Exo-zonnestelsel ontdekt

- Zoom
- Gefantaseerde uitzicht vanaf een aardachtige exoplaneet. Voorlopig is het overigens zeer de vraag of planeten zoals de aarde in het heelal uitzondering zijn, of regel.
Rond de ster HD 10180 zijn minstens vijf, mogelijk zelfs zeven exoplaneten gedetecteerd. Helaas, een exo-aarde zit er weer niet bij.
De planeten zijn gedetecteerd met de HARPS-spectrograaf op een Europese telescoop in Chili.De spectrograaf mat zes jaar lang uiterst nauwkeurig de golflengte van het door de zonachtige ster HD 10180 uitgezonden licht. Die golflengte neemt iets toe als de ster van ons af beweegt, en neemt af als de ster naar ons toe komt (door het Doppler-effect). Na correctie voor de beweging van de aarde zelf (die draait met tientallen kilometers per seconde om de zon ), kon men periodieke sterbewegingen van slechts 1 meter per seconde nog onderscheiden.
Die bewegingen moeten veroorzaakt zijn door de zwaartekracht van de planeten die met HD 10180 om hun gemeenschappelijk zwaartepunt draaien. Omdat de planeten op verschillende afstanden van de ster staan, hebben ze ook verschillende omlooptijden en was het mogelijk om met zekerheid vijf aparte periodieke schommelingen uit de data te halen. Minder zeker waren nog twee zwakke schommelingen, die duiden op een zware planeet op grote afstand en een kleine planeet vlak bij HD 10180.
HD 10180 heeft het rijkste planetenstelsel dat tot nu toe rond een andere ster ontdekt is. Het gaat om planeten die allemaal tientallen malen zwaarder zijn dan de aarde en lijken op grote gasplaneten als Saturnus. Slechts de eventuele binnenste planeet is waarschijnlijk rotsachtig en ongeveer net zo groot als de aarde, maar diens baan ligt zo dicht rond de ster dat het er veel te heet is voor buitenaards leven.
Merkwaardig is, dat de verhoudingen in de afmetingen van de planeetbanen ruwweg de ‘wet’ van Titius-Bode volgen. Deze formule, die de afstanden van de eerste acht planeten tot de zon redelijk goed beschrijft, stamt uit de 17de eeuw. Er is geen directe fysische reden waarom de wet zou gelden, maar misschien is deze een gevolg van hoe planeten zich vormen uit de stof- en gaswolk rond een jonge ster.
Arnout Jaspers