De magie van 'shrooms'

Hoe beïnvloeden paddo's het brein?

  • Door: Chiel Versteeg
Zoom
© Roger B.

Psychedelische drugs kunnen interessante, maar ook zeer beangstigende ervaringen opleveren. Druipende muren, zwevende boeken en dansende banken zijn hallucinaties die deze drugs zomaar kunnen oproepen. Er is nog weinig bekend van de werking van deze drugs op de hersenen. Een onderzoeksteam ging op zoek naar de magie van ‘magic mushrooms’.

Zoom
© Roger B.

Magic mushrooms, ook wel bekend als shrooms, psilo’s, en in grootvaders Nederlands paddo’s, zijn interessante paddenstoelen. Deze fungi bevatten namelijk psilocybine (en psilocine) wat een hallucinogeen is. Deze werkzame stoffen in paddo’s kunnen uiteenlopende effecten hebben. Van kleine hallucinaties tot diepe, bijna spirituele ervaringen. Ze worden dan ook niet voor niets ‘magic’ genoemd. Veel mensen denken dat psychedelische ervaringen veroorzaakt worden door een toename in hersenactiviteit. Het tegenovergestelde blijkt waar te zijn. Een onderzoeksteam onder leiding van David Nutt zocht uit waar de ‘magie’ van paddenstoelen nu precies vandaan komt. In PNAS tonen zij aan dat de bloed- en zuurstoftoevoer van de hersenen een grote rol speelt. ‘Shrooms' zouden zo zelfs depressie tegen kunnen gaan.

De neurowetenschappers brachten de hersenen van dertig proefpersonen in beeld door twee aanvullende MRI technieken te gebruiken. Het liefst zouden ze natuurlijk direct de hersenactiviteit meten. Helaas is dit bijna onmogelijk, dus worden veranderingen in de stofwisseling gemeten als indicatie van hersenactiviteit. Voor dit onderzoek is functionele MRI gebruikt, die bloedtoevoer en zuurstofgehalte van het bloed meet. De scans zijn gemaakt nadat de proefpersonen psilocybine hadden gekregen. Door de ervaringen van de proefpersonen te vergelijken met de meetresultaten, konden de wetenschappers verbanden leggen tussen de effecten van psilocybine op de hersenen en de ervaringen van de proefpersonen.

Psilocybine blijkt de zuurstoftoevoer naar de hersenen significant te verminderen. Dit effect lijkt samen te hangen met veranderde waarneming die de proefpersonen ervoeren. De MRI technieken die de wetenschappers gebruikten zijn afhankelijk van de werking van de bloedvaten. Ze hebben daarom rekening gehouden met eventuele lichamelijke effecten die psilocybine kan hebben op het werken van hart en bloedvaten. Zelfs met deze correctie blijft de bloedtoevoer naar de hersenen significant laag.

De verminderde zuurstoftoevoer zorgde voor een flink verlaagde activiteit in twee hersendelen. De eerste is de prefrontale cortex en de tweede de gyrus cinguli posterior. De gyrus lijkt te maken te hebben met zelfbewustzijn en zelfbeschouwing. De vele verbindingen van dit deel wijzen op een belangrijke functie als knooppunt in de hersenen. Als dit hersendeel inderdaad een knooppuntfunctie verzorgd zou de verlaagde activiteit in dit deel wel eens de oorzaak kunnen zijn van het psychedelische effect van paddo’s. Het effect van psilocybine kan gezien worden als het verwijderen van een rem op onze waarneming, interpretatie en denken. In tegenstelling tot wat vaak gedacht wordt lijken psychedelische effecten veroorzaakt te worden door een afname in hersenactiviteit.
 
Volgens David Nutt gaan de implicaties van hun onderzoek verder dan een verklaring van de werking van psilocybine. Hun resultaten geven aanwijzingen dat de regio’s met verminderde activiteit cruciaal zijn voor onze waarneming van de werkelijkheid. Ze zouden normaal vooral zorgen voor de ‘rem’ die psilocybine juist wegneemt. Paddo’s zouden daarom zelfs gebruikt kunnen worden voor de behandeling van depressie, aangezien de hersenactiviteit tijdens een depressie in deze regio’s juist verhoogd is. Psilocybine zou dit kunnen stabiliseren.

 Bron:
David J. Nutt e.a., Neural correlates of the psychedelic state as determined by fMRI studies with psilocybin. In: PNAS