‘De terugkeer van religie gaat de wetenschap de komende jaren volgens mij behoorlijk hinderen en beïnvloeden. Ik heb over de hele wereld onderzoek gedaan naar wat er aan de hand is, en wat mij opvalt is een enorm religieus reveil. Vooral in opkomende economieën als  Brazilië en Turkije, Indonesië en Maleisië zie je het heel duidelijk. Veel mensen onderschatten dat. In Amerika zagen we het al een tijdje, maar in deze landen begint het ook steeds meer te spelen.

 

Dat zal niet ongemerkt aan de wetenschap voorbijgaan. Denk bijvoorbeeld aan de gezondheidszorg. De medische wetenschap staat nu voor de vraag of ze het leven gaat verlengen met allerlei fantastische ingrepen. Worden we straks allemaal 120 jaar, zoals in de Bijbel staat? In dergelijke discussies zullen religieuze argumenten een steeds belangrijkere rol gaan spelen. Hetzelfde geldt voor genetische manipulatie. Ik had daar laatst een discussie over op de Landbouwuniversiteit in Wageningen en de hoogleraren daar erkenden schoorvoetend dat ze er ook steeds meer mee te maken krijgen.

 

Voor veel Europeanen lijkt het nu misschien nog ver weg, maar seculier Europa is echt een eiland in de wereld. In China bijvoorbeeld noemt de meerderheid van de bevolking zich boeddhistisch of taoïstisch. De nieuwe elite daar, ook de politieke elite, schoolt zich niet alleen aan de universiteit, maar ook in kloosters, om te leren hoe ze moeten omgaan met het taoïsme. Dat heeft een enorme invloed op de manier waarop ze handelen. China is bijvoorbeeld heel druk bezig zijn economie te vergroenen.

 

De reden daarvoor is voor een deel natuurlijk economisch. Ze willen over een paar jaar graag allemaal elektrische auto’s en fietsen maken, dat worden hun nieuwe exportproducten. Maar er is nog een reden: Chinezen zijn zich ervan bewust dat ze het enige volk zijn dat al 6.000 jaar op dezelfde plek woont. Ze zien hun land als heilige grond, waaraan ze het verplicht zijn om het met respect te behandelen. Niet alleen de burgers vinden dat, maar ook de ministers. Dat is fascinerend om te zien.

 

West-Europa is de afgelopen tijd juist geseculariseerd. Maar wij realiseren ons onvoldoende dat we een uitzondering zijn in de wereld. Ik verwacht overigens ook niet dat Europa seculier blijft. Ik hoor hier veel argumenten die eigenlijk religieus zijn, maar niet zo gebracht worden. Het verzet tegen genetische manipulatie bijvoorbeeld, dat is heel religieus: je mag niet aan de planten – lees: de schepping – komen. De milieu- en klimaatbeweging luiden in feite de geboorte van een nieuwe kerk in. De groene kerk. Greenpeace was een van de voorlopers in de die ontwikkeling.

 

Je kunt dat heel goed vergelijken met de opkomst van het Christendom 2000 jaar geleden. Dat kun je zeggen: de milieubeweging baseert zich op wetenschappelijk onderzoek en rationele overwegingen, hoe kun je dat vergelijken met het Christendom? Maar vergeet niet dat het Christendom destijds dezelfde argumenten gebruikte. Dat presenteerde zich ook als het redelijke alternatief voor alle hocus pocus-goden die iedereen toen aanbad. De groene beweging is diep-religieus, ze aanbidden de natuurgod, moeder aarde.

 

Ik denk dat het belangrijk is om dingen in dat religieuze kader te plaatsen. Europa blijft niet seculier. Of het wordt steeds minder belangrijk.’

 

Tekst: Bouwe van Straten