Waar ligt Noord-Amerika? En waar Australië? Iedereen met een beetje kennis van geografie kan deze continenten waarschijnlijk zonder veel problemen aanwijzen op een kaart of globe. Maar ooit lagen deze werelddelen op hele andere plekken. Zo’n 250 miljoen jaar geleden bestond er maar één groot supercontinent, Pangea. Dankzij een verschijnsel genaamd plaattektoniek dreven de verschillende onderdelen van dat supercontinent langzaam uit elkaar, tot ze de werelddelen werden die we nu kennen. Dit proces heeft bovendien niet één keer, maar meerdere keren plaatsgevonden: het aardoppervlak is continu in beweging, en de continenten zitten vast in een eeuwigdurende dans van naar elkaar toe en van elkaar af drijven.

Ooit zal er dus weer een nieuw supercontinent komen. Het duurt nog wel even voor dit zo ver is; toch speculeren geologen graag over hoe dit continent eruit zal zien, en waar op de aardbol dit continent terecht zal komen. Volgens de traditionele theorieën rondom supercontinenten zijn er grofweg twee scenario’s mogelijk: een nieuw supercontinent zal zich vormen op precies dezelfde plek als het vorige supercontinent, of juist precies aan de tegenovergestelde kant van de aardbol.

In Nature van deze week betwisten drie geologen van de Yale University deze theorie. Via een ingewikkeld rekenmodel, waarbij onder meer rekening wordt gehouden met het true polar wander-effect (het idee dat de polen niet op een vaste plaats liggen, maar over lange tijdsperiodes een beetje wiebelen) maken zij aannemelijk dat het eerstvolgende supercontinent op een heel andere plek zal komen te liggen.

Pangea lag op de evenaar, met het centrum op ongeveer hoogte waar nu West-Afrika ligt. Het volgende supercontinent, Amasia (zo genoemd omdat de beide Amerika’s met elkaar en met Eurazië zullen gaan bosten), zal volgens Ross Mitchell en zijn collega’s op de plek van de huidige Noordpool komen te liggen. Oftewel, wanneer je de aarde als bol beschouwd, niet nul of 180 maar negentig graden verderop ten opzichte van het vorige supercontinent.

De Amerikaanse geologen hebben bovendien berekeningen gedaan aan andere historische supercontinenten. Hoe verder terug in de tijd, hoe lastiger het is om te bepalen waar zo’n enorm continent ooit gelegen moet hebben ten opzichte van de polen en de ring van de evenaar. Met hun model maken Mitchell en zijn team aannemelijk dat Rodinia en Nuna, de supercontinenten van grofweg 1 miljard en 1,6 miljard jaar geleden, ook onder hoeken van negentig graden ten opzichte van elkaar en van Pangea lagen.

De toekomst zal uit moeten wijzen of de drie wetenschappers gelijk hebben. Overigens duurt het nog wel even voor Amasia er komt: zo’n 50 tot 200 miljoen jaar.