Het klimaat is in zwaar weer terechtgekomen. De onderhandelingen zitten in het slop, het klimaatpanel ligt onder vuur en in veel landen is het onderwerp uit de top van de politieke agenda geduikeld. Komt dat nog wel goed? Onheilsprofeten verkondigen dat het Armageddon niet meer is af te wenden. Klimaatverandering is als een tanker, beweert bijvoorbeeld Gwynne Dyer in zijn boek‘Klimaatoorlogen’: koersvast gaat de wereld een fatale opwarming tegemoet.

 

Maar is dat wel zo, vroegen klimaatwetenschappers van het Carnegie Instituut in Stanford, Californië zich af. Natuurlijk, de uitstoot van CO2 gaat nog wel even door. We kunnen niet vandaag alle kolencentrales sluiten en alle auto’s aan de kant zetten. Maar stel dat we vanaf heden geen enkel apparaat of voertuig meer produceren dat op fossiele brandstoffen draait. En dus via ‘natuurlijke’ verloop al die bronnen van CO2 vervangen door duurzame alternatieven, hoe staat de wereld er dan over vijftig jaar voor?

 

Die vraag resulteerde in een fikse rekenpartij, waarbij de onderzoekers nogal wat aannames nodig hadden en dus bij hun conclusies enkele slagen om de arm moesten houden. Zo gingen ze uit van een afschrijvingsduur van auto’s die ze in industriële jaarverslagen hadden gevonden, maar waren ze zich ervan bewust dat mensen langer doorrijden in hun benzineslurpende SUV als de overheid de verkoop van nieuwe heeft verboden.

 

Verder hanteerden ze standaard scenario’s over de toename van het transport of het gebruik van energie in huishoudens, zoals die gebruikt worden door het IPCC of het IEA. En gingen ze ook voor niet aan energie gerelateerde bronnen, zoals de landbouw, uit van scenario’s uit de koker van het IPCC.

 

Ondanks dat ze veel van het IPCC overnamen, was hun uitkomst heel anders. Schatte het klimaatpanel in 2007 nog dat de mensheid, als ze op de huidige voet zou doorgaan, tot 2060 zo’n drie tot zeven biljoen ton CO2 aan de atmosfeer zou toevoegen – de Amerikanen komen een factor tien lager uit: ongeveer 500 miljard ton, schrijven ze in Science.

 

Die totale uitstoot voert de concentratie CO2 in de atmosfeer op van de huidige 385 ppm (parts per million) naar 430 ppm. En dat is betrekkelijk veilig onder de grens van 450 ppm die wetenschappers (en politici) aanhouden omdat die enige garantie geeft dat de opwarming van de aarde beheersbaar blijft. Volgens gangbare modellen warmt de aarde bij die CO2-concentratie op tot ongeveer 1,3 graden Celsius (boven het pre-industriële niveau).

 

De onderzoekers zeggen dat ze verrast waren door deze uitkomst. ‘Toen we aan dit onderzoek begonnen, dachten we dat de bestaande apparaten en voertuigen genoeg waren om ons voorbij die 450 ppm grens te brengen,’ zegt eerste auteur Steven Davis. De dreiging komt dus van de machines die we nog gaan bouwen, voegt hij daaraan toe, en dan moeten we er niet op vertrouwen dat de slimme elektrische auto ons op weg helpt. De infrastructuur speelt een minstens zo grote rol. ‘Ons land staat nu eenmaal vol met tankstations waar je benzine kunt krijgen. Niet met oplaadpunten voor je batterijen. Voorlopig wordt de benzine-auto makkelijker verkocht dan de elektrische.’

 

Precies, reageert Martin Hoffert van de universiteit van New York in een commentaar. Nieuwe technologieën alleen kunnen de stijgende trend in de CO2-uitstoot niet keren. ‘Ondanks alle inspanningen stijgt die uitstoot sneller dan ooit,’ schrijft hij. En hij noemt twee oorzaken waarom bestaande technologieën daar geen verandering in kunnen brengen.

 

Duurzame energiebronnen zoals zon en wind zijn voorlopig niet in staat om op grote schaal operationeel te worden, omdat de opslagsystemen voor het geval het niet waait of de zon niet schijnt, nog niet voldoen. ‘Denemarken en Noorwegen hebben daarbij wel vooruitgang geboekt maar voor een land met de infrastructuur als de VS is meer nodig.’

 

Bovendien is de wereld nog steeds verslaafd aan fossiele brandstoffen. Olie en gas zijn bijna over hun top heen, maar dat leidt er volgens Hoffert alleen toe dat de wereld terugvalt op kolen. ‘We zullen flink moeten investeren in de ontwikkeling van duurzame energieën,’ schrijft hij. ‘Maar tegenover elke dollar die daaraan wordt besteed, staan twaalf dollar aan subsidie voor fossiele brandstoffen.’

 

 

Joep Engels

 

Steven Davis e.a.: ‘Future CO2 Emissions and Climate Chance from Existing Energy Infrastructure’, in Science van 10 september 2010