Sinds jaar en dag worden, in de week voorafgaand aan de bekendmaking van de Nobelprijzen, de ludieke Ig Nobelprijzen uitgereikt, 'voor onderzoek dat je eerst doet lachen, en daarna aan het denken zet'.

De prijs werd in 1991 in het leven geroepen door de Amerikaanse wiskundige Marc Abrahams. Abrahams’ clowneske, Mad-achtige humor leidde al eerder tot de oprichting van het satirische vakblad ‘Annals of Improbable Research’, bedoeld voor ‘onderzoek dat niet kan en niet zou moeten worden herhaald’. Maar voor de Ig Nobelprijzen hanteert Abrahams een vriendelijker omschrijving: de prijzen zijn bestemd voor ‘prestaties die mensen eerst laten lachen, en daarna laten denken.’

Crisisprijzen
Na een jaar van financiële malaise werd halsreikend uitgekeken naar de Ig Nobelprijs voor Economie. Die ging naar de chefs van de IJslandse Landsbanki, Kaupthing Bank, Glitnir Bank en de Central Bank of Iceland, omdat ze hebben bewezen dat het reilen en zeilen van kleine bankjes een enorme impact kan hebben op nationale economieën.

Ook de Wiskundeprijs ging naar een bankier. Topman Gideon Gono van de Reserve Bank of Zimbabwe heeft veel gedaan om het begrip van grote getallen onder de Zimbabwaanse bevolking te vergroten: een inflatie van 231.000.000 procent zorgde ervoor dat er inmiddels coupures in omloop zijn van 1 cent tot 100 biljoen dollar. Daar leer je wel van rekenen.

Geef die koe een naam
Catherine Douglas en Peter Rowlinson gingen naar huis met de prijs voor Dierengeneeskunde. Dankzij hen weten we nu dat koeien niet ongevoelig zijn voor menselijke aandacht. Koeien die een naam hebben geven namelijk meer melk, bleek uit hun onderzoek. ”Koeien zijn gelukkiger en meer ontspannen als ze wat meer persoonlijke aandacht ontvangen”, aldus Douglas, en gaan daardoor meer melk geven.

Waarmee kun je iemand beter de hersens inslaan, met een vol of een leeg bierflesje? Het antwoord op die vraag leverde Stephan Bollinger de Ig Nobelprijs voor de Vrede op. Hij toonde aan dat er meer energie nodig is om een lege fles te doen breken dan een volle. Dus als je écht een hekel aan iemand hebt, gebruik dan een leeg flesje.

Nog meer alcohol: tequila is een uitstekende grondstof om een dunne diamantfilm van de maken, die weer kan dienen als ijzersterke halfgeleider, blijkt uit onderzoek van Javier Morales, Miguel Apátiga en Victor Castaño, die er met de scheikundeprijs vandoor gingen.

Topzwangere vrouwen
Eigenlijk best gek dat zwangere vrouwen niet omvallen. Ze zijn tenslotte behoorlijk topzwaar. Hoe houden ze zich staande? Ze hebben dat te danken aan een sterkere kromming van hun onderrug dan mannen hebben, ontdekte Katherine Whitcome samen met nog twee antropologen. Een Ig Nobelprijs voor de Natuurkunde waardig, oordeelde het comité.

En dan was er nog het antwoord op de prangende vraag ‘Is het knakken van je vingers slecht voor je gewrichten?’ Donald Unger’s moeder zei van wel. Hij had zijn twijfels, en knakte vanaf jonge leeftijd elke dag de vingers van zijn linkerhand. Alleen zijn linkerhand, niet de rechter. Na ruim zestig jaar durft hij met zekerheid te zeggen: het maakt geen verschil. Knakken mag. Hij kreeg er de Ig Nobelprijs voor Geneeskunde voor.

Echt waar?
Voor de duidelijkheid: de prijs is écht. De uitreiking vindt plaats aan de échte, statige Harvard University. Op een plechtigheid vol luidruchtige, Abrahamsiaanse grappen: zo worden geleerden genodigd hun onderzoek uit te leggen eerst in 24 seconden en dan in zeven woorden, terwijl prijswinaars die te lang praten door een schreeuwend meisje tot zwijgen worden gebracht. Het in laboratoriumjassen gehulde publiek gooit intussen met vliegtuigjes of blaast op feesttoeters.

Ieder jaar zijn er tal van verrassingen. Dit jaar waren dat onder meer ‘The Big Bank Opera’ en een keynote lecture van één minuut door wiskundige en fractal-vader Benoît Mandelbrot. Nog een week, en dan worden de echte Nobelprijzen bekendgemaakt. Belangwekkend, maar ongetwijfeld minder vermakelijk.

Bouwe van Straten