Voorspellen is verdraaid ingewikkeld. Het weer kunnen we nog net een paar dagen vooruit in kaart brengen, maar zodra er mensen in het spel zijn wordt het echt lastig. Toch is neuroloog Sebastian Guderian er nu met een aantal collega's in geslaagd om een aspect van menselijk gedrag te voorspellen, namelijk hoe goed het geheugen gaat werken.

Door in het hoofd van mensen te kijken, konden de onderzoekers vooraf zeggen of de proefpersonen een gebeurtenis gingen onthouden, ook al wisten de proefpersonen nog niet wat er ging gebeuren. Deze bevindingen openen de deur naar een methode voor geheugenverbetering, schrijven de onderzoekers in Proceedings of the National Academy of Sciences.

Things to come, things to remember
In ons hoofd zitten allerlei hersengolven, kleine elektrische stroompjes met verschillende golflengtes. Het geheim bleek in dit geval te zitten in de thèta-golven, die per seconde vier tot acht keer trillen. Uit onderzoek is gebleken dat deze golven onder meer betrokken zijn bij creativiteit en bij het opslaan van herinneringen in het langetermijngeheugen.

Gewapend met die kennis besloten de onderzoekers de intensiteit van de thèta-golven te meten bij een aantal proefpersonen, terwijl hun geheugen werd getest. En wat bleek? Het geheugen werkt beter naarmate er meer thèta-golven zijn vlak vóór iemand iets moet onthouden.

De vierentwintig proefpersonen die door de Duitsers onder de loep werden genomen, kregen meerdere lijstjes met woorden voor hun neus, met de opdracht het aantal lettergrepen te tellen of te zeggen of de betekenis ze een prettig gevoel gaf. Ze kregen dus niet als opdracht om de woorden te onthouden, maar werden daar achteraf wel naar gevraagd. De proefpersonen onthielden duidelijk meer woorden als ze vlak voor het zien van de woorden een hoger niveau van thèta-golven in hun hersenen hadden.

Beter geheugen zonder training
Door het niveau van deze golven te meten, kan je dus voorspellen hoe goed iemands geheugen gaat werken in de periode onmiddellijk daarna. Dat opent de deuren naar een nieuwe manier om het geheugen te verbeteren.

Met behulp van neurofeedback kan je namelijk informatie krijgen, in real time, over de activiteit van hersengolven in je eigen hoofd. Na enige training is het mogelijk om deze activiteit te manipuleren, omdat je leert hoe bepaalde hersengolven voelen, ook theta-golven.

Het was al bekend dat het geheugen beter wordt van een hongerdieet, slimme trucjes of door het simpelweg veel te gebruiken. Daar is nu een manier bijgekomen: door met behulp van neurofeedback de intensiteit van je thèta-golven te verhogen. Daar kan je nog lekker bij eten ook.

Bouwe van Straten

Sebastian Guderian e.a., ‘Medial temporal theta state before an event predicts episodic encoding success in humans’, in Proceedings of the National Academy of Sciences, 16 maart 2009.