Miltvuur is een dodelijke ziekte, veroorzaakt door de bacterie Bacillus anthracis. Antrax, heet de ziekte in het Engels. Eind september 2001, toen de Verenigde Staten nog op hun grondvesten stonden te schudden door de gebeurtenissen van de 11e, verstuurde iemand enveloppen met sporen van de bacterie naar twee senatoren en diverse media. Vijf mensen stierven, zeventien anderen werden ziek.

Sindsdien zijn er miljarden dollars gestoken in onderzoek naar een bacterie die normaliter nauwelijks levens zou eisenen die niet van mens naar mens kan overspringen, en het aankopen van heel veel doses vaccin ertegen. Doden door poeder in enveloppen zijn sindsdien niet te betreuren geweest.

Maar er is inmiddels wel veel meer bekend over de gevreesde bacterie en de manier waarop hij mensen ziek maakt. Bij dat onderzoek viel op dat cellen van de ene persoon veel gevoeliger waren voor deze ziekteverwekker dan die van een ander. Onderzoekers in Stanford (Californië) snappen nu waarom, schrijven ze in PNAS.

Voor de proeven die ze in PNAS beschrijven, hebben ze cellen gebruikt van 234 mensen van heel verschillende volkeren: Yoruba uit Nigeria, inwoners van de staat Utah wiens voorouders uit het noorden en westen van Europa kwamen, Japanners uit Tokio en Chinezen uit Beijing.

Het verschil in gevoeligheid kon wel een factor 30 duizend verschillen, en dat lag aan de manier waarop de cellen reageerden op PA, een eiwit dat de miltvuurbacterie uitscheidt. Dat eiwit helpt twee andere, giftige eiwitten de mensencellen in.

Maar bij sommige mensen werkt dit niet. De cellen van drie inwoners van Utah reageerden er nauwelijks op. Tussen de overige mensen zat nog altijd een enorme spreiding in gevoeligheid: de een was 250 keer zo gevoelig als de ander.

Wegvagen van de beschaving

Even terzijde: gemiddeld waren de Chinese, Afrikaanse en Japanse cellen drie keer zo gevoelig als die van de mensen van Europese afkomst, dat illustere drietal niet eens meegerekend. Dus je kunt meteen al concluderen dat andere ziekteverwekkers geschikter basismateriaal zijn als het wegvagen van de westerse beschaving je doel is.

Waar lag het verschil in gevoeligheid nu aan? Het kostte veel geëxperimenteer om daar achter te komen. Omdat er kinderen met beide ouders aan het onderzoek meededen, konden de onderzoekers vaststellen dat de gevoeligheid erfelijk was. Het lag niet aan één plek op het DNA, maar er was wel een gen dat grote invloed had: CMG2, het recept voor een eiwit aan het celoppervlak dat het miltvuureiwit nodig heeft om gif de cel in te smokkelen.

Tussen mensen zijn allerlei kleine verschillen in de vorm van het CMG2-eiwit. Maar het zijn vooral de verschillen die bepalen hoeveel van dit eiwit er wordt gemaakt waar het om draait. Dat is de hoofdreden dat de gevoeligheid voor de miltvuurbacterie zo enorm uiteenloopt. Tenminste, in het soort cellen dat in dit onderzoek werd getest. En zo zijn er nog wel meer voorbehouden. Reden voor meer onderzoek, als de Amerikaanse belastingbetaler dat nog kan en wil opbrengen.