De eindjes aan elkaar knopen. Je kunt maar blij zijn dat telomeren dat doen. Want zonder zouden de uiteinde van DNA-dragende chromosomen als het puntje van een draad gaan rafelen. Sinds deze telomeren begin jaren tachtig ontdekt werden, zijn twee van de drie Grote Vragen opgelost.

Zo weten we dankzij het werk van onder meer Elizabeth Blackburn - zij ontving dit jaar de Nobelprijs voor de Geneeskunde voor haar telomerenonderzoek - hoe telomeren er uitzien: een ellenlange herhaling van een kort en simpel stukje DNA, namelijk TTAGGG. Drie jaar later ontdekte Blackburn dat de bij elke celdeling korter wordende telomeren aangevuld worden door telomerase. Maar na bijna dertig jaar onderzoek is vraag drie nog niet opgelost: wat beschermt de telomeren? De vreemde TTAGGG-stukjes lijken namelijk erg op DNA-breuken. De DNA-vuilophaaldienst heeft de neiging die stukjes op te ruimen.

Maar, onderzoekers zijn warm. In Science (Viewpoint, 13 november) somt de Nederlandse telomerendeskundige Titia de Lange recent onderzoek op en komt met een mogelijk antwoord. Op het moment dat de DNA-vuilniswagen van de cel voor komt rijden om de DNA-stukjes af te breken, worden hulptroepen in de vorm van eiwitklontjes ingezet. Volgens De Lange, werkzaam aan de Rockefeller University (VS), zorgt een deel van dit zogeheten shelterin complex er voor dat er lusjes - zogeheten t-loops - aan de telomeren gebreid worden, zodat de telomeren als dusdanig te herkennen zijn. En een ander deel van het complex houdt de vuilniswagen letterlijk op afstand.

Frederique Melman