Het is een bekend broodje-aap-verhaal: zet als je gaat slapen een koptelefoon op met een luistercursus voor een vreemde taal, en voilà: bij ontwaken spreek je de taal vloeiend. Het verhaal komt voort uit het idee dat slaap je leervermogen bevordert. Dat dit zo is, weten wetenschappers al jaren. Ook het achterliggende mechanisme wordt langzaamaan steeds duidelijker. En een paar jaar geleden werd ontdekt dat niet alleen een goede nachtrust, maar ook een dutje overdag goed is voor je geheugenvorming.

Nu blijkt dat je, overdag tenminste, niet eens per se hoeft te slapen om nieuwe informatie goed in je geheugen op te slaan. Simpelweg pauze nemen is voldoende, schrijven Amerikaanse psychologen deze week in Neuron. Zij waren benieuwd of het proces van geheugenconsolidatie, waarbij nieuw binnengekomen informatie echt wordt vastgelegd in je hersenen, ook optreedt als je wakker bent.

Dit opslagproces is goed te volgen door te kijken naar de activiteit van je hersenen. De herinnering aan een nieuw stukje informatie wordt namelijk vastgelegd doordat de hersencellen die met dat specifieke stukje informatie te maken hebben een flinke poos steeds opnieuw actief zijn. Zo prenten ze zich als het ware die nieuwe informatie goed in.

Voor hun onderzoek stelden de psychologen proefpersonen bloot aan een associatietest. Ze kregen een serie van telkens twee foto’s te zien. Ondertussen werd met een fMRI-apparaat hun hersenactiviteit in de gaten gehouden. Na het testje kregen de proefpersonen te horen dat ze moeten uitrusten en hun gedachten daarbij lekker vrij moesten laten. Ook in deze rustpauze werd de hersenactiviteit bijgehouden.

Uit de fMRI-metingen bleek dat in die rustpauze de hersenen van de proefpersonen precies dat deden waarvan werd gedacht dat het vooral in je slaap gebeurt: actief de nieuwe informatie opslaan. Bovendien bleek er een duidelijk verband tussen de mate van deze geheugenopslag-activiteit en de mate waarin proefpersonen na de pauze nog wisten welke foto’s bij elkaar hoorden. Hoe meer opslagactiviteit in rust, hoe beter de score op de test.

“Even koffiepauze nemen na een college kan je dus helpen alles wat je net hebt geleerd goed tot je te nemen”, meent onderzoekster Lia Davachi. “Ons onderzoek laat zien dat rust belangrijk is voor het geheugen en daarmee het prestatievermogen. Je hersenen hebben het nodig dat jij je goed ontspant, zodat zij goed hun werk kunnen doen. Dat is iets waar we weinig rekening mee houden in huidige maatschappij, waarin we dankzij moderne technologieën voortdurend worden voorzien van nieuwe informatie.”

Met dit nieuwe onderzoek vervalt het argument voor siësta’s op het werk. Maar vaker pauze nemen zou dus wel goed kunnen zijn voor de productiviteit. En wie zijn hersenen echt wil verwennen, neemt in zo’n pauze geen kop koffie maar een glas melk, of knabbelt wat groene salade of noten weg. Daar zit namelijk magnesium in. En in dezelfde editie van Neuron staat ook een artikel waarin wordt beschreven hoe magnesium geheugenvorming helpt. Het blijkt, in ratten tenminste, de aanmaak van verbindingen tussen hersencellen te stimuleren.

Nadine Böke

Arielle Tambini, Lila Davachi e.a., Enhanced Brain Correlations during Rest Are Related to Memory for Recent Experience, in: Neuron, 27 januari 2010

Inna Slutsky e.a., Enhancement of Learning and Memory by Elevating Brain Magnesium, in: Neuron, 27 januari 2010