De Alpentoppen groeien een millimeter per jaar, zo wordt al decennialang met de grootste nauwkeurigheid vastgeld. Dat zou betekenen dat ze per miljoen jaar een kilometer zouden moeten groeien, maar daar is geen sprake van. Hoe kan dat?

Het werd al langer vermoed, maar het is nu ook echt bewezen: door erosie (Tectonophysics, november 2009). Aardwetenschapper Friedhelm von Blanckenberg maakte daarvoor gebruik van de zeldzame isotoop Beryllium-10. Die ontwikkelt zich op het aardoppervlak onder invloed van straling uit de ruimte. Hoe minder Beryllium-10 je dus vindt – in het geval van dit onderzoek in rivierzand – hoe sneller het aardoppervlak is geërodeerd. Gewapend met die kennis konden de onderzoekers uitrekenen dat erosie de Alpen per jaar met een millimeter doet krimpen.

Precies zoveel als ze groeien dus, en dat is geen toeval. De groei wordt namelijk niet veroorzaakt door continenten die op elkaar botsen, wat wel de reden is voor het ontstaan van de Alpen. “Hier zijn pure opwaartse krachten aan het werk”, licht Von Blanckenberg toe. “Vergelijk het met een ijsberg in de zee. Als de top smelt, komt de ijsberg ter compensatie een stukje uit het water.” Zo blijven de Alpen in beweging, zonder een millimeter te groeien.

Bouwe van Straten