Nog meer quasideeltjes

  • Door: Nadine Böke (Noorderlicht)
Een schematische weergave van een atoom. De kern bestaat uit positief geladen deeltjes, protonen, en neutrale deeltjes, neutronen. Daaromheen cirkelt een wolk van razendsnel bewegende elektronen. Het aantal protonen bepaalt tot welk element een atoom hoort. De superlichte waterstofatomen hebben een kern met slechts een enkel proton. Loodatomen bevatten 82 protonen. (afbeelding: wikimedia)
Zoom
Een schematische weergave van een atoom. De kern bestaat uit positief geladen deeltjes, protonen, en neutrale deeltjes, neutronen. Daaromheen cirkelt een wolk van razendsnel bewegende elektronen. Het aantal protonen bepaalt tot welk element een atoom hoort. De superlichte waterstofatomen hebben een kern met slechts een enkel proton. Loodatomen bevatten 82 protonen. (afbeelding: wikimedia)

En ook: blinde muizen kunnen zien na stamcelinjectie, telefoons met X-ray vision, waarom elektrische auto’s voor vrouwen zijn en wiskundige filmpjes.

Een schematische weergave van een atoom. De kern bestaat uit positief geladen deeltjes, protonen, en neutrale deeltjes, neutronen. Daaromheen cirkelt een wolk van razendsnel bewegende elektronen. Het aantal protonen bepaalt tot welk element een atoom hoort. De superlichte waterstofatomen hebben een kern met slechts een enkel proton. Loodatomen bevatten 82 protonen. (afbeelding: wikimedia)
Zoom
Een schematische weergave van een atoom. De kern bestaat uit positief geladen deeltjes, protonen, en neutrale deeltjes, neutronen. Daaromheen cirkelt een wolk van razendsnel bewegende elektronen. Het aantal protonen bepaalt tot welk element een atoom hoort. De superlichte waterstofatomen hebben een kern met slechts een enkel proton. Loodatomen bevatten 82 protonen. (afbeelding: wikimedia)
Elektronen zijn elementaire deeltjes die rondjes draaien om de kernen van atomen, maar ook los kunnen voorkomen. Hoewel ze in principe ondeelbaar zijn, kunnen ze toch worden opgesplitst in quasideeltjes.

Vorige week was het majorana-fermion in ons land groot nieuws. En hop, daar zijn alweer twee nieuwe quasi-deeltjes. In Nature beschrijft een groep natuurkundigen hoe zij een elektron, dat in de basis een elementair (oftewel ‘ondeelbaar deeltje’) is, hebben opgesplitst in een quasi-deeltje dat de spin van het elektron bevat en eentje dat informatie over de locatie van het elektron bevat. Nature heeft er zelf een heel aardig nieuwsartikel over op de site staan. Voor een nog iets simpelere uitleg kun je bijvoorbeeld terecht bij de BBC.

Britse wetenschappers zijn erin geslaagd blinde muizen te laten zien met behulp van injecties met stamcellen. Ok, de muizen waren niet volledig blind; zij waren alleen nachtblind. Dat kwam doordat op hun netvlies lichtgevoelige cellen die we in het Nederlands staafjes noemen ontbraken. Overdag gebruik je een ander type cel om te kunnen zien, de kegeltjes. De Britse artsen injecteerden de netvliezen van de nachtblinde muizen met nog onontwikkelde voorlopercellen van staafjes uit de ogen van jonge muizen. En dat werkte dus. Meer informatie en een filmpje vind je hier.

Ingenieurs van de universiteit van Dallas beweren dat zij beeldchips hebben ontworpen die het mogelijk maken om met je telefoon door voorwerpen heen te kijken. Ja, je leest het goed. Het idee is dat je je telefoon bijvoorbeeld op een muur kunt richten, en dan kunt zien wat er in die muur zit (handig voor klussers) of zelfs wat erachter ligt. Persoonlijk ben ik nog een tikje skeptisch. De wetenschappers zijn trouwens wel zo netjes dat ze de chips een beperkt bereik willen geven. Namelijk zo’n 10 centimeter. Anders zou de aloude droom van menig tienerjongen – een speciale X-ray vision bril waarmee je door kleding heen kunt kijken – opeens wel heel dichtbij komen.

Dacht je dat elektrische auto’s een modern verschijnsel waren? Niet dus. In dit artikel lees je hoe in 1907 maarliefst een kwart van de auto’s een elektrische accu had in plaats van een benzinemotor. Het probleem van die auto’s was destijds hetzelfde als nu: je kon er maar een beperkte afstand mee rijden. Geen probleem, vond men toen. Elektrische auto’s waren destijds typisch iets voor vrouwen. Die hoefden toch nooit ver van huis te zijn.

Tot slot vind je in deze bespreking van de nieuwe iPad-app Minds of Mathematics een serie leuke klassieke filmpjes over de wiskunde.