En de winnaar is... de kwantumstemvork
Ook bij Science is het weer ranglijstjestijd
- Zoom
- Deze mini-springplank – zo lang als een mensenhaar breed is – kan in twee trillingstoestanden tegelijk voorkomen, en is door de redactie van Science gekozen tot Doorbraak van het Jaar.
2011 staat voor de deur, reden voor het toonaangevende vakblad Science om niet een, maar twee eindejaarsranglijsten te publiceren. De 'Doorbraak van het jaar' en negen belangrijke ontdekkingen in 2010, en tien 'Inzichten van het Decennium'.
Buiten het eigen vakgebied deed het destijds weinig stof opwaaien, de publicatie in Nature van 17 maart waarin Amerikanse fysici voor het eerst een apparaatje presenteerden dat (nog net) met het blote oog zichtbaar is, maar dat toch in twee kwantumtoestanden tegelijk kan verkeren. Deze kwantumstemvork is Doorbraak van het Jaar geworden, omdat het een flinke stap is op weg naar macroscopische objecten die in een verstrengeling van twee toestanden verkeren. In theorie zouden levende wezens zelfs dood en levend tegelijk kunnen zijn, zoals de fameuze kat van Schrödinger .
De hitlijst van 2010 wordt verder zwaar gedomineerd door de moleculaire biologie. Met de synthetische bacterie van Craig Venter, het genoom van de Neanderthaler, het 1000-genoomproject en verbeterde computersimulaties voor eiwitvouwing zijn nog niet eens alle prestaties op dit gebied genoemd die de top tien haalden.
Inzichten 2000-2010
Een algemene trend, signaleert de redactie, is dat onderzoek steeds meer op netwerken gebaseerd is. Netwerken van wetenschappers, uit verschillende disciplines en continenten, die samenwerken zonder dat ze fysiek samen hoeven te komen; netwerken van dataverbindingen, die petabytes aan data uit deeltjesversnellers, telescopen, supercomputers of tienduizenden PC's verwerken.
Ook in het afgelopen decennium kwamen veel doorbraken op het conto van de moleculaire biologie: niet alleen het genoom van de Neanderthaler, maar veel meer prehistorisch DNA bleek nog te ontcijferen. In deze sector doorstonden ook stamcellen, een nieuwe kijk op 'ontsteking' bij hart-envaatziektes en kanker en de herwaardering van de bacterie (niet langer 'wij goed, zij slecht') de selectie.
Gelukkig was er nog vooruitgang op heel andere terreinen: de nauwkeurige analyse van de kosmische achtergrondstraling, het veldonderzoek op Mars, de honderden ontdekte exoplaneten en het klimaatonderzoek – met reëelere en betrouwbaarder prognoses, ondanks al het gekrakeel.
In beide lijsten, overigens, schittert de arseenbacterie door afwezigheid. Het artikel over deze door Nasa als de doorbraak van het decennium gebrachte ontdekking werd 2 december in Science gepubliceerd. Of de redactie de arseenbacterie eerst wel op de lijst had staan, maar die afvoerde na het losbarsten van alle kritiek zullen we wel nooit weten.
