Iedereen die wel eens een jetlag heeft gehad, of last heeft van het wisselen van zomer- en wintertijd, weet het. Je slaap / waakpatroon laat zich niet makkelijk veranderen. Dat komt doordat alle levende wezens een soort interne 24-uurs klok hebben. Die biologische klok regelt lichaamsprocessen die typisch plaatsvinden als je wakker bent, of juist als je slaapt. Het kan dus heel goed dat als je je niet helemaal wakker voelt, je lichaam echt (nog) niet wakker is. Er is echter nog niet heel veel over deze lichaamsklok bekend. Hij zetelt namelijk diep in de hersenen, waardoor het niet makkelijk is er onderzoek aan te doen.

Een stel Japanse wetenschappers heeft daar nu iets op gevonden. Zij ontdekten dat de genen die de klok aansturen, de zogenoemde klokgenen, weliswaar vooral actief zijn in dat ene hersengebiedje maar ook op andere plekken voorkomen. Namelijk in de cellen aan de basis van je haar. In het blad PNAS beschrijven ze hoe ze met behulp van slechts tien hoofd- of baardharen kunnen zien op welk punt van de slaap / waakcyclus iemand zich bevindt. Oftewel hoe laat het op diens interne klok is.

De onderzoekers hopen dat deze vinding het onderzoek naar onder meer slaapstoornissen een flinke boost zal geven. En ze voerden zelf ook gelijk een toegepast onderzoekje uit met hun nieuwe techniek. Zij bestudeerden de interne klok van arbeiders die in wisselende dag / nachtdiensten werkten, door elke paar uur een aantal haren van hen af te nemen. De biologische klok van deze arbeiders bleek gemiddeld vijf uur uit de pas te lopen met de tijden waarop ze daadwerkelijk wakker moesten zijn of konden slapen.

Nadine Böke