Biodiversiteit is het sleutelwoord voor een gezond ecosysteem. Volgens een groep Amerikaanse onderzoekers gaat de aandacht echter nog teveel naar de noodzaak van een grote verscheidenheid aan diersoorten, en te weinig naar het belang van veel verschillende leefpopulaties. Zij stellen dat juist genetische diversiteit tussen populaties van groot belang is voor een sterk en veerkrachtig ecosysteem. En dat levert volgens een nieuwe studie ook economische voordelen op.

Daniel Schindler van de Universiteit van Washington dook met collega-onderzoekers in ruim vijftig jaar geschiedenis van de visserij op wilde rode zalm in de Bristolbaai in Alaska. De smakelijke zalmen uit dat gebied zijn goed voor een omzet van meer dan 120 miljoen dollar per jaar. De opbrengst uit de Bristolbaai is veel stabieler dan uit andere delen van Amerika, waar de populatiediversiteit onder zalmen door menselijk ingrijpen enorm is afgenomen. De onderzoekers doen deze week in Nature verslag.

Honderden populaties
De Bristolbaai is een tamelijk ongeschonden gebied in het oostelijk deel van de Beringzee, waar diverse rivieren op uit komen. Elke rivier in het gebied kent enkele tientallen tot honderden zalmpopulaties. De zalmen uit de verschillende populaties zijn ingesteld op de rivier waar ze zijn geboren en naar terugkeren. Door de grote genetische diversiteit floreren sommige populaties in koude en natte jaren, terwijl andere het beter doen wanneer het heet en droog is.

Hierdoor is de fluctuatie in de jaarlijkse visopbrengst volgens de onderzoekers 2,2 keer kleiner dan wanneer er slechts één grote populatie zou zijn. Vissersbedrijven in het gebied gaan maar zelden over de kop. Dit in tegenstelling tot andere delen van Amerika. In ooit zalmrijke rivieren in bijvoorbeeld Californië en Washington is het aantal zalmpopulaties dramatisch gedaald door overbevissing, inperking van het leefgebied door onder meer de aanleg van dammen, en het grootschalige gebruik van zalmkwekerijen.

Aandelenmarkt
Schindler is geen voorstander van kwekerijen, waar de zalmen in feite één grote populatie vormen met weinig genetische diversiteit. Dit is veel minder stabiel dan visserij die zich baseert op wilde visvangst uit een groot aantal populaties. Maar volgens Schindler kijken beheerders nu nauwelijks naar populatiediversiteit, terwijl de snelheid waarmee populaties uitsterven zeker duizend keer hoger ligt dan die waarmee soorten uitsterven.

Schindler vergelijkt het beheren van de zalmpopulaties met beleggen op de aandelenmarkt; niet op één paard wedden, maar zorgvuldig risico spreiden voor de toekomst. Hij pleit er voor om niet alleen steeds de meest florerende populaties te vangen, maar om de visstrategie af te stemmen op het behoud van populaties. Deze strategie is volgens hem ook in te zetten voor de bescherming van andere diersoorten, zoals populaties tonijn.

Olieramp
Het onderzoek van Schindler en zijn team laat overduidelijk zien hoe een florerende visstand en een economisch gezonde visindustrie hand in hand kunnen gaan, maar het grote gevaar is dat economische krachten op de korte termijn zullen overwinnen.

De kans is groot dat Schindler een roepende in de woestijn is. De Bristolbaai staat mogelijk op de vooravond van ingrijpende ontwikkelingsplannen, zoals grootschalige winning van koper en goud, de aanleg van een hydro-elektrische dam en olieboringen. Inperking van de rivieren zal directe gevolgen hebben voor het aantal zalmpopulaties. En een groot olielek, zoals nu speelt in de Golf van Mexico, zal veel zalmenpopulaties fataal worden. De hoop is dat Schindler vanwege de recente olieramp voldoende aandacht kan trekken voor zijn beschermingsplannen.

Paul Schilperoord

Daniel E. Schindler e.a., ‘Population diversity and the portfolio effect in an exploited species’, in Nature, 3 juni 2010.