Stel je voor: je slikt een pil door. Maagsappen activeren een minuscuul chipje dat in de pil zit, dat vervolgens signalen begint uit te zenden naar een chip die je op de huid draagt. Je iPhone heeft dat in de gaten en neemt contact op met de computer van je huisarts, die daardoor in een oogopslag kan zien of je de pil op tijd hebt ingenomen.

Toekomstmuziek, deze medische Big Brother? Nauwelijks. Het Californische bedrijfje Proteus Biomedical heeft deze technologie al ontwikkeld. De Zwitserse farmaceut Novartis legde twee weken geleden 24 miljoen dollar op tafel voor de exclusieve rechten op de techniek. Dus reken er maar op dat deze futuristische pilletjes binnenkort op de markt komen.

En niet zonder reden. Uit onderzoek blijkt dat een derde tot de helft van alle voorgeschreven medicijnen niet – of niet op tijd – wordt ingenomen. Alleen al in de VS leidt dat tot een medische schadepost van naar schatting 100 miljard dollar per jaar.

Slimme pillen zijn dan ook voorbestemd om big business te worden. Ook Philips heeft al een aparte divisie opgezet voor de ontwikkeling van intelligente pillen, en het Amerikaanse MicroCHIPS richt zich op implanteerbare microchips. En wat te denken van de waarschuwingsdop van Vitality? Schroef deze dop op je flesje pillen, en je ontvangt een reminder op je mobieltje als je niet op tijd een pil neemt.

Digitale innovaties
Slimme pillen zijn slechts een voorbeeld van de digitale innovaties die de gezondheidszorg gaan transformeren, denkt Eric Topol, professor in de genomica. Hij voorspelt dat deze ontwikkelingen in de jaren tien van de 21ste eeuw een hoge vlucht gaan nemen, schrijft hij in Science Translational Medicine.

Zijn argumentatie is simpel. Het afgelopen decennium zag de massale verspreiding van mobieltjes en draadloze technologie. Nu telefoons steeds slimmer worden, de bandbreedte van netwerken steeds groter en implanteerbare en inslikbare sensoren betaalbaar, is alles klaar voor de volgende stap: het continu monitoren van je gezondheid.

Veel mensen vinden dat hartstikke leuk om te doen. Duizenden mensen hebben al een sensor in hun loopschoenen, die snelheid en gelopen afstand doorseint aan hun iPod, die vervolgens uitrekent hoeveel calorieën ze hebben verbrand en hoe goed hun conditie is. Ook populair is de Zeo slaapcoach, die de kwaliteit van je slaap in beeld brengt op basis van je hersengolven. En er bestaan inmiddels zo’n 10.000 iPhone-apps die direct of indirect de gezondheid in kaart brengen.

Sensoren kunnen natuurlijk op nog veel meer plekken in of op het lichaam worden geplaatst, zodat zuurstofverbruik, stofwisseling, hartslag, temperatuur, bloedsuikerspiegel en wat al niet is te meten. En smart phones kunnen over een tijdje waarschijnlijk foto’s maken op basis van geluidsgolven die zich door het lichaam verplaatsen. Inderdaad: zodat je als aanstaande moeders je eigen pretecho kunt maken.

Vloek of zegen?
Topol zou wel eens gelijk kunnen krijgen met zijn voorspelling. De vraag is wel of iedereen daar ook blij mee zal zijn. Want je eigen gezondheid in de gaten houden mag dan leuk zijn, een dokter die 24 uur per dag over je schouder meekijkt is weer een heel ander verhaal. Hoe zal het voelen om een vermanend sms-je te krijgen als je je pil niet op tijd inneemt, of een boze dokter aan de lijn te krijgen als je niet je dagelijkse wandelingetje maakt?

Om nog maar te zwijgen van de waarde die al deze gegevens voor verzekeraars zouden kunnen hebben. Aan mensen met een gezonde levensstijl kleven immers veel minder financiële risico’s dan aan mensen met een ongezond leefpatroon. Dat onderstreept het belang van de privacy van persoonlijke gegevens.

Maar er zitten natuurlijk niet alleen schaduwzijden aan de digitale medische revolutie. Met behulp van het monitoren van allerlei lichaamsprocessen kunnen gezondheidsrisico’s al in een vroeg stadium worden vastgesteld. Dat kan veel geld schelen. En nog belangrijker: mensenlevens.

Bouwe van Straten

Eric Topol, ‘Transforming medicine via digital innovation’, in Science Translational Medicine, 28 januari 2010.
‘Pills get smart: Potential encapsulated’, in The Economist, 14 januari 2010.