Met elektrische stroom de hersenen beïnvloeden. Dat klinkt nog altijd futuristisch. Maar het kan ervoor zorgen dat een Parkinsonpatiënt niet meer zo hevig trilt. Of dat een patiënt met een dwangstoornis zijn of haar handen nog maar 25 keer per dag wast in plaats van 500 keer. In Labyrint: de voor- en nadelen van Deep Brain Stimulation.

Bij Deep Brain Stimulation worden elektroden in het brein geplaatst die steeds elektrische signalen doorgeven vanuit een batterij in de borstkas. De risico’s van de operatie zijn niet gering, maar toch is DBS bezig aan een flinke opmars.

Al in de jaren ‘60 experimenteerde de Spaanse wetenschapper José Delgado met het implanteren van elektrodes in het brein. Zijn experimenten waren vrij wreed, talloze proefdieren moesten eraan geloven.

Delgado kon ze naar believen agressief gedrag laten vertonen, heel rustig maken of laten slapen. Beroemd is zijn demonstratie van een stier in een Spaanse arena die hij tijdens een aanval op een rode lap met één druk op de knop tot stilstand wist te brengen. Delgado zelf had wat merkwaardige motieven voor zijn experimenten, hij droomde van een psycho-civilized society. Hij wilde afwijkend gedrag kunnen beïnvloeden. Al het rare gedrag moest met een hersenchip in de hersenen worden gecorrigeerd. Hij werd uiteindelijk als een fantast gezien. Bekijk hier een filmpje over Delgado en zijn experimenten op Youtube.

Mede door Delgado zijn hersenoperaties voor psychiatrische aandoeningen lange tijd not done geweest. Maar het succes van Deep Brain Stimulation bij Parkinson patiënten is enorm en heeft de deur naar psychochirurgie weer op een kier gezet. Recente experimenten met depressies, verslavingen en zware dwangneurosen zijn zeer hoopgevend en nemen een enorme vlucht. 

Sexy lingerie
Toch is er ook een keerzijde aan deze ingreep. Een derde van de succesvol behandelde Parkinsonpatiënten vertoont na de operatie opeens impulsiever gedrag. Ze kopen sexy lingerie voor hun vrouw of beginnen heel macho met hun auto te scheuren. Gedrag dat ze voor de ingreep nooit aan de dag legden. Er is zelfs een geval bekend waarvan de patiënt de rechter gevraagd heeft of hij onder toezicht gesteld kon worden wanneer de breinstimulator aan staat.

De patiënten zijn dan weliswaar van hun bevingen af maar ze hebben geen weet meer hoe onverantwoordelijk ze handelen. Wetenschappers vragen zich inmiddels af wie er juridisch aansprakelijk kan worden gesteld als deze mensen iets uithalen dat schadelijke gevolgen heeft. Het wachten is op de eerste rechtszaak. 

Uitzending: woensdag 10 maart, 20.50 uur, Ned 2 en nu online te zien, met veel achtergrondinfo. Volg Labyrint ook op twitter (@labyrinttv) of Facebook.

**

Donderdag 11 maart in Noorderlicht Radio:  Peter-Paul Verbeek over ethische dilemma's DBS, 15.25 uur op Radio 1