen schreeuwen: Getverdemme, afblijven! In The pleasures of imagination legt Bloom hoe het kan dat we zoveel plezier beleven aan denkbeeldige werelden.

Alleen jammer dat hij de merkwaardige conclusie trekt dat reality-tv eigenlijk het beste van twee werelden is: echt en toch ook fictie - want op tv. Maar het verklaart misschien wel waarom het voor sommige mensen zo verslavend is.

Het was even een kleine hype vorig jaar, toen Stephen Wolfram zijn wetenschappelijke zoekmachine Wolfram Alpha introduceerde. De zoekmachine spuugt kant-en-klare grafieken, formules en andere data uit in antwoord op specifieke vragen. Interessant voor een kleine doelgroep, maar het publiek wist de site nauwelijks te vinden. Daarom richt Wolfram zich nu op een andere markt: e-books. Die kunnen met behulp van de zoekmachine namelijk eenvoudig worden voorzien van interactieve grafieken, diagrammen en real-time gegevens.

Het succes van de iPad - en de toenemende populariteit van digitale boeken die dat nu al oplevert - zou dus wel eens als geroepen kunnen komen voor Wolfram. Het eerste e-book waaraan de zoekmachine meewerkt is The Elements, over het periodieke systeem. Waar de papieren versie van het boek volstaat met glimmende plaatjes van de verschillende elementen, zit de e-versie stampvol met links naar de vele datasets van Wolfram. Nu maar afwachten of het publiek daar wel op zit te wachten.

De doktoren hadden hem al opgegeven. Zijn longen waren ernstig beschadigd en geen enkele poging om zijn lichaam van zuurstof te voorzien mocht baten. Toch werd de man, een 54-jarige inwoner van Stamproy met Mexicaanse griep, onlangs ontslagen uit het academische ziekenhuis Maastricht. Het geheim? ECMO, oftewel extracorporale membraanoxygenatie.

De patiënt kreeg drie weken lang zuurstof toegediend rechtstreeks in het bloed, zodat zijn longen in rust konden genezen van een zware ontsteking. Dit laatste redmiddel was nog niet eerder toegepast in Europa, zegt het ziekenhuis in een persbericht. Inmiddels heeft het azM het al een tweede keer met succes toegepast.

“Het lijkt wat op een hartlongmachine die hartchirurgen gebruiken als ze voor een bypass of een andere openhartoperatie het hart moeten stilleggen”, zegt Jos Maessen, Hoofd van de afdeling Cardiothoracale Chirurgie. “Waar bij een hartoperatie het bloed slechts een uur lang door de machine gaat, kan dat bij ECMO veel langer duren, tot wel een maand lang”, aldus Maessen.

ECMO stelt de vitale organen in de gelegenheid om te rusten terwijl medicatie en mechanische beademing de patiënt doen herstellen. Indien de ziekte of beschadiging aan hart en/of longen voldoende hersteld is, wordt de ECMO geleidelijk gestopt, waardoor het hart en de longen het werk beetje bij beetje weer overnemen.

Het is al meer dan vijftien jaar een zeer populair vak aan de Universiteit van Amsterdam: Big History, oftewel Geschiedenis in het Groot. Studenten maken in de loop van een trimester een reis van de oerknal tot het heden, en snuffelen onderweg aan de meest uiteenlopende wetenschapsgebieden. De grote instigator en inspirator achter dit vak, Fred Spier, heeft nu een boek geschreven waarin hij al die stof samensmeedt tot een enkel groot verhaal: Big history and the future of humanity.

Spier ziet de afgelopen 13,7 miljard jaar als een ontwikkeling waarin de complexiteit langzamerhand steeds verder toenam. Dat geldt in zijn ogen voor alles, of je het nu hebt over atomen en moleculen of over landbouw en de boekdrukkunst. Een fascinerend boek, dat ondergetekende op vakantie eens lekker van kaft tot kaft gaat uitlezen. VPRO-radio besprak het boek onlangs al. Geinteresseerden die 75 euro toch een beetje duur vinden, kunnen gratis het wetenschappelijke artikel downloaden waarop het boek is gebaseerd.

Het is niet fijn om iemand anders geprikt te zien worden met een naald. Dat is ook te zien in je hoofd; daar worden op zo’n moment deels dezelfde zenuwen actief als wanneer je zelf wordt geprikt. Maar die empathie is minder groot wanneer een blanke een naald ziet verdwijnen in een zwarte hand. En wanneer een Afrikaan een blanke geprikt ziet worden, ontdekten Italiaanse onderzoekers.

Een ongemakkelijk resultaat. Betekent het dat alle blanke en zwarte mensen racistisch zijn? Niet per se. De Italianen voerden hetzelfde proefje uit met een paarse hand en dat leverde volop empathie op van zowel blanke als zwarte mensen. ‘Mensen zijn van nature geneigd om empathie te voelen met de pijn van een ander,’ denkt hoofdonderzoeker Alessio Avenanti, ‘maar raciale stereotypes kunnen die reactie onderdrukken.’ Wel vreemd dat alle Italianen en (in Italie woonachtige) Afrikanen in het onderzoek last hadden van die stereotypes. Een herhaling van de proef met andere groepen lijkt me op zijn plaats.