‘Ik ben ermee geboren, 't is een stofje dat ik mis. En daardoor ben ik vaak veel te wild en veel te druk, ik gooi van alles om, maar dat gaat per ongeluk’, schrijft Mylène op haar weblog.

Mylène heeft ADHD. En alhoewel de stoornis vaak vertaald wordt met ‘ze is hyperactief’, is er meer aan de hand. ADHD-ers zijn niet alleen druk, maar kunnen zich ook slecht concentreren, hebben vaker overgewicht en zijn verslavingsgevoeliger.

Amerikaanse hersenwetenschappers laten deze week in het vakblad Journal of the American Medical Association zien dat mensen met ADHD door een tekort aan twee eiwitten een ontwricht belonings- en motivatiecentrum in het brein hebben. Deze hersengebieden belonen ons en zorgen ervoor dat we gemotiveerd en geconcentreerd blijven.

Oplichtende eiwitten
De bekende verslavingsonderzoeker Nora Volkow van het Brookhaven National Laboratory liet 53 volwassen ADHD-ers en 44 gezonde volwassenen in een hersenscanner plaatsnemen. De proefpersonen kregen een soort kleurstof ingespoten die twee eiwitten op een hersenscan liet oplichten.

Het eerste eiwit is de dopaminereceptor, waar de hersenstof dopamine aan bindt om het signaal “beloning” of “motivatie” aan het brein door te geven. Het tweede eiwit is de dopaminetransporter, die rondzwemmend dopamine opvangt en recyclet voor gebruik.

De scans liegen er niet om. De 53 patiënten met ADHD hadden duidelijk een tekort aan zowel receptoren als transporters in de hersengebieden die een voorname rol spelen bij motivatie en beloning. Bovendien was er een sterk verband tussen de tekorten en ADHD-klachten. Volwassenen met minder eiwitten konden zich bijvoorbeeld stukken slechter concentreren.

Snuif cocaïne
Dat het belonings- en motivatiecentrum bij een ADHD-er op z'n gat ligt, verklaart volgens Volkow ook waarom deze patiënten vaker aan drugs verslaafd zijn en overgewicht hebben. Onbewust proberen ze met het eten van een lekker gebakje of een snuif cocaïne te compenseren voor het ontwrichte systeem.

Gelukkig zijn er prima ADHD-medicijnen, zoals het veel voorgeschreven Ritalin. Zoals dat met het zoeken naar een effectief medicijn gaat, wisten artsen in dit geval dát het middel werkt, maar niet precies hoe. Het onderzoek van Volkow geeft daar nu antwoord. De stimulerende middelen verhogen de hoeveelheid dopamine, compenseren voor het tekort aan eiwitten en dat beïnvloedt direct aandacht en leerprestaties. Wie weet op de lange termijn ook de eet- of drugsverslaving?

Frederique Melman

Nora Volkow, "Evaluating Dopamine Reward Pathway in ADHD", JAMA, 9 september 2009.