Vertrouwde geur maakt blind voor gevaar

Angstcentrum in hersenen rattenpups werkt slecht

Het angstcentrum in de hersenen van de babyrat functioneert nog niet goed.
Zoom
Het angstcentrum in de hersenen van de babyrat functioneert nog niet goed.

Rattenpups hebben een voorkeur voor alles wat vertrouwd ruikt. Ook als het een gevaarlijke geur is. Dat komt omdat het angstcentrum in de hersenen nog niet goed werkt.

Onderzoekers in New York onderzochten babyratten op hun gevoel voor gevaar. Regina Sullivan had in 2006 al ontdekt dat de vertrouwde geur van moeder ervoor zorgt dat babyratten geen stressreacties vertonen. Het vroeg leren van wat vertrouwd is, is belangrijk voor de binding tussen moeder en kroost.

Sullivan wilde aantonen wat er precies gebeurt in de hersenen van de rattenpups, specifieker, in het angstcentrum van de hersenen, de amygdala. Dit centrum wordt aangestuurd door het signaalstofje dopamine. De dopamine wordt op zijn beurt weer op gang gebracht door de aanwezigheid van stresshormonen.

In dit onderzoek van Sullivan, gepubliceerd in Nature Neuroscience, leerde jonge ratten dat ze bij pepermuntgeur bang moesten worden. Telkens wanneer ze pepermunt roken, volgde een vervelende schok aan de staart. Wanneer de ratten vervolgens in een doolhof de keuze kregen tussen pepermuntgeur en een neutrale geur, verkozen ze toch de pepermunt. Althans, ratten van 8 dagen oud. Ratten van 12 dagen oud vermeden de pepermunt wel. Het zijn maar 4 dagen, maar ze maken een hoop verschil. Het brein zit in een overgangsfase van de ‘mama’s kindje’-modus naar de ‘op-eigen-benen’ fase. Bij pubers is ook een dergelijke overgangsfase aangetoond in de hersenen.

Wanneer de ratten van 8 dagen een spuitje kregen met stresshormonen waren ze wel bang voor de pepermuntgeur. De stresshormonen zorgde dat de amygdala wel alert reageerde. Sullivan concludeert dat de geur van pepermunt voor de onbehandelde jonge ratten, de moederskindjes, in eerste instantie vertrouwdheid oproept, ook al is er een associatie met pijn.

De vertrouwde geur van moeder gaat boven alles, dat is de positieve kant van dit onderzoek. Maar ook de geur van een mishandelende moeder zeggen de onderzoekers, wellicht een beetje voorbarig.

Susanne Linssen