Als je sommige kranten mag geloven, is de klimaatwetenschap vergeven van de fraudeurs, warmt de aarde helemaal niet op en komt dat trouwens sowieso niet door de mens en zijn CO2-uitstoot. De werkelijkheid is anders. Welke beweringen zijn op feiten gebaseerd, en waar gaat het mis in de journalistiek?

Claim: Het IPCC-rapport beweerde ten onrechte dat alle gletsjers in de Himalaya in 2035 gesmolten zouden kunnen zijn, wat volkomen onmogelijk is. Met als bron een rapport van het Wereld Natuurfonds, dat naar een interview verwees, niet naar onderzoek. (bron)
Feiten: Dat is waar. Je kunt je wel afvragen hoe het komt dat deze vreemde fout ruim twee jaar onopgemerkt bleef. Werd dit rapport eigenlijk wel door iemand gelezen? Want in een en dezelfde paragraaf staan twee verschillende cijfers voor het bestaande gletsjeroppervlak: drie miljoen hectare en vijfhonderdduizend vierkante kilometer. Da’s bepaald niet hetzelfde. Of het nu een bewuste poging tot misleiding was of niet, domheid speelde er duidelijk ook een rol bij.

Claim: In het IPCC-rapport staat dat Nederland voor 55 procent onder de zeespiegel ligt, terwijl dat in werkelijkheid ongeveer 20 procent is. (bron) 
Feiten: Klopt bijna, maar de fout lag bij het Planbureau voor de Leefomgeving, dat dit cijfer had aangeleverd, en niet bij het IPCC.  Overigens ligt volgens het PBL 26 procent van Nederland onder NAP, niet ‘ongeveer 20 procent’. En 59 procent is gevoelig voor overstromingen, zegt het PBL nu, niet 55 procent. In de IPCC-tekst zouden de twee door elkaar gehaald zijn. Door het PBL dus.

Claim: Het IPCC-rapport stelt ten onrechte dat 40 procent van het regenwoud in het Amazonegebied door een kleine verandering in neerslag zou kunnen afsterven. En als bron noemt het alweer een rapport van het Wereldnatuurfonds, over houtkap en bosbranden, waarin dit niet eens stond. (bron) 
Feiten: Van deze claim, die gaat over dit citaat, blijft bij nadere beschouwing vrijwel niets overeind. Het rapport van het WNF is namelijk gebaseerd op wetenschappelijke bronnen, waarin dit wel degelijk staat. Na de droogte van 1998 bleek dat naar schatting de helft van het Amazonewoud zo droog was geworden, dat bomen begonnen te sterven. In de toekomst zou zoiets vaker en heftiger kunnen gebeuren. De enige fout van de schrijvers van het IPCC-rapport hier, is dat ze verzuimd hebben het oorspronkelijke wetenschappelijke werk te citeren, en in plaats daarvan het WNF-rapport als bron opgaven.

Claim: In het IPCC-rapport van 2007 staat dat de opbrengst van de Afrikaanse landbouw de helft lager kan zijn in 2020. Deze voorspelling is gebaseerd op een rapport, dat nooit in de officiële wetenschappelijke literatuur is gepubliceerd. (bron) 
Feiten: In de samenvatting van het rapport staat: “Tegen het jaar 2020 kan in sommige landen de opbrengst van regenafhankelijke landbouw tot 50 procent lager uitvallen.” Een veel bescheidener voorspelling dus. In het volledige rapport staat bovendien dat maatregelen deze nadelige gevolgen kunnen verminderen én dat klimaatverandering in andere delen van Afrika juist voordelig kan uitpakken. Maar ook dat de opbrengst in Zuid-Afrika in het jaar 2100 met wel 90 procent gedaald kan zijn. De bron daarvan is een rapport van de Wereldbank. Geen echte wetenschappelijke literatuur inderdaad, maar wel op onderzoek van serieuze wetenschappers gebaseerd  En niet bepaald afkomstig van een bolwerk van linkse milieuridders.

Claim: ‘De fouten in de IPCC-rapporten stellen zonder uitzondering de zaken ernstiger voor dan ze zijn. (bron)
Feiten: Als je alleen de bovenstaande claims over de toekomst meerekent, zou je kunnen zeggen dat dit klopt. Alleen is het wel vreemd om alleen de ergste voorspellingen te citeren, terwijl het IPCC-rapport meestal óók een ondergrens aan de voorziene ellende aangeeft. Alleen bij de volkomen onrealistische gletsjer-uitglijer was dat niet zo. Voor de rest, tja, kan alleen de toekomst écht uitsluitsel geven. In bepaalde gevallen is dat al een beetje gebeurd. Aan de Noordpool bijvoorbeeld. Daar is de oppervlakte van het zomerse zeeijs de laatste jaren veel kleiner geweest dan alle klimaatmodellen hadden voorzien. Een fout die de zaken minder ernstig voordeed dan ze bleken te zijn, zo u wilt.

Claim: Uit de gehackte mailcorrespondentie van het Climate Research Centre van de University of East Anglia blijkt dat er op grote schaal gerommeld is met klimaatdata. (bron)
Feiten: Zeker niet op grote schaal. Er wordt veel geroepen, maar dat is vrijwel allemaal gebaseerd op verkeerde interpretaties van de e-mails – lees er hier meer over of ga naar een uitgebreidere analyse in de Britse krant The Guardian. Gerommel lijkt tot dusverre hooguit aan de orde voor een klein deel van de data: er zijn twijfels geuit over de temperatuurmetingen in China voor 1990, en de oorspronkelijke gegevens zijn nergens te vinden, waardoor niet is aan te tonen dat alles klopt. Het zou kunnen dat de meetstations te hoge temperaturen zijn gaan aangeven door bebouwing in de buurt, beweren sceptici. Gevestigde klimaatonderzoekers zeggen dat zo’n effect nauwelijks optreedt, of zelfs dat temperaturen er eerder door worden onderschat dan overschat. Ze dragen daarvoor bewijzen aan – gepubliceerd in de wetenschappelijke literatuur.

Claim: De veelgeplaagde klimaatdeskundige prof. Phil Jones is om: er is helemaal geen opwarming. (bron)
Feiten: Veel sceptici, en in hun navolging journalisten, deden deze week alsof Jones zijn standpunten ineens drastisch heeft gewijzigd. In werkelijkheid is daar niets van waar. Jones heeft geprobeerd genuanceerd te antwoorden op een serie vragen van klimaatsceptici die de BBC hem voorlegde. Zijn antwoorden zijn volledig in overeenstemming met het laatste IPCC-rapport. Maar de vragen zijn slim geformuleerd. Zoals deze: bent u het ermee eens dat er sinds 1995 geen statistisch significante wereldwijde opwarming is geweest? Jones zegt daar ja op. Er is wel een stijgende trend van + 0,12 graden per tien jaar, vult hij aan, maar vanwege de beperkte periode is die statistisch net niet significant. Over een iets langere periode is de opwarming uiteraard wél significant. Maar in weekblad Elsevier wordt dit: “Jones, de spil in Climategate, gaf aan dat de aarde sinds 1995 niet opwarmt”. Als lezers net zo met Elsevier omgaan als met het IPCC-rapport, zou zo’n aantoonbare fout fataal moeten zijn voor de reputatie van het opinieblad.

Er wordt natuurlijk nog veel meer beweerd over het klimaat. Welke claims wantrouwt u? En wat gelooft u wel?

Elmar Veerman