Darwins wijsvinger

Hier logeerde Darwin tijdens zijn verblijf in Maldonado.  Nu kun je er pizza's eten. Op de foto: Bram Buunk
Zoom
Hier logeerde Darwin tijdens zijn verblijf in Maldonado.  Nu kun je er pizza's eten. Op de foto: Bram Buunk

In de komende aflevering van de televisieserie Beagle - in het kielzog van Darwin reist hoogleraar evolutionaire psychologie Bram Buunk in de voetsporen van Darwin. Buunk deed onder meer onderzoek naar jaloezie, en de relatie tussen de vatbaarheid daarvoor, en de lengte van wijs- en ringvinger.

De Uruguayaanse hoofdstad Montevideo is de plaats waar Charles Darwin op zijn reis om de wereld het frequentst en het langst verbleven heeft. Ondanks het feit dat daar gegronde praktische redenen voor waren, zoals de noodzaak om uit de niet ver weg gelegen Argentijnse hoofdstad Buenos Aires te vluchten omdat er op de Beagle geschoten werd, of de wens van kapitein Fitzroy om een maand lang rustig zijn kaarten af te kunnen werken, zijn er mensen die menen dat Darwin in Montevideo een lief had.
 
De hypothese van het lief wordt gestimuleerd door het gegeven dat Darwin in zijn reisdagboek nergens méér over mooie meisjes heeft geschreven dan in Montevideo en Buenos Aires. Hij schrijft dat hij met een van zijn gezellen regelmatig op straat naar meisjes ging kijken, waarbij 'een mooie achterkant soms toch een tegenvaller inzake schoonheid kon verbergen'. In een brief aan een van zijn zusters schrijft Darwin dat Britse meisjes het best een voorbeeld konden nemen aan Argentijnse schoonheden als ze elegant uit de hoek wilden komen. In Montevideo ging hij naar een dansfeest in het theater en naar een opera.
 
Jaloezie in Montevideo
Een van de aanhangers van de lief-in-Montevideogedachte is hoogleraar evolutionaire psychologie Bram Buunk, die in Montevideo een vaste stek heeft, zowel academisch als privé. Hij begeleidt er onderzoek naar jaloezie: die kwalijke en hardnekkige emotie waar zoveel mensen last van hebben. Jaloezie komt voort ui de noodzaak onze partners te bewaken en de rampzalige invloed van concurrenten te weren.  
 
Mannen en vrouwen zijn om verschillende redenen jaloers, ontdekte Buunk in de jaren zeventig. Mannen zijn jaloers omdat ze niet willen dat hun vrouw bevrucht wordt door een andere man – een genetische koekoek – en voor de verspreiding van diens genen op te draaien. Vrouwen zijn jaloers omdat ze niet willen dat hun man zijn aandacht over meerdere partners verspreidt, maar exclusief op haar en haar kinderen richt.
 
Karakter
Bram Buunk en zijn collega's hebben ontdekt dat er een verband is tussen de vatbaarheid voor jaloezie en de verhouding van de lengte van wijs- en ringvinger. Het verhaal is ondertussen min of meer bekend: als de wijsvinger verhoudingsgewijs langer is dan de ringvinger, heeft de drager, ongeacht zijn geslacht, een vrij vrouwelijk karakter. Omgekeerd hebben meer mannelijke mensen een verhoudingsgewijs lange ringvinger, meestal zelfs wat langer dan de wijsvinger.
 
Het verband zou terug te voeren zijn tot een toevallige samenloop van omstandigheden. Dezelfde chemische cocktail die tijdens de embryonale ontwikkeling de hersenen in de richting van het juiste geslacht stuurt, speelt een rol bij het uitsnijden van de vingers uit de embryonale handplaat.
 
Darwins wijsvinger
De link met jaloezie zou zijn dat vrouwelijke mannen jaloerser reageren op mannelijke mannen, en mannelijke vrouwen jaloerser op vrouwelijke - omdat ze minder aan de klassieke biologische stereotiepen van schoonheid en aantrekkingskracht zouden beantwoorden.
 
Tijdens een gesprek over Buunks vingerwerk beseften we dat we het ook op Darwin konden toepassen, en warempel, op enkele foto's, onder meer die waarop hij met zijn zoon William poseert, zie je zijn hand, met verhoudingsgewijs een héél lange wijsvinger. Een beeld dat cameraman op het internet vond, toont ook al zo’n lange wijsvinger.  
 
Het conclusie ligt voor de hand: Charles Darwin was een man met een sterk vrouwelijke inborst! Dat kan veel verklaren: zijn zachtaardigheid, zijn sterk ontwikkelde sociale en diplomatieke gaven, de vlotheid waarmee hij de samenwerking met de moeilijke Fitzroy (ongetwijfeld een man met een lange ringvinger) doorstond, de zorg voor zijn gezin, en zijn bezorgdheid om de gevolgen van de publicatie van zijn evolutietheorie op de maatschappij in het algemeen en het welzijn van zijn familie in het bijzonder.
 
Misschien had Darwin dan toch geen lief in Montevideo, opperde Bram Buunk aan het eind van onze analyse. Want vrouwelijke mannen hebben meestal een minder grote drift dan echte venten. Misschien is Darwin echt wel vijf jaar lang vrouweloos om de wereld gereisd. Maar dat zullen we nooit zeker weten.
 
Dirk Draulans
 
Eerstvolgende uitzending Beagle - zondag 22 november 2009, 21.10 uur op Ned 2
 
Aanstaande vrijdag, 20 november, is in Noorderlicht Radio een gesprek met Bram Buunk te horen. Uitzending: vrijdag 20 november, van 15.25 tot 15.40 uur op radio 1