Roken is slecht voor je; dat weet iedereen inmiddels wel. Maar er komt nog altijd nieuwe informatie naar buiten die laat zien hoe slecht het wel niet is. Los van het welbekende sterk verhoogde risico op (long)kanker, hart- en vaatziekten en de recente discussie over giftige additieven, blijkt tabak nu ook je geheugen aan te tasten. Tenminste, als je man bent.

Een groep Britse en Franse medische wetenschappers beschrijft deze week in het blad Archives of General Psychiatry de resultaten van een zeer grootschalig, langdurig onderzoek naar de effecten van roken op geheugenfuncties. Zij maakten gebruik van data uit de Whitehall II cohort studie, waarbij 25 jaar lang de gezondheid van duizenden Britse ambtenaren werd bijgehouden.

In de laatste tien jaar van deze studie namen Severine Sabia en haar collega’s op verschillende momenten geheugentesten af bij de ambtenaren. Bij de eerste test waren de 5099 onderzochte mannen en 2137 onderzochte vrouwen gemiddeld 56 jaar oud. In de daarop volgende jaren zag Sabia een duidelijk effect van roken op de hersenen: bij verstokte rokers gingen verschillende hersenfuncties, zoals het kortetermijngeheugen en het taal- en rekenvermogen in sneller achteruit dan bij niet-rokers. Gemiddeld functioneerden zij aan het einde van het onderzoek zo’n tien procent slechter dan degenen die nooit van hun leven een sigaret opstaken.

De wetenschappers zagen ook een duidelijk effect van de hoeveelheid sigaretten die mensen opstaken. Hoe meer iemand rookte, hoe harder het geheugen achteruit ging naarmate diegene ouder werd. Stoppen met roken hielp, maar wel pas na een poosje. Bij mensen die recent gestopt waren met roken ging het geheugen alsnog snel achteruit. Maar bij mensen die ten tijde van de eerste test al zeker tien jaar gestopt waren, gingen de hersenen ongeveer met hetzelfde tempo achteruit als bij niet-rokers.

Opvallend aan het onderzoek van Sabia en haar team is dat deze resultaten alleen golden voor mannen. Zij geven hier wel een mogelijke verklaring voor: de deelnemende vrouwen rookten allemaal minder dan de deelnemende mannen. Dat sluit aan bij de bevinding dat het effect op het geheugen groter is naarmate iemand meer rookt; de vrouwen rookten over het algemeen simpelweg te weinig om een eenduidig effect op hun hersenfuncties te kunnen meten.